BirGün
Haber akışına dön

Önce Denetim Ve İş Güvencesi

Önce Denetim Ve İş Güvencesi

HABAŞ Demir Çelik fabrikasında on dokuz işçinin ölümüne yol açan patlama bir kez daha işçi sağlığı ve iş güvenliği sorununu gündeme getirdi.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin 2025 raporuna göre Türkiye’de geçen yıl en az 2 bin 105 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Bu yılın ilk on ayında ise bu sayı en az bin 930’u buldu. AKP döneminde bu cinayetlerde ölen işçilerin sayısının ise 38 bine ulaştığı hesaplanıyor.

Değişik karşılaştırmalar Türkiye’nin ölümlü iş kazaları açısından Avrupa’da birinci, dünyada üçüncü sırada olduğuna işaret ediyor.

Oysa Uluslararası Para Fonu IMF’nin verilerine göre Türkiye dünyanın en büyük on altıncı ekonomisi. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı UNDP’nin İnsani Gelişme Endeksi’ne göre de 193 ülke arasında 45’inci sırada yer alıyor. Gene IMF’nin hesaplamalarına göre kişi başı milli gelir açısından ise 213 ülke arasında 77’nci sırada.

Üstelik bu ülkede 30 Haziran 2012’de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu yayınlandı ve 1 Ocak 2013’ten itibaren yürürlüğe girdi. Kamu işyerleriyle 50’den az çalışanı olan az tehlikeli özel işyerleri de 31 Aralık 20024 itibarıyla Kanun kapsamına alındı.

Peki o zaman nasıl oluyor da böyle oluyor?

✦ ✦ ✦

Öncelikle iş cinayetlerinin kök nedeninin kapitalist üretim ilişkileri olduğunun altını çizelim. Üretimin merkezine insanı değil, kârı koyan bu sistem devam ettiği sürece iş cinayetleri durmayacak.

Ancak bu kök neden iş cinayetleri açısından farklı kapitalist ülkelerdeki durumu da Türkiye’nin dünyada en ön sıralarda olmasını da açıklamıyor.

Türkiye’de durumun bu kadar vahim olmasının geç kapitalistleşmeden sanayideki teknolojik geriliğe; inşaat, madencilik, tarım ve taşımacılık gibi iş kazalarının yoğun yaşandığı sektörlerin yaygın olmasından emekçilerin örgütsüz olmasına kadar bir dizi nedeni var.

Bunlar çözümsüz değil ama çözümü nispeten daha uzun zaman ve daha çok maliyet gerektiren meseleler.

Oysa onlara göre çok daha hızla hayata geçirilebilecek birkaç önlem var ki birçok iş cinayetini engelleyebilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan iki hafta önce TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Bakanlığı ile bağlı kuruluşların 2027 yılı bütçelerine ilişkin sunum yapmıştı. Bakan Işıkhan son üç yılda İş Sağlığı ve Güvenliği, İSG hizmeti alan işyeri sayısını 166 binden 793 bine; İSG hizmeti alan çalışan sayısını da 6,4 milyondan 12,1 milyona çıkardıklarını söylemiş. Aktif sigortalı sayısı ise yaklaşık 26 milyona ulaşmış.

Bu durumda 6331 sayılı Kanun 2025 yılı başından itibaren sözde bütün çalışanları kapsamına almasına rağmen halen yaklaşık 14 milyon işçi bu hizmetlerden yararlanamıyor.

Öncelikle bütün çalışanların hızla İSG hizmetleri kapsamına alınması gerekiyor.

İkincisi denetim meselesi.

Gene Bakan’ın söylediğine göre 2026 yılı Ekim ayına kadar 11bin 39 işyerine 76 bin 362 teftiş gerçekleştirmişler.

Yaklaşık 2,5 milyon işyeri, yaklaşık 26 milyon aktif sigortalı ve dokuz ayda toplam 11 bin 39 teftiş. Onun da 4 bin 179’u işin yürütümü yönünden, 6 bin 860’ı iş sağlığı ve güvenliği yönünden.

Emek Araştırmaları Derneği 2026 Mayıs tarihli Türkiye’de İş Teftişi raporuna göre iş müfettişi sayısı 875’e düşmüş, müfettiş başına kayıtlı işyeri sayısı da 2 bin 445’e çıkmış durumda. Bu durumda bir iş yerine müfettişin gelme ihtimali ortalama yirmi yılda bir.

Böyle olunca İSG hizmetini ek bir maliyet olarak gören işverenlerin rahatlıkla göze alabileceği kadar düşük bir risk söz konusu.

Üçüncü mesele İSG profesyonellerinin durumu.

İSG Kanunundan sonra eskisine göre çok daha fazla işyerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdam ediliyor. Nitekim Bakan Işıkhan HABAŞ’ta 37 iş güvenliği uzmanı, 2 işyeri hekimi ve 1 sağlık personelinin görev yaptığını açıklamıştı.

Buna rağmen iş kazaları ve cinayetleri azalmıyor.

Çünkü iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri patronlara bağlı olarak ve de iş güvencesi olmaksızın çalışıyor. Yani patronlar üzerinde herhangi bir yaptırım güçleri yok.

Böyle olunca da İSG hizmetleri çoğunlukla kağıt üzerinde kalıyor.

Netice olarak HABAŞ’ta olduğu gibi katliamların yaşanmaması için bir dizi yapısal değişim, dönüşüm gerekiyor.

En önce yapılması gerekenler de denetimlerin arttırılmasıyla iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerini patronlara bağlı olmaktan kurtaracak iş güvencesi düzenlemeleri olmalı.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
birgun.net