Longevity, Haşimato, Perimenopoz Ve Fonksiyonel Bir Hayat Üzerine

Bu hafta sonu 7. Fonksiyonel Tıp Kongresi'ndeydim! Son dönemin en popüler konuları arasında benim de çok fazla ilgimi çeken başlıklar vardı. Her bir başlık için ayrı bir kitap yazılır! Kongrede konuşulan, dikkatimi çeken bazı bilimsel gelişmelerle ilgili aklımdakileri uzmanlara sordum. Dyt. Yeşim Temel Özcan, Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy ve Op. Dr. Dilara Tekden Kırgız ile yaptığım röportajı sizlerle paylaşıyorum.

Güneş Aksüs: Perimenopoz döneminde kadınlar, hangi yaştan sonra hangi belirtiyi görünce hekime başvurmalı?

Op. Dr. Dilara Tekden Kırgız: Ben öncelikle kadınlara, hormonların düzgün çalışabilmesi için egzersiz öneriyorum. Hareketli bir hayatları olması çok önemli. İlk belirtiler adet döngülerinin sıklaşmasıdır; adet düzeni değişir. Bu da progesteron sentezinin azaldığını gösterir. Sıcak basmaları başladıysa perimenopozdan premenopoza geçilmiş demektir. Perimenopoz menopoz öncesi 4-5 yıllık evre, premenopoz ise son 1 yıldaki evredir diyebiliriz. Önce progesteron, bir süre sonra da östrojen azalmaya başlar. Sıcak basmaları geç bir belirtidir. Erken belirtiler arasında çok önemli olan ama ihmal edilen durum, eklem problemleridir. Donuk omuz şikâyeti ile kapı kapı gezebilirsiniz ama aslında bu durum östrojenin azalması ile ilgilidir. Kırklı yaşlardan sonra eklemlerle ilgili sorunlar yaşayanların aklına premenopoz gelmeli.

Güneş Aksüs: Zayıflama iğneleri kullanırken bir diyetisyenle çalışılırsa ne değişiyor, çalışılmadığında risk nedir?

Dyt. Yeşim Temel Özcan: Bu ajanların en önemli özelliği iştahı kesmeleri ve mide boşalım hızını yavaşlatmaları. Tıp camiası, özellikle kan tahlillerini iyi yönde değiştirdiği ve obezite ile savaştığı için bu iğneleri destekliyor. Yıllardır obezite ciddi bir sorun; kilo verme sürecini desteklediği için ben de destekliyorum tabii. Ancak bir yandan da longevity (uzun yaşam) diyorsak, birinci sırada beslenme ve kas kütlesinin önemini vurguluyoruz. Kas gücünü konuşuyor; yapılandırmak, korumak ve artırmak için neler yapılmalı diyoruz. Aç kaldığınızda kas kütlesini ve gücünü kaybediyorsunuz. Tok hissettiğiniz için daha az yiyorsunuz ve beslenmede eksikler ortaya çıkıyor. Zaten istenen de bu, ilaç etkisini göstermiş oluyor. Herkes tek öğün yapmaya başladı ve çok düşük bir besin alımı var. Mide bulantısı da varsa protein yerine az da olsa karbonhidrata yöneliyorlar. Bir beslenme uzmanı ile çalışılarak bu sürecin aşılması lazım. Aynı zamanda bir egzersiz uzmanı ile de kas kütlesi artırılmalı. Diyetisyen, kişinin protein, karbonhidrat, yağ ve tüm besin ögelerini eksiksiz almasını sağlamalı.

Güneş Aksüs: Yemek yemeden, sadece protein tozları ve karışımlarla yeterli beslenme sağlanabilir mi?

Dyt. Yeşim Temel Özcan: Mümkün değil ve sürdürülebilir de değil. Şu anda sistem yeni oturuyor; eskiden çok yüksek dozlara çıkıyorlardı, şimdi dozunu azalttılar. Biz yıllardır söylüyoruz ve bugün de aynı noktaya geliyoruz: Yaşam şekli değişikliği ve davranış tedavisi olmadan bu işin sürdürülemeyeceğini söylerken, sadece protein tozları ile nereye kadar gidilebilir ki? Yaşam tarzı değişikliğinin kalıcı olması için kontrol edilemeyen hormonların dengelenmesi ve kan şekerinin regüle edilmesi iyi bir şey. Varacağımız hedefe ulaşmamızı kolaylaştırsın ama hızlı zayıflamanın vereceği zararı da tolere etmek gerek. Longevity diyorsak, sağlıklı ve uzun bir yaşam istiyorsak; kas ve kemik kaybının önlenmesi, osteoporozun engellenmesi, doğru beslenme ile vitamin ve mineral seviyelerinin yerinde olması çok önemli.

