Cumhuriyet
Haber akışına dön

Nöroteknolojide Ezber Bozan Buluş: Beynin Gece 'Temizlik' Sistemini Hızlandıran Ses Tekniği Geliştirildi

Nöroteknolojide Ezber Bozan Buluş: Beynin Gece 'Temizlik' Sistemini Hızlandıran Ses Tekniği Geliştirildi

Beynin uyku sırasında zararlı proteinleri ve hücresel atıkları temizleme kapasitesini artırmaya yönelik nöroteknoloji dünyasında çığır açan bir yöntem geliştirildi.

İnsan beyni uyku sırasında gün boyu biriken zararlı metabolik atıkları ve Alzheimer ile Parkinson gibi hastalıklara yol açan toksik proteinleri temizlemek için yoğun bir biyolojik yıkama döngüsü yürütüyor. Beyin omurilik sıvısının (BOS) beyin dokusu içinden akmasıyla gerçekleşen bu hayati temizlik sürecini dışarıdan müdahaleyle güçlendirmenin yolu bulundu.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Boston Üniversitesi araştırmacılarının imza attığı, Science Translational Medicine’da yayımlanan yeni çalışma, uyku evresindeki beyin dalgalarına tam zamanlı gönderilen ses uyarılarının beynin temizlik akışını doğrudan büyütebildiğini ortaya koydu.

PEMBE GÜRÜLTÜ UYARILARI YAVAŞ BEYİN DALGALARIYLA EŞLEŞTİRİLDİ

Araştırma ekibi, 18 ile 52 yaşları arasındaki 14 sağlıklı yetişkinin MR cihazı içinde uyudukları sıradaki beyin aktivitelerini eşzamanlı olarak elektroensefalografi (EEG) başlıklarıyla takip etti. Hızlı göz hareketlerinin olmadığı derin uyku (NREM) evresinde beyinde oluşan yavaş elektrik dalgalarının zirve noktalarını anlık olarak tespit eden sistem, bu anlarda katılımcılara çok kısa süreli "pembe gürültü" (pink noise) dinletti.

Beyaz gürültüye kıyasla daha yumuşak ve derin frekanslara sahip olan bu ses uyarılarının, beynin yavaş dalgalarını güçlendirdiği ve buna bağlı olarak beyin omurilik sıvısı dalgalarının hacmini belirgin biçimde artırdığı saptandı.

BEYİN DALGALARI İLE SIVI AKIŞI ARASINDAKİ NEDENSEL BAĞ KANITLANDI

MIT sinirbilimcisi Laura Lewis, bugüne kadar uykudaki elektriksel beyin dalgaları ile sıvı temizliği arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunup bulunmadığının kesinleşmediğini hatırlatarak, ilk kez bu mekanizmanın dışarıdan güvenli biçimde yönlendirilebildiğini vurguladı.

Nöromühendis Joshua Levitt ise Alzheimer ve diğer demans türlerinin temelinde beyinde biriken "amiloid" ve "tau" proteinlerinin yattığına dikkat çekerek, atık temizleme akışını iyileştirmenin bu zararlı plakların oluşumunu engellemede kritik bir adım olabileceğini ifade etti.

YAŞLANMA VE NÖRODEJENERATİF HASTALIKLAR İÇİN KLİNİK SÜREÇ BAŞLIYOR

Bilim insanları, elde edilen bulguların sağlıklı bireylerde sıvı akışının artırılabildiğini kanıtladığını ancak bu artışın uzun vadede hafıza ve beyin sağlığı üzerindeki somut klinik faydalarının ölçülmesi için yeni aşamaya geçileceğini belirtti.

Araştırmacılar, kapalı döngü nörogeribildirim teknolojisine dayanan bu yöntemin yaşlanma, uyku bozuklukları ve nörodejeneratif hastalıklarda tedavi amaçlı kullanımını test etmek üzere kapsamlı klinik çalışmalara başlanacağını bildirdi.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr