NASA'nın Swift Uzay Teleskobu Dünya'ya Düştü: İşte O Anlar

NASA'nın 22 yıllık Swift uzay teleskobu, yörüngesini yükseltme girişiminin başarısız olmasının ardından Dünya'ya düştü. Teleskop, görev süresi boyunca binlerce kozmik olayı gözlemledi.

NASA'nın 22 yıllık Swift uzay teleskobu, yörüngesini yükseltmek için gerçekleştirilen kurtarma girişiminin başarısız olmasının ardından Dünya atmosferine girerek kullanım ömrünü tamamladı. Teleskop, bugüne kadar 2 binden fazla gama ışını patlamasını ve 1.400 süpernovayı gözlemledi.

NASA'nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, 4 Kasım'da kontrolsüz şekilde Dünya atmosferine girdi. ABD Uzay Kuvvetleri verilerine atıfta bulunan uydu izleme uzmanı Jonathan McDowell'e göre teleskop, Türkiye saatiyle 15.39'da Sumatra'nın kuzeyi üzerinde atmosfere yeniden giriş yaptı. O anlar bölge sakinleri tarafından kaydedildi.

Yaklaşık 1.450 kilogram ağırlığındaki ve minibüs büyüklüğündeki gözlemevinin büyük bölümünün atmosferde yanarak parçalanması bekleniyordu. NASA, yeryüzüne ulaşabilecek parçaların birine zarar verme olasılığını 2.100'de 1 olarak hesaplamıştı.

Swift, Kasım 2004'te iki yıllık görev süresiyle uzaya gönderilmişti. Başlangıçta Swift Gamma-Ray Burst Explorer olarak adlandırılan teleskop, 2018'de ilk baş araştırmacısı Neil Gehrels'in anısına yeniden isimlendirildi. Gehrels, 2017 yılında hayatını kaybetmişti.

Swift'in temel görevi evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını (GRB) tespit etmek ve konumlarını belirlemekti. Teleskop, bu bilgileri diğer gözlemevlerine ileterek patlamaların ardından oluşan ışımaların hızla incelenmesini sağlıyordu.

Gözlemevi, gama ışını patlamalarının yanı sıra uzak süpernovaları, madde yutan kara delikleri, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları da araştırdı. Bilimsel çalışmalarını 20 Ekim 2026'ya kadar sürdüren Swift, planlanan iki yıllık görev süresinin yaklaşık 10 katı boyunca veri topladı. NASA'ya göre teleskop, görev ömrü boyunca 2.000'den fazla gama ışını patlamasını ve 1.400 süpernovayı gözlemledi.

Swift'in görevini daha uzun süre sürdürebilmesi için 2025 yılında bir kurtarma planı hazırlandı. NASA, Eylül 2025'te Arizona merkezli Katalyst Space şirketine 30 milyon dolarlık bir sözleşme vererek teleskobun yörüngesini yükseltecek robotik bir uzay aracının tasarlanmasını, fırlatılmasını ve işletilmesini istedi.

Swift'in yörüngesi, atmosferik sürtünme nedeniyle zamanla alçalıyordu. Teleskopta bu etkiyi telafi edecek iticiler bulunmadığından yörüngesi giderek daha hızlı düşüyordu. Bu nedenle kurtarma görevinin kısa sürede tamamlanması gerekiyordu.

Katalyst Space, bu amaçla geliştirilen buzdolabı büyüklüğündeki üç kollu LINK uzay aracını 3 Temmuz 2026'da fırlattı. Ağustos ayında Swift ile buluşarak teleskobun yörüngesini yükseltmesi planlanan araç, itki sistemi ve yönelim kontrolünde kullanılan reaksiyon tekerleklerinde yaşanan sorunlar nedeniyle hedeflenen buluşmayı gerçekleştiremedi. LINK de 25 Eylül'de Dünya atmosferine girmişti.