Küresel Gıda Fiyatları Ekimde Geriledi: Şeker Fiyatları Zirveye Çıktı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, küresel gıda fiyatları ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,2 geriledi. İthalat talebindeki zayıflama tahıl, süt ürünleri ve et fiyatlarını aşağı çekerken, bitkisel yağ fiyatları sınırlı yükseldi, şeker fiyatları ise sert artış gösterdi.

FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekimde yıllık bazda ise yüzde 5,9 yükseldi. Aynı dönemde Türkiye'de gıda enflasyonu aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 27,73 olarak gerçekleşti.

Bloomberg HT'den İrfan Donat'ın haberine göre FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık bazda yüzde 4,5 gerilerken yıllık bazda yüzde 12,6 arttı. Dünya buğday fiyatları, dört ay üst üste yükselişin ardından ekimde düşüşe geçti. Gerilemede uluslararası talebin zayıflaması ve özellikle Arjantin'deki üretim görünümünün iyileşmesi etkili oldu.

Karadeniz'deki ihracat akışlarına yönelik kısıtlamaların hafifleyebileceği beklentisi de fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı. Ancak bölgedeki lojistik aksamaların sürmesi düşüşü sınırladı.

Uluslararası mısır fiyatları da eylül ayında üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmasının ardından geriledi. ABD'deki hasat baskısı, Güney Amerika'daki büyük ihracatçı ülkelerde arzın bol olacağı beklentisi ve Karadeniz'deki gerilimin azalabileceğine yönelik öngörüler bu düşüşte etkili oldu.

Arpa ve sorgum fiyatları da buğday ve mısırla birlikte gerilerken, Avustralya'daki olumlu üretim beklentileri arpa fiyatlarını aşağı çekti. Buna karşılık FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi ekimde yüzde 1,6 yükseldi. Bazı ihracatçı ülkelerde hasatların gecikmesi, olumsuz hava koşulları ve artan maliyetler pirinç fiyatlarını destekledi.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ekimde aylık yüzde 0,3, yıllık bazda ise yüzde 17,6 yükseldi. Aylık artışta soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükseliş etkili olurken, kolza yağı fiyatlarındaki düşüş bu artışı kısmen dengeledi. Palm yağı fiyatları ise büyük ölçüde yatay seyretti.

Soya yağı fiyatları, biyoyakıt sektöründen gelen güçlü talep ve Güney Amerika'da mevsimsel arzın azalmasıyla 2022 sonundan bu yana en yüksek seviyelerine çıktı. Ayçiçek yağı fiyatları da Karadeniz bölgesindeki lojistik sorunların ihracat arzını kısıtlamasıyla yükseldi.

Palm yağı fiyatları, güçlü küresel ithalat talebi ve diğer bitkisel yağlara kıyasla artan fiyat rekabetçiliğinden destek buldu. Güneydoğu Asya'daki başlıca üretici ülkelerde 2026/27 sezonunda üretimin düşeceği beklentisi de fiyatları yukarıda tuttu.

Buna karşılık kolza yağı fiyatları, mevsimsel arz artışı ve özellikle Avrupa Birliği'nde biyodizel hammaddelerine yönelik talebin beklentilerin altında kalması nedeniyle geriledi.

FAO Et Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık yüzde 1,2 gerilerken yıllık bazda yüzde 0,4 arttı. Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarında düşüş görülürken kümes hayvanı eti fiyatları genel olarak istikrarlı kaldı.

Domuz eti fiyatlarındaki gerilemede, Avrupa Birliği'nde bol arz ve sınırlı ihracat imkanlarının düşük uluslararası talep karşısında piyasayı baskılaması etkili oldu.

Koyun eti fiyatları, Avustralya'da mevsimsel arzın artması ve döviz hareketlerinin etkisiyle rekor seviyelerden geriledi. Ancak ihracat arzının genel olarak kısıtlı kalması nedeniyle fiyatlar geçen yılın aynı dönemine göre yüksek seviyelerini korudu.

Sığır eti fiyatları, küresel piyasalardaki rekabetin artması ve Avustralya'daki düşük fiyatların etkisiyle hafifçe düştü. Brezilya'da ise fiyatlar genel olarak istikrarlı seyretti. Daha sınırlı ihracat arzı ve ABD'den gelen güçlü talep, Çin'den gelen zayıf alımları dengeledi.

Kanatlı eti fiyatlarında ise önemli bir değişim yaşanmadı. Brezilya'da Newcastle hastalığı salgınları sonrasında bazı ticaret ortaklarının uyguladığı ithalat kısıtlamalarına rağmen, bölgeselleştirme anlaşmaları ticaretteki aksamaların sınırlı kalmasına yardımcı oldu.

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, ekimde aylık bazda yüzde 1,1 geriledi. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 16,9 daha düşük seviyede gerçekleşti.

Ekim ayında tereyağı ve peynir fiyatlarındaki düşüş, süt tozu fiyatlarındaki artışı fazlasıyla dengeledi. Özellikle Avrupa Birliği'nde bol arz ve zayıf alım ilgisi tereyağı ve peynir piyasalarını baskıladı. Yüksek tereyağı stokları ve peynir arzındaki bolluk, süt üretiminde yavaşlama işaretlerine rağmen fiyatların gerilemesine yol açtı.

ABD'den gelen rekabetçi ihracat arzı da fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı. Buna karşılık yağsız süt tozu fiyatları, devam eden ithalat talebi ve acil teslimata uygun arzın sınırlı olması nedeniyle yükseldi.

Tam yağlı süt tozu fiyatlarında ise Okyanusya'daki artış, Avrupa'daki sınırlı gerilemeyi telafi etti.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, ekim ayında aylık yüzde 6,7, yıllık bazda ise yüzde 28,9 arttı. Böylece şeker, küresel gıda fiyatları üzerindeki en güçlü yukarı yönlü baskıyı oluşturan ürün grubu oldu.

Endeks üst üste dördüncü ayda da yükselirken Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Fiyatlardaki artışta, Brezilya'nın önemli Orta-Güney üretim bölgesinde yağışlar nedeniyle şeker kamışı hasadı ve işleme faaliyetlerinin aksaması etkili oldu.

Hindistan'da muson yağışlarının normalin altında kalması ve düzensiz dağılması, şeker üretimine ilişkin endişeleri artırdı. Avrupa Birliği ve Tayland'da 2026/27 sezonuna yönelik daha düşük üretim tahminleri de uluslararası şeker fiyatlarını yukarı taşıyan diğer faktörler arasında yer aldı.