Mekke'den Sonra Bedir! 57 Milyar Dolarlık Askeri Güç

Orta Doğu'dan Güneydoğu Asya'ya uzanan savunma iş birliklerinde yeni bir sayfa açılıyor. Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya, 21 Ekim'de Doha'da imzaladıkları Bedir Mutabakat Zaptı ile ortak askeri üretim, teknoloji paylaşımı ve savunma sanayisi yatırımlarında güçlerini birleştirme kararı aldı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın 7 Ağustos'ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın üzerinden yalnızca 75 gün geçmişken gelen yeni adım, birbirini tamamlayan iki farklı iş birliği modelini gündeme taşıdı. Mekke, silahlı saldırılara karşı ortak savunmayı öngörürken Bedir, bu iş birliğinin sanayi ve teknoloji boyutunda yeni imkanlar oluşturmayı amaçlıyor.

Dört ülkenin oluşturduğu ekonomik büyüklük, anlaşmanın dikkat çeken yönlerinden biri. Dünya Bankası'nın verilerine göre Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 1 trilyon 597 milyar dolar, Endonezya'nın 1 trilyon 446 milyar dolar, Pakistan'ın 407 milyar dolar, Katar'ın ise 216 milyar dolar seviyesinde. Toplam ekonomik büyüklük 3 trilyon 666 milyar dolara ulaşırken, dört ülkenin toplam nüfusu ise yaklaşık 630 milyon.

Askeri veriler de ortaklığın ölçeğini ortaya koyuyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) verilerine göre Türkiye'nin askeri harcamaları 30 milyar, Pakistan'ın 11,9 milyar, Endonezya'nın ise yaklaşık 15 milyar dolar düzeyinde. Yalnızca bu üç ülkenin yıllık askeri harcamaları 57 milyar dolara yaklaşıyor.

Bedir Mutabakatı'nın dikkat çekici bir başka yönü, dünyanın en büyük silah ithalatçılarından ikisini aynı masada buluşturması. SIPRI'nin 2021-2025 dönemine ilişkin araştırmasında Katar dünyanın dördüncü, Pakistan ise beşinci büyük silah ithalatçısı konumunda. Katar küresel büyük silah ithalatının yüzde 6,4'ünü, Pakistan ise yüzde 4,2'sini gerçekleştirdi. Katar'ın silah ithalatı önceki beş yıllık döneme göre yüzde 106, Pakistan'ınki yüzde 66 arttı. Pakistan'ın silah alımlarının yüzde 80'i Çin'den karşılanırken Katar aynı dönemde 100 savaş uçağı teslim aldı.

Ortaklığın teknoloji ve sistem geliştirme ayağında Türkiye'nin savunma sanayisi öne çıkıyor. Türk savunma ve havacılık sektörünün ihracatı 2025'te 10,05 milyar dolara ulaşırken 2026'nın ilk dokuz ayında yaklaşık 6,9 milyar dolar olarak gerçekleşti. Eylül sonu itibarıyla son 12 aylık ihracat ise 10,9 milyar dolara yükseldi. İnsansız hava araçları, zırhlı sistemler, savaş gemileri, elektronik harp, radar ve mühimmat teknolojileri, Türkiye'nin ortak projelere taşıyabileceği başlıca yetenekler arasında bulunuyor. Nitekim dört ülkenin savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin geçmişi de yeni değil. Türkiye ile Endonezya arasında 48 adet KAAN savaş uçağını kapsayan anlaşma bulunuyor.

Bedir Mutabakatı'nın dikkat çeken ayrıntılarından biri de karar mekanizması. Anlaşma kapsamında oluşturulan Yürütme Kurulu ortak projeleri belirleyecek, Stratejik Kurul ise projeleri onaylayarak uygulama takvimine bağlayacak. Böylece ülkeler arasında proje seçimi, karar alma ve uygulama süreçlerinin kurumsal bir yapı üzerinden yürütülmesi hedefleniyor. Katar yönetiminin açıklamasına göre dört ülkenin üzerinde uzlaşacağı şartlarla başka dost ülkelerin de ilerleyen dönemde mutabakata katılması mümkün.