Güneş Aksüs: Haşimato ile ilgili bu yıl daha çok dikkat çektiniz, özellikle söylemek istediğiniz ne var?

Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy: Haşimato hastaları artık çaresiz değil. En büyük sorun, haşimato hastası olduğunu bilmeyen milyonlarca kişinin olması. Bu insanlara sadece TSH ve T4 bakılıp "Senin tiroidinde bir şey yok." denilerek gönderiliyor. Tiroid ultrasonu yapılması, anti-TPO ve anti-TG değerlerine bakılması çok önemli. Eğer şikâyetleriniz varsa; "Kilo veremiyorum, cildim kuru, saçlarım dökülüyor, halsizim, beyin sisi var" diyorsanız ama TSH değeriniz normal çıktıysa, bu işin peşini bırakmayın. Eğer detaylı tahlillerde sorun çıkarsa, fonksiyonel tıp pratiğinden de geçmeniz lazım. Amaç, tiroid harap olmadan müdahale etmek ve sizi bu kalitesiz yaşamdan kurtarmak. Bu şekilde yaşamak çok zor.

Güneş Aksüs: 15-20 yıldır ilaçla tedavi gören ama buna rağmen bu şikâyetleri geçmeyen kişilere ne söylemek lazım?

Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy: Eğer ilaç seviyesi 100’ün üzerinde değilse, bu kişilere hâlâ müdahale edilebilir. Antioksidan metabolizmaları desteklenebilir; yaşam tarzı değişikliği ve düşük yoğunluklu lazer tedavisinin ciddi faydalarını görebiliyoruz.

Güneş Aksüs: Haşimato beyin üzerinde nasıl etkili oluyor?

Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy: Haşimato sadece tiroide karşı oluşmuş antikorlardan ibaret değil; serebellum dediğimiz beyincik ve vestibüler sisteme karşı da antikor oluşuyor. Bazen insanlar bir atağı denge problemi veya vertigo olarak yaşıyorlar. Vertigo sebebini ararken haşimato da mutlaka akla gelmeli.

Güneş Aksüs: Longevity, yani uzun ve sağlıklı yaşam için bir evde dikkat edilmesi gereken 10 başlık nedir?

Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy: Şöyle bir sıralayalım o zaman:

Evinizin herhangi bir yerinde asla küf olmamalı! Küf varsa hastalık vardır. Gıda dolabınızdaki görünmeyen küfleri ve aflatoksin içeren besinleri kontrol edin, atın, yenileyin. Uzun süredir bekleyen baharatlar ve kuruyemişler riskli olabilir.

Pestisit (tarım ilacı) içeren veya içerme riski yüksek olan gıdaların (çilek, elma gibi) kesinlikle organik olarak alınması gerekir. Pestisit listelerini takip edin ve alışverişinizi buna göre yapın.

Evin tamamının plastik veya halıfleks ile kaplı olmaması gerekir. Bu durum, sürekli mikroplastik solumanız anlamına gelir.

Evde kesinlikle sigara içilmemesi gerekiyor; evin sürekli havalandırılması veya havayı temizleyen cihazların kullanılması lazım.

Mutfakta ısıyla temas edebilen alüminyum veya plastik malzeme olmamalı. Bunlar sizin için zararlı, ciddi endokrin bozuculardır.

Bulaşık makinesinde deterjanların ve parlatıcıların çok iyi durulanması lazım. Ekstra bir durulama programı daha eklenebilir. Parlatıcı yerine beyaz sirke kullanabilirsiniz.

Çamaşır makinesinde ilave durulama yapın. Kesinlikle kıyafetlerin üzerinde deterjan kalıntısı kalmasın.

Banyoda, içerisinde alüminyum bulunan deodorantlar yerine temiz içerikli olanları tercih edin. Cildinize sürdüğünüz kremlerin ve kozmetik malzemelerin üzerinde uzunca bir içerik listesi varsa dikkatli olun. İçeriğin temiz olduğundan emin olun.

Yatak odasında kullandığınız çarşafların ve vücudunuza değen her şeyin pamuklu olması gerekiyor; plastik içermemeli.

Kablosuz ağ (Wi-Fi) vericisi bulunduğunuz yere ve yatak odanıza yakın olmasın. Telefonunuzu uyurken uyku modunda veya uçak modunda tutmaya çalışın.