Kongo'da 66 Askere 'Korkaklıktan' İdam Cezası

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) doğusunda ordu saflarında yaşanan disiplin sorunlarına ilişkin yürütülen yargılamada 66 asker hakkında idam kararı verildi. Askeri mahkeme, isyancı gruplarla çatışmalar sırasında görev yerlerini terk ederek kaçtıkları öne sürülen askerleri korkaklık, isyan ve emre itaatsizlik suçlarından mahkum etti.

Kongo Basın Ajansının, 34. Askeri Bölge Komutanlığının açıklamasına dayandırdığı habere göre karar, Kuzey Kivu eyaletine bağlı Walikale'de görülen davada 6 Kasım akşamı açıklandı.

Goma Garnizon Askeri Mahkemesinde yargılanan 66 askerin tamamının Kongo Demokratik Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetlerinin 3415. Alayında görev yaptığı belirtildi. Mahkeme, önemli hafifletici nedenler bulunduğu gerekçesiyle bir çavuşu 10 yıl hapis cezasına çarptırırken, aralarında alayın istihbarat birimini yöneten yüzbaşının da bulunduğu 4 sanık hakkında beraat kararı verdi.

Askeri açıklamaya göre sanıklar, Walikale bölgesindeki Ntonto'da yaşandığı öne sürülen olaylar nedeniyle 20 Ekim'de Ngora köyünde gözaltına alındı. Askerlerin, M23 grubunu da bünyesinde barındıran Ulusun Yeniden Kuruluşu Cephesi (FRN) adlı isyancı koalisyonun mensuplarıyla yaşanan çatışmalarda mevzilerini terk ederek kaçtıkları iddia edildi.

Radio Okapi ve diğer yerel basın kuruluşlarının haberlerine göre savcılık, 71 sanıktan 70'i için idam cezası talep etti. Hızlandırılmış usulle görülen dava 12 gün sürdü.

Ordu, yargılamanın doğudaki silahlı gruplarla mücadele eden hükümet güçlerinde disiplini güçlendirmeyi amaçladığını bildirdi. 34. Askeri Bölge Sözcüsü Binbaşı Dieudonné Kasereka da Deutsche Welle'ye yaptığı açıklamada, suçlamaların Kuzey Kivu ve Güney Kivu eyaletlerinde disiplini pekiştirmek için gerekli olduğunu söyledi.

Walikale'de Kongo ordusu ile M23 arasındaki çatışmalar sürerken hükümet güçlerine Wazalendo milisleri de destek veriyor. Ordunun silahlı gruplara karşı yürüttüğü operasyonların uzun süredir disiplinsizlik ve koordinasyon eksikliği nedeniyle sekteye uğradığı belirtiliyor. Askerler ise düşük maaş ve yetersiz teçhizattan şikayet ediyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde idam cezasına yönelik 20 yıllık moratoryum, Mart 2024'te Kinşasa yönetimi tarafından kaldırılmıştı. Hükümet, kararın gerekçesi olarak ordu içerisindeki "hainlerin" temizlenmesi ihtiyacını göstermişti. İdam cezasının silahlı gruplara katılanlar, ayaklanma, vatana ihanet ve savaş suçlarına karışanlar için de uygulanacağı açıklanmıştı.

İnsan hakları kuruluşları karara tepki gösterirken, BBC'nin haberine göre moratoryumun kaldırılmasından bu yana henüz resmen infaz gerçekleştirilmedi.

Geçen ay da isyancılarla çatışmalar sırasında cephe hattından çekildikleri öne sürülen 27 asker, benzer korkaklık suçlamalarıyla idam cezasına çarptırılmıştı.

Fransız yayın kuruluşu RFI tarafından derlenen verilere göre, 2025'in başından bu yana en az 507 asker hakkında mahkumiyet kararı verildi. Bu kararların 381'inin idam cezası olduğu belirtildi.

Eski Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Joseph Kabila da savaş suçları ve vatana ihanetin aralarında bulunduğu suçlamalar kapsamında Ekim 2025'te gıyabında idam cezasına çarptırılmıştı. Suçlamaları reddeden Kabila'nın daha sonra FRN'nin lideri olarak gösterildiği BBC tarafından aktarıldı.

Kinşasa yönetimi, Ruanda'yı M23'e destek vermekle defalarca suçladı. Kigali yönetimi ve isyancı grup ise bu iddiaları reddetti. ABD arabuluculuğunda varılan anlaşmaya rağmen M23'ün saldırılarını sürdürdüğü, Güney Kivu yetkililerinin ise bu yılın başlarında grubun bölgeden çekilmesinin ardından 171 kişinin cesedinin bulunduğu toplu mezarlar tespit ettiğini açıkladığı bildirildi.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde Müttefik Demokratik Güçler (ADF) adlı isyancı grubu üyeleri sık sık sivilleri hedef alıyor.

Uganda ve KDC'de 1990'ların sonlarından itibaren faaliyet göstermeye başlayan ADF, Uganda Ulusal Kurtuluş Ordusu (NALU) ve Tebliğ Cemaati gibi hareketlerin eski üyelerinin bir araya gelmesiyle oluşturuldu.

ADF'nin saldırılarında 2014'ten bu yana binlerce sivilin öldüğü, yüz binlerce kişinin yerinden edildiği belirtiliyor.