Nörobilimde Çığır Açan Hafıza Ve Amigdala Keşfi: Anıların Kalıcılığını İlk Görüşte Belirliyor

Nöroloji, nöroşirürji, psikiyatri ve bilişsel nörobilim dünyasında, insan beyninin anı oluşturma mekanizmalarına dair ezber bozan bir bilimsel keşif kamuoyuna duyuruldu. Yıllardır yalnızca korku, kaygı ve duygusal tepkilerle ilişkilendirilen beynin derinliklerindeki amigdala bölgesinin, genel uzun süreli hafızanın şekillenmesinde ana filtre işlevi gördüğü kanıtlandı.

Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesi araştırmacıları, beynin temporal lobunda bulunan ceviz büyüklüğündeki amigdala bölgesinin, hangi deneyimlerin uzun süreli hafızaya kaydedileceğini önceden belirlediğini saptadı. Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan çalışma, Alzheimer ve epilepsi tedavisinde yepyeni bir dönemin kapısını araladı.

Araştırma bulguları; beyinde yüzler, hayvanlar ve manzaralar gibi belirli görsel kategorilere seçici olarak yanıt veren özel "kategori nöronları" bulunduğunu gösterdi. Bir insan yeni bir görüntüyü ilk kez gördüğünde amigdaladaki bu özel nöronların tepki verme şiddeti, o görüntünün ileride hatırlanıp hatırlanmayacağını doğrudan öngörüyor.

Cedars-Sinai Nöral Bilim ve Tıp Merkezi Direktörü Prof. Dr. Ueli Rutishauser, amigdalanın bir süzgeç gibi çalışarak günlük deneyimlerin küçük bir kısmını uzun süreli belleğe aktarılmak üzere işaretlediğini belirtti.

Çalışmanın verileri, sara (epilepsi) nöbetlerinin odağını tespit etmek amacıyla beyinlerine cerrahi yöntemlerle elektrot yerleştirilmiş 112 hastadaki tekil nöron hareketlerinin incelenmesiyle elde edildi. Katılımcılara önce hiç görmedikleri görseller gösterildi ve günün sonunda bu görselleri hatırlama yetenekleri ölçüldü.

Elde edilen hücresel veriler, amigdaladaki nöronal aktivite ne kadar yüksekse anısal hafızanın (epizodik bellek) o kadar güçlü oluştuğunu belgelendirdi.

Keşif, yalnızca temel bilim açısından değil, klinik nöroloji ve nöromodülasyon tedavileri açısından da tarihi önem taşıyor. Araştırmacılar, Alzheimer hastalığı ve temporal lob epilepsisinde görülen ağır hafıza kayıplarının amigdaladaki bu etiketleme mekanizmasının bozulmasından kaynaklanabileceğini vurguluyor.

Uzmanlar, gelecekte amigdala bölgesine yönelik hücresel tedaviler ve nöromodülasyon yöntemleri uygulanarak Alzheimer hastalarında hafıza kaybının durdurulabileceğini ve tedavi süreçlerinde çığır açılacağını bildiriyor.