Murat Ülker'den Gıda Sektörüne Sorumluluk Çağrısı: Bir Çocuğun Yemeğini Yalnızca Gider Olarak Görmek Anlayışsızlıktır

Murat Ülker, yayımladığı yazıyla çocukların sağlıklı beslenmesinden obeziteyle mücadeleye kadar gıda sektörünün toplumsal sorumluluğunu gündeme taşıdı. Okul yemeklerine yapılan her 1 dolarlık yatırımın 7 ila 35 dolar arasında toplumsal fayda sağlayabildiğini aktaran Ülker, "Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır" dedi.

Türkiye'nin önde gelen gıda sanayicilerinden Murat Ülker, çocukların sağlıklı beslenmesi ve obeziteyle mücadele konusunda iş dünyasına da sorumluluk yükleyen kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Ülker, kişisel blogunda 15 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı "İki Gün Bilim Zirvesinde Ne Konuşuldu? Bize Ne Demeyin, Ben Çok Önemsiyorum, Niye? Müsaadenizle Anlatayım" başlıklı yazısında, Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'nın uluslararası bilim insanlarıyla gerçekleştirdiği zirvede ele alınan konuları değerlendirdi.

Yazının dikkat çeken yönünü, gıda endüstrisinin yalnızca ürün üreten ve satan bir sektör olarak değil, toplum sağlığını doğrudan etkileyen bir aktör olarak ele alınması oluşturdu.

Ülker, beslenme biliminden elde edilen verilerin yeni ürünlere, okul yemeklerine, eğitim programlarına ve toplumun sağlıklı gıdaya erişimini kolaylaştıran uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.

19-20 Ekim tarihlerinde İstanbul Rixos Tersane'de gerçekleştirilen İstanbul Bilim Zirvesi'nin en dikkat çekici başlıklarından biri okul yemeklerinin ekonomik ve toplumsal etkisi oldu. Sabri Ülker Vakfı ile İngiltere merkezli The Nutrition Society iş birliğinde düzenlenen toplantıda, okul çağındaki çocukların beslenmesine yapılan yatırımların yalnızca sağlık açısından değil, eğitim, aile bütçesi ve tarımsal üretim bakımından da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

London School of Hygiene & Tropical Medicine'dan Prof. Donald Bundy'nin aktardığı araştırmalara göre, iyi tasarlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yatırılan her 1 dolar, farklı alanlarda toplam 7 ila 35 dolar arasında toplumsal fayda sağlayabiliyor.

Murat Ülker, söz konusu hesaplamanın bir işletmenin kasasına dönen doğrudan gelir anlamına gelmediğini, sağlık, eğitim, sosyal destek ve tarımsal üretim gibi alanlardaki kazanımları kapsadığını belirtti.

Ülker, bu yaklaşımı şu sözlerle özetledi:

"Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır."

İş insanı, okulda sunulan nitelikli bir öğünün çocuğun öğrenme kapasitesini desteklerken ailelerin ekonomik yükünü hafifletebileceğini, yerel üreticilerden yapılan alımlar sayesinde çiftçilere de katkı sağlayabileceğini vurguladı.

Murat Ülker'in yazısında, ailesinin kurduğu Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı'nın uzun yıllardır yürüttüğü beslenme eğitimi çalışmaları da geniş yer tuttu. Vakfın Millî Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle 2011 yılında başlattığı "Yemekte Denge" projesi, ilk olarak dört ilde uygulanmaya başladı.

Program, 2025 yılı itibarıyla 25 ile yayıldı.

Ülker'in verdiği bilgilere göre proje, bugüne kadar 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaştı.

Çocuklara dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmayı amaçlayan proje, aileleri ve öğretmenleri de sürece dahil ederek sağlıklı beslenme bilgisinin günlük yaşamın parçası olmasını hedefliyor.

Ülker, 2026-2027 döneminde beş şehirde uygulamalı okul atölyelerinin yeniden başlatılacağını da duyurdu.

Vakfın çalışmaları, gıda sektörünün kendi faaliyet alanıyla doğrudan ilişkili bir toplum sağlığı sorununa eğitim ve bilimsel araştırmalar yoluyla katkı sunmasının örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Zirvede konuşan Sabri Ülker Vakfı Başkanı Yahya Ülker de çocukların sağlıklı büyümesi için bilimsel bilginin günlük hayatta somut uygulamalara dönüşmesi gerektiğini söyledi. Yahya Ülker'e göre araştırmaların yalnızca akademik yayınlarda kalması yeterli değil. Bu bilgilerin sınıflarda, okul yemeklerinde ve ailelerin mutfaklarında kullanılması gerekiyor.

Vakıf tarafından yürütülen çalışmaların başarısının yalnızca kaç kişiye ulaşıldığıyla ölçülemeyeceğini belirten Yahya Ülker, asıl hedefin insanların beslenme alışkanlıklarında kalıcı ve olumlu değişiklikler meydana getirmek olduğunu ifade etti.

