Minyatür İnsan Beyinleri Uzayda! Bilim İnsanları Neyi Araştırıyor?

NASA'nın deney kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderdiği minyatür insan beyni modelleri, mikro yerçekimi ve radyasyonun beyin hücreleri üzerindeki etkilerini incelemek için kullanılacak. Araştırmanın, uzay yolculuklarının yaşlanma ve nörolojik hastalıklarla ilişkisini anlamaya katkı sağlaması hedefleniyor.

Laboratuvar ortamında yetiştirilen minyatür insan beyni modelleri, SpaceX'in 35. Ticari İkmal Hizmetleri görevi kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu'na (UUİ) ulaştı.

NASA'nın SpaceX CRS-35 görevi, salı günü Florida'daki Cape Canaveral'dan fırlatıldı. Bilimsel deney malzemelerini taşıyan Dragon kapsülü, 15 Ekim'de Türkiye saatiyle 18.00'de yörüngedeki uzay istasyonuna kenetlendi.

Kapsülde, sinir dokusu içeren ve miBrains adı verilen üç boyutlu minyatür insan beyni modellerinin de aralarında bulunduğu yaklaşık 2 bin 860 kilogram malzeme yer aldı.

Uzay istasyonunda birkaç hafta boyunca tutulacak miBrains modelleri, mikro yerçekimi ve radyasyonun insan beyni üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla kullanılacak.

NASA, deney kapsamında laboratuvarda yetiştirilen küçük insan beyni modellerinin beş haftalığına yörüngeye gönderildiğini bildirdi. Araştırmacılar, uzayda tutulan örnekleri Dünya'da aynı koşullarda muhafaza edilen benzer örneklerle karşılaştırarak kısa süreli uzay uçuşunun beyin hücrelerinde yol açtığı değişiklikleri belirlemeyi amaçlıyor.

Bilim insanları, mikro yerçekimi ve radyasyonun hücresel ve genetik düzeyde oluşturabileceği değişiklikleri inceleyecek. Elde edilecek bulguların, insan yaşlanması ve nörolojik hastalıklarla bağlantılı biyolojik süreçlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Araştırmanın, gelecekte Ay'a, Mars'a ve daha uzak noktalara gerçekleştirilecek uzun süreli uzay görevlerinde astronotların beyin sağlığını korumaya yönelik yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.

Uzay ortamının insan vücudu üzerindeki etkileri daha önceki araştırmalarda da incelendi. Uzun süreli görevlerde kas kaybı, kemik yoğunluğunda azalma, görme değişiklikleri ve vücut sıvılarının dağılımında farklılıklar gibi çeşitli fiziksel etkiler gözlemlendi.

Yeni deneyin, uzay koşullarının sinir dokusu üzerindeki etkilerine ilişkin daha ayrıntılı veriler sunması hedefleniyor.

SpaceX CRS-35 görevi kapsamında, mikro yerçekiminin bitki hastalıklarının gelişimini etkileyip etkilemediğini inceleyen bir başka deney de yürütülecek.

Uzayda yetiştirilen bitkiler, astronotlara besin sağlamalarının yanı sıra karbondioksiti emerek oksijen üretmeleri nedeniyle de uzun süreli insanlı uzay görevleri açısından önem taşıyor.

Araştırmacılar, uzay istasyonunda gerçekleştirilecek çalışmaların hastalıklara daha dirençli bitki türlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini umuyor.

Deneylerde kullanılan örneklerin, kasım ayının ortasında Kaliforniya açıklarına iniş yapması planlanan kapsülle Dünya'ya geri getirilmesi bekleniyor.