İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nükleer Tıp Bölümünde bankonun duvarındaki alan monitörü gün içinde defalarca alarm veriyor. Her alarm, radyoaktif ilaç verilmiş bir hastanın çalışanların arasından geçtiği anlamına geliyor. Bankoda dokuz yıl tıbbi sekreter olarak çalışan işçi, bu süre boyunca kendisine kişisel dozimetre verilmediğini, istediğinde de yöneticilerinden “Sen doz almıyorsun” yanıtını aldığını anlatıyor: “Peki, duvara astığınız cihaz hasta geçerken nasıl ötüyor?”
Nükleer Tıpta Maliyet Hesabı: Bedeli İşçi Ve Hasta Ödüyor

Hastanenin nükleer tıp bölümünü, kamu hastanelerinde hizmet alımı yoluyla nükleer tıp hizmeti veren MNT şirketi işletiyor. MNT Sağlık Hizmetleri ve Ticaret AŞ, kamu hastanelerinde nükleer tıp hizmetlerini taşeron olarak üstlenen bir şirket. PET/BT ve gama kamera görüntüleme, radyonüklid tedavi gibi hizmetleri kamu hastanelerinin açtığı hizmet alımı ihaleleriyle yürüten MNT, hastanelerin nükleer tıp birimlerini işletiyor. Şirketin farklı hastanelerinde çalışan ve çalışmış işçiler, hem kendi sağlıklarını hem de hastaların sağlığını tehlikeye atan uygulamaları Evrensel’e anlattı. İşten çıkarılma kaygısı taşıyan işçiler adlarının yazılmamasını istedi.
İşçiler bu uygulamalara karşı bir süredir Sağlık-İş’te örgütleniyor. 25 Ekim tarihli haberimizde aktardığımız gibi, temizlik işçilerine dozimetre ancak bu mücadele sonucunda verildi. Sendikalaştıkları için 8 işçi işten çıkarıldı.
“Günde yüz hasta oradan geçse siz hiç etkilenmez misiniz?”
Sendikalaştığı için MNT’den çıkarılan bir işçi, radyoaktif işlem gören hastaların çıkışta yeniden çalışanların ve diğer hastaların bulunduğu bankodan geçirildiğini anlattı. Hastaların arka kapıdan çıkarılması gerektiğini defalarca dile getirdiklerini, ancak güzergâhın değiştirilmediğini söyledi: “Hasta içeri giriyor, dozunu alıyor, içeride işlemleri yapılıyor. Sonra hasta çıkıp tekrar bankonun içinden geçerek çıkış yapıyor. Bu bir kere son derece yanlış. Hastanın arkadaki kapıdan çıkması gerekiyor. Bunu söyledik, söyledik, söyledik. En sonunda oraya bir cihaz astılar ama bu mümkün değil. Günde yüz hasta oradan geçse siz hiç etkilenmez misiniz?”
Bankoda çalışan tıbbi sekreter de radyasyonlu hastaların önünden geçtiğini, hatta bazı hastaların tedaviden sonra kendisine sarıldığını anlatıyor: “Her radyasyonlu hasta oradan çıktığında cihaz cayır cayır ötüyor. Bu hastanın üzerinde ilaç var, radyasyonlu hasta diye uyarı veriyor. O cihaz orada ötüyorsa demek ki o alan radyoaktif bir alan. Ben yıllarca orada korunaksız çalıştım.”
Alan monitörü ortamdaki radyasyonu ölçüyor, kişisel dozimetre ise çalışanın vücudunun aldığı dozu kaydediyor. Bankoya monitör takılmasına rağmen alan “denetimsiz alan” statüsünde bırakıldı ve çalışanlara dozimetre verilmedi. Bu yüzden kimse ne kadar radyasyona maruz kaldığını bilmiyor: “Belki içeride çekim yapan arkadaşlardan daha fazla doz aldık, belki temizlik yapan arkadaşlarımız daha fazla doz aldı. Bunu kimse bilmiyor.”
Kusmuk ve dışkı sıradan paspasla temizleniyor
İşçilerin en çok endişelendiği kesim temizlik işçileri. Radyoaktif madde verilen hastalar kustuğunda ya da tuvalete gittiğinde bu alanları temizlik işçileri temizliyor. Bir işçi şöyle anlatıyor: “Bir hasta kusuyor ya da büyük abdestini yapıyor, temizlik işçileri gidip onları temizliyor. Üzerinde sadece dozunu ölçen cihaz var. Bu cihaz koruyucu değil, sadece vücudundaki dozu ölçmek için. Normal eldivenlerini takıp, normal paspasla temizlik yapıyor. Ben temizlik alanındaki arkadaşlar için kendimden daha çok endişeleniyorum.”
İşçilere göre MNT’nin farklı hastanelerinde de durum aynı. Temizlik işçileri hasta tuvaletlerini temizliyor, radyoaktif atıkları topluyor, bulaş olan alanlara müdahale ediyor. Buna rağmen radyasyon çalışanı sayılmıyorlar ve yönetmeliğin kontrollü alanlarda fiilen çalışanlara tanıdığı ek sağlık izninden yararlanamıyorlar. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde dozimetreyi mücadeleyle alabildiler, ancak işçilerin söylediğine göre “MNT bünyesindeki farklı kliniklerde birçok işçi hâlâ dozimetresiz çalışıyor.”
Kurşun çantada, evraksız
MNT’de 18 yıldır nükleer tıp teknikeri olarak çalışan bir işçi, yüksek dozlu radyoaktif maddelerin hastaneler arasında evraksız ve kayıtsız taşındığını anlattı. Bir hastanede günlük doz yetmediğinde başka bir hastaneden alınan madde, şirket çalışanları aracılığıyla oraya götürülüyor. İşçi, bunun İstanbul’daki farklı hastanelerde de yaşandığını söylüyor. Bezmialem’de yaşanan bir örnekte, başka bir merkezden alınan radyoaktif madde basit bir kurşun çantaya konularak taşındı.
Yönetmeliğe göre radyoaktif kaynakları yalnızca bu iş için yetkilendirilmiş kişi ya da kuruluşlar, kayıt altında taşıyabiliyor. İşçi şöyle diyor: “Evraksız, kayıtsız, sen klinikten radyoaktif madde çıkaramazsın. Sen elinde radyasyon taşıyorsun. Bu işler denetimsiz nasıl yapılabiliyor?”
Madde ziyan olmasın, hasta eksik doz alsın
Aynı işçinin hasta sağlığına dair anlattığı uygulama, kanser tedavisinde kullanılan Lutesyum-177 ile ilgili. Randevusuna gelmeyen bir hasta için hazırlanan madde ziyan edilmesin diye yerine başka bir hasta bulunuyor. Ancak bu hasta bulunana ve işlemler tamamlanana kadar maddenin aktivitesi düşüyor.
İşçinin anlattığına göre tedavide 200 miliküri olması gereken aktivite üç günde 150 milikürinin, bir haftada 100 milikürinin altına iniyor. Lutesyum-177'nin yaklaşık 6,6 günlük yarı ömrü de bu rakamlarla örtüşüyor. “Sonuçta hasta alması gereken tedaviyi tam olarak almıyor. Sırf radyoaktif madde ziyan olmasın diye o düşen haliyle kullanılıyor” diyen işçiye göre, hastanın tedavi ihtiyacından önce maddenin ekonomik değeri gözetiliyor.
Hemşire yok, damar yolunu tekniker açıyor
18 yıllık tekniker, kliniklerde hemşire bulunmadığını, bu yüzden teknikerlerin eğitimini almadıkları halde damar yolu açtığını ve tedavi uyguladığını anlatıyor: “Biz cihazın başında oturup görüntüyü yönetecek olan insanlarız. En fazla radyoaktif maddelerin porsiyonlamasını yapabiliriz. Ama bunu hastaya enjekte edecek olan kişi hemşire. Damar yolu açamayız biz, hastaya tedavi de veremeyiz biz. Ama damar yolu açıyorduk, üstüne bir de tedavi veriyorduk.”
İşçiye göre bunun nedeni maliyet: “Bir klinik işletiyorsun ama klinikte hemşire yok. Hepsi ATT, acil tıp teknisyeni, paramedik. Çünkü düşük ücretlere çalıştırmak için.”
6 Eylül 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle, radyofarmasötik hazırlamak ve nükleer tıp uzmanı gözetiminde enjeksiyon yapmak nükleer tıp teknikerlerinin görevleri arasına alındı. Ancak işçilerin anlattığı sorun bundan ibaret değil. Damar yolu açmak ve tedavi uygulamak gibi işler, hemşire olmadığı için teknikerlere yükleniyor. Yönetmelik değişse de teknikerlere yeni görevleriyle ilgili eğitim verilmiyor ve bu işleyişi denetleyen de yok.
Bayılana kadar çalışmak
Yoğunluk yalnızca radyasyonla çalışanları vurmuyor. Bölümde tıbbi raportör olarak çalışan bir işçi, PET/BT raporlarını sisteme aktarma ve düzenleme işini iki kişinin yürüttüğünü, arkadaşı izne çıktığında tek başına kalıp işi eve taşıdığını anlattı. Ay sonlarında ve hafta sonlarında mesai yapıyorlar. Geçen yıl iş yerinde bayıldığını söyleyen işçi, “Yemek molamızı bırakın, tuvalete bile gidemiyoruz” diyor. Uzun süre oturarak çalıştığı için bel fıtığı ameliyatı oldu. Doktoru bunun bir meslek hastalığı olduğunu söylemiş.
Yönetmelik açık, denetim yok
Nükleer Tıp Hizmetleri Yönetmeliği açık. Kontrollü alanlarda çalışan herkes kişisel dozimetre kullanmalı. Radyasyon alanları sınıflandırılmalı ve koruyucu donanım sağlanmalı. Çalışanlara güvenli çalışma eğitimi verilmeli, radyoaktif atıklar mevzuata uygun yönetilmeli, ölçüm ve kayıtlar tutulmalı. Yönetmelik, hizmet alımıyla yürütülen nükleer tıp hizmetlerinde şirketle birlikte hizmeti alan kamu hastanesini de müştereken sorumlu tutuyor. Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) mevzuatı da dozların mümkün olan en düşük düzeyde tutulmasını ve radyoaktif kaynakların yalnızca yetkili kişi ya da kuruluşlarca taşınmasını şart koşuyor.
İşçilerin anlattığı tablo bunların tersi: dozimetresiz çalışma, yetersiz koruma, sınıflandırılmamış alanlar ve kayıtsız taşıma. 18 yıllık tekniker durumu tek cümleyle özetliyor: “Hiçbir şekilde denetim yok.”
Tekniker, şirketin çalışanlara bakışını şöyle anlatıyor: “Çalışanını korumak yerine daha çok eziyor. Birisi gider, birisi gelir diye bakıyorlar. Çalışanın sağlığı, neye maruz kaldığı umurlarında değil. Bizi insan olarak değil, maliyet hesabı yapılabilecek sayılar olarak görüyorlar.”
Dayanışmaya çağrı!
31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver.
E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku...
Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle...
Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan.
Dijital Evrensel uygulamamız güncellendi
İndir, Oku, Dinle...
Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.
App Store'dan İndir
Google Play'den İndir