Sabri Ülker'in "Mutlu et, mutlu ol" anlayışını bilim, eğitim ve toplumsal faydayla ilişkilendiren Yahya Ülker, bu mirası sürdürmenin ailenin üçüncü kuşağının da sorumluluğu olduğunu vurguladı.

Murat Ülker'den Singapur analizi: Coğrafyayı kader değil iş modeline çevirdiler, KKTC'de de yapabiliriz

Murat Ülker'in yazısında öne çıkan en önemli uyarılardan biri çocukluk çağı obezitesine ilişkin oldu. Zirvede konuşan Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, Türkiye'de çocukların yüzde 9,9'unun obez olduğunu açıkladı. Birinci, mevcut eğilimin devam etmesi halinde 2050 yılında her üç çocuktan birinin obez olabileceği yönündeki projeksiyonlara dikkat çekti.

Çocukluk çağındaki obezitenin ilerleyen yıllarda diyabet, kalp-damar hastalıkları ve bazı kanser türleri açısından risk oluşturduğunu belirten Birinci, özellikle şekerli içecekler, ultra işlenmiş gıdalar, uzun ekran süreleri ve hareketsiz yaşamın etkilerini ele aldı.

Birinci ayrıca tam buğday unu ve uzun fermantasyonla üretilen ekmeklerin yaygınlaştırılması gerektiğini savundu.

Murat Ülker ise bu değerlendirmelerden hareketle beslenmenin yalnızca tüketicinin bireysel kararlarıyla açıklanamayacağını vurguladı.

Murat Ülker'den Hindistan'ın 331 yıllık Babür mirasına yolculuk: Delhi'nin altında saklı tarih

Murat Ülker'in yazısının merkezinde, gıda sektörünün çocukların sağlıklı beslenmesi konusundaki rolü bulunuyor. Ülker, tüketicilere sağlıklı beslenme tavsiyesi vermenin tek başına yeterli olmadığını, insanların bu tavsiyeleri uygulayabilecek ekonomik ve sosyal koşullara sahip olması gerektiğini belirtti.

Sağlıklı gıdanın ulaşılabilir, karşılanabilir ve günlük hayatta tüketilebilir olmasının önemine dikkat çeken Ülker, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Gıda sektöründe çalışan bizler açısından ürün geliştirirken ve tüketiciyle iletişimde göz önüne almamız gereken bir sorumluluk bu."

Ülker'in yaklaşımı, özellikle büyük ölçekli gıda üreticilerinin obezite ve dengesiz beslenmeyle mücadelede nasıl bir rol üstlenmesi gerektiği tartışmasını yeniden gündeme getiriyor.

Beslenme eğitimi ve araştırmaları desteklemenin yanı sıra ürünlerin içerikleri, porsiyonları, tüketiciye sunuluş biçimleri ve sağlıklı seçeneklere erişim de gıda sektörünün bu alandaki sorumluluğunun önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Zirvede Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Kentaro Murakami'nin sunduğu Japonya örneği de dikkat çekti. Japonya'da okul yemekleri ilkokul öğrencilerinin neredeyse tamamına ulaşıyor.

Murakami'nin aktardığı araştırmalarda, ailelerin gelir düzeyine bağlı beslenme farklılıklarının okul günlerinde belirgin biçimde azalabildiği görüldü.

Buna karşılık okul olmayan günlerde çocukların beslenme kalitesinde düşüşler yaşanabiliyor.

Ülker, bu örnekten hareketle okul yemeklerinin çocuklar arasındaki eşitsizlikleri hafifletebileceğini ancak okulda oluşturulan sağlıklı beslenme düzeninin ev yaşamıyla da desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Murat Ülker, yazısında sağlıklı beslenmenin ekonomik boyutuna da dikkat çekti. Zirvede aktarılan UNICEF'in 2024 yılı tahminlerine göre dünya genelinde beş yaşın altındaki yaklaşık 181 milyon çocuk, yeterli besin çeşitliliğine ulaşamıyor.

Bu rakam, söz konusu yaş grubundaki her dört çocuktan birine karşılık geliyor.

Ülker, yeterli miktarda gıda tüketmenin sağlıklı beslenme için tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Vitamin ve mineral eksikliklerinin, yeterli kalori alan hatta fazla kilolu bireylerde bile görülebileceğine dikkat çekerek "gizli açlık" sorununa vurgu yaptı.

Sağlıklı beslenmenin yalnızca gıdanın bulunmasıyla değil, ekonomik erişim, güvenlik, besin değeri ve süreklilikle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

İstanbul Bilim Zirvesi'nde eski Başbakan Binali Yıldırım da çocukların beslenme ve eğitime erişimindeki küresel eşitsizlikleri gündeme getirdi. Yıldırım, dünyadaki çocukların büyük bölümünün düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığını, buna karşılık ekonomik kaynakların daha çok gelişmiş ülkelerde toplandığını belirterek şu ifadeyi kullandı:

"Kaynağın bol olduğu yerde çocuk yok; çocuğun bol olduğu yerde kaynak yok."

Yıldırım, gelişmiş ülkelerin millî gelirlerinden ayrılabilecek paylar ve çeşitli uluslararası gelir kaynaklarıyla yılda yaklaşık 100 milyar dolarlık "Küresel Çocuk Eşitliği Fonu" kurulmasını önerdi.

Murat Ülker de yazısında bu öneriye değinerek ailesi adına Hakkâri'de bir anaokulu yaptırmak üzere girişimde bulunduklarını açıkladı.

Zirvede yalnızca beslenme ve obezite değil, teknolojiyle sürdürülebilir gıda üretimi arasındaki ilişki de tartışıldı. Doç. Dr. Gizem Aytekin Şahin'in sunduğu çalışmada, Türkiye'de geliştirilen EvoMeal yazılımıyla Norveç'teki huzurevlerinin menüleri yeniden düzenlendi.

Tarifler ve porsiyonlar değiştirilmeden yapılan optimizasyonla, hesaplanan karbon ayak izinde yüzde 40 azalma sağlandı.

Ancak bazı besin öğelerinde olumsuz değişimler görülebileceği de ortaya konuldu.

Ülker, bu araştırmanın teknoloji kullanımında bütüncül değerlendirme yapılmasının önemini gösterdiğini belirterek, karbon ayak izini düşürmenin beslenme kalitesini azaltmaması gerektiğini vurguladı.

Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin insan uzmanlığının yerini almak yerine bilimsel kararları destekleyen araçlar olarak kullanılması gerektiğine dikkat çekti.

Murat Ülker, yazısının son bölümünde beslenme konusunun yalnızca bilgi vermekle çözülemeyeceğini vurguladı. İnsanların sağlıklı gıdaya ulaşabilmesi için gelir düzeyi, çalışma saatleri, yaşadıkları çevre, alışveriş imkânları ve yemek hazırlama koşullarının da dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Ülker, şu soruyu yöneltti:

"Dengeli beslenin, hareket edin diyoruz. Ama insanın bütçesi, yaşadığı mahalle, çalışma saatleri, alışveriş ve yemek hazırlama imkânları bu tavsiyeyi uygulamasına elveriyor mu?"

Özellikle annelerin ve ailelerin sağlıklı beslenmeye ilişkin doğru bilgiye sahip olsalar bile ekonomik veya fiziksel koşullar nedeniyle bunu uygulayamayabileceklerine dikkat çeken Ülker, aynı tavsiyeyi tekrar etmek yerine bu engellerin kaldırılması gerektiğini savundu.

Sabri Ülker Vakfı'nın düzenlediği bilim zirvesi ve Murat Ülker'in değerlendirmeleri, gıda endüstrisinin toplum sağlığıyla ilişkisinin yalnızca sosyal sorumluluk projelerinden ibaret olmadığını ortaya koyuyor.

Dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarının bir araya getirilmesi, okul beslenmesine yönelik uzun soluklu eğitim çalışmaları ve bilimsel bulguların günlük hayata taşınması çağrısı, bu yaklaşımın temel unsurlarını oluşturuyor.

Özellikle atıştırmalık ürünlerin önemli bir yer tuttuğu gıda sektöründe faaliyet gösteren büyük şirketlerin, çocukluk çağı obezitesini ve sağlıklı beslenmeyi kendi faaliyet alanlarıyla doğrudan ilişkili bir mesele olarak ele alması önem taşıyor.

Murat Ülker'in yazısı, sektörün ürün geliştirme, bilimsel araştırma, eğitim ve tüketici iletişimi alanlarındaki sorumluluklarına dikkat çeken bir çerçeve sunuyor.

Bu yaklaşımın uzun vadeli başarısı ise eğitim çalışmalarının ulaştığı kişi sayısının yanında, tüketicilerin beslenme alışkanlıklarında ve sağlıklı ürünlere erişiminde ne ölçüde iyileşme sağlandığıyla değerlendirilebilecek.

Murat Ülker, kapsamlı yazısını çocukların sağlıklı beslenmesinin toplumun geleceği açısından taşıdığı öneme işaret ederek tamamladı. Bilimsel bilginin yalnızca konuşulmasının yeterli olmadığını belirten Ülker, bunun somut uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.

Kamu, akademi, sağlık çalışanları, eğitimciler, aileler ve özel sektörün birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade eden Ülker, gıda sanayisine de ürün geliştirirken ve tüketicilerle iletişim kurarken bilimsel verilerden yararlanma sorumluluğu düştüğünü söyledi.

Ülker, yazısının temel mesajını şu sözlerle ortaya koydu:

"Bir çocuğun tabağına ne koyduğumuzun, geleceğimize etkisi olduğunu artık biliyoruz."