Küresel Gıda Fiyatları Geriledi, Şekerde Yükseliş Hızlandı: Fao Ekim Verilerini Açıkladı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ekim ayına ilişkin küresel gıda fiyat endeksini açıkladı. Endeks, bir önceki aya göre 1,6 puan düşerek 133,9 puana geriledi. Tahıl, et ve süt ürünlerindeki fiyat düşüşleri genel endeksi aşağı çekerken şeker fiyatlarının yüzde 6,6 yükselmesi dikkat çekti. Bitkisel yağlarda ise sınırlı artış yaşandı.

FAO'nun 6 Kasım'da yayımladığı verilere göre küresel gıda fiyat endeksi, revize edilmiş eylül seviyesinin yüzde 1,2 altında gerçekleşti. Buna rağmen uluslararası gıda fiyatları geçen yılın üzerinde kalmaya devam ediyor. Endeks, Ekim 2025'e kıyasla 7,5 puan ve yüzde 5,9 daha yüksek seviyede bulunuyor.

Küresel gıda fiyatları, Mart 2022'de ulaşılan tarihi zirvenin ise 26,3 puan ve yüzde 16,4 altında seyrediyor. Ekimdeki gerileme, son aylarda güçlenen fiyat artışlarının ardından piyasada kısmi bir rahatlama yaşandığını gösteriyor.

Ekim ayının en dikkat çekici gelişmesi şeker piyasasında yaşandı. FAO Şeker Fiyat Endeksi, eylül ayına göre 7,5 puan ve yüzde 6,6 yükselerek 121,3 puana ulaştı. Şeker fiyatları böylece üst üste dördüncü ay arttı ve Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Yıllık yükseliş yüzde 28,8'e ulaştı.

Artışın merkezinde dünyanın en büyük şeker üreticilerinden Brezilya bulunuyor. Ülkenin Orta-Güney bölgesinde etkili olan yağışlar, şeker kamışı hasadını ve işleme faaliyetlerini aksattı.

Hindistan'da muson yağışlarının yetersiz ve düzensiz gerçekleşmesi de üretim beklentilerini zayıflattı. Avrupa Birliği ve Tayland'da 2026/27 sezonuna ilişkin daha düşük üretim tahminleri, uluslararası fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.

Şekerin aksine tahıl piyasalarında belirgin bir düşüş görüldü. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ekimde yüzde 4,5 gerileyerek 116,8 puana indi. Endeks geçen yılın aynı döneminin de yüzde 12,6 altında kaldı.

Dünya buğday fiyatları, dört ay üst üste yükseldikten sonra ekimde düşüşe geçti. Uluslararası talebin zayıflaması ve Arjantin'de üretim beklentilerinin iyileşmesi bu gerilemede etkili oldu. Karadeniz'deki ihracat kısıtlamalarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler de fiyatları aşağı çekti. Ancak bölgedeki lojistik sorunların sürmesi düşüşü sınırladı.

Mısır fiyatları da ABD'deki hasat baskısı ve Güney Amerika'daki güçlü arz beklentileriyle geriledi. Arpa ve sorgum fiyatları da düşerken pirinç fiyatları yüzde 1,6 yükseldi.

Küresel bitkisel yağ piyasasında tahıllardan farklı bir görünüm ortaya çıktı. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ekimde yüzde 0,3 artarak 199,2 puana ulaştı.

Yükselişte soya ve ayçiçek yağı fiyatları belirleyici oldu. Soya yağı fiyatları, biyoyakıt sektöründeki güçlü talep ve Güney Amerika'dan gelen arzın mevsimsel olarak azalması nedeniyle 2022 sonundan bu yana en yüksek seviyelerine çıktı.

Ayçiçek yağı fiyatları ise Karadeniz bölgesindeki lojistik aksaklıkların ihracat arzını sınırlamasıyla yükseldi.

Palm yağı fiyatlarında belirgin bir değişim yaşanmazken kolza yağı fiyatları, artan arz ve Avrupa'daki biyodizel talebinin beklentilerin altında kalması nedeniyle geriledi.

FAO Et Fiyat Endeksi ekimde yüzde 1,2 düşerek 125,5 puana geriledi. Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarında düşüş görülürken kümes hayvanı eti fiyatları genel olarak yatay kaldı.

Avrupa Birliği'ndeki bol domuz eti arzı ve zayıf ihracat talebi fiyatları baskıladı. Avustralya'da mevsimsel arzın artması da koyun eti fiyatlarını aşağı çekti.

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise yüzde 1,1 düşüşle 117,8 puana indi. Endeks, geçen yılın aynı döneminin yüzde 16,9 altında kaldı.

Özellikle tereyağı ve peynir fiyatlarındaki gerileme belirleyici oldu. Avrupa'daki yüksek stoklar ve zayıf alım ilgisi fiyatları düşürürken süt tozu fiyatlarındaki yükseliş devam etti.

Küresel gıda fiyat endeksindeki gerileme, Türkiye açısından özellikle tahıl ve gıda hammaddelerinin ithalat maliyetleri bakımından önem taşıyor.

Buğday ve mısır fiyatlarındaki düşüş, uluslararası piyasalardan hammadde temin eden üreticilerin maliyetlerini azaltabilecek bir gelişme. Ancak ayçiçek yağı fiyatlarının yükselmesi, bitkisel yağ kullanan gıda işletmelerinde maliyet baskısının devam edebileceğine işaret ediyor.

Şeker fiyatlarındaki sert yükseliş de küresel gıda üretim maliyetleri açısından dikkat çekiyor. Bununla birlikte Türkiye'de şeker fiyatlarının seyri, yurt içi üretim ve fiyatlandırma koşullarına da bağlı.

FAO endeksinin dolar cinsinden uluslararası emtia fiyatlarını ölçmesi nedeniyle küresel fiyatlardaki düşüş, Türkiye'deki market raflarına aynı oranda ve hemen yansımayabilir. Döviz kuru, işçilik, enerji, nakliye ve yerel üretim maliyetleri tüketici fiyatlarının belirlenmesinde etkili olmaya devam ediyor.