Petrol Aramalarında Rekor: Doğa Gözden Çıkarıldı

Türkiye’nin COP31 ev sahipliğine günler kaldı. AKP iktidarı sponsor yaptığı doğa düşmanı sermaye gruplarıyla dünyaya “iklim mücadelesi konusunda mesaj vermeye” hazırlanırken memleketin dört yanını saran petrol arama faaliyetleri de hız kesmeden devam ediyor. Bir yandan fosil yakıtlardan çıkışın ve karbon salımının azaltılmasının konuşulacağı uluslararası zirveye ev sahipliği yapacak olan Türkiye’de petrol arama projelerinin sayısı 2026 yılında rekor kırdı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Polen Ekoloji’nin Bakanlık verilerine dayanarak hazırladığı Ekstraktivizm Haritası’nın verilerine göre, sadece 2020-2026 döneminde 465 petrol projesi için çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Bu projelerin 377’si için ÇED gerekli değil/ÇED olumlu kararı verildi. Hiçbir projeye ÇED olumsuz kararı çıkmadı. Yalnızca 2026 yılında 110 petrol projesi için süreç başlatılması petrol arama faaliyetlerindeki büyümenin hızlandığını ortaya koydu. Veriler, petrol aramalarının özellikle Diyarbakır, Şırnak, Siirt ve Batman başta olmak üzere geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösterdi.

2020-2026 döneminde petrol projeleri için başlatılan 465 ÇED sürecinin 14’ünde doğrudan ÇED olumlu kararı verildi. 69 projenin ÇED süreci devam ederken yalnızca 5 proje iptal veya iade kararı verildi. Böylece projelerin yüzde 81’i onay almış oldu. Dönem boyunca hiçbir petrol projesine ÇED olumsuz kararı verilmedi.

Petrol projelerine ilişkin ÇED kayıtları yıllar içinde artış gösterdi. 2026, son yedi yılın en fazla petrol projesinin kayda girdiği yıl olarak rekor kırarken yıllara göre proje sayıları şöyle sıralandı:

• 2020: 20 proje

• 2021: 40 proje

• 2022: 73 proje

• 2023: 103 proje

• 2024: 63 proje

• 2025: 64 proje

• 2026: 110 proje

Yılın başından bu yana ÇED süreci başlatılan 110 petrol projesinin şimdiden 67’si ÇED gerekli değil/ÇED olumlu kararı aldı. Bir projeye doğrudan ÇED olumlu kararı verilirken 39 projenin ÇED süreci devam ediyor. Buna karşın yıl boyunca yalnızca 3 proje için iptal/iade kararı verildi.

∗∗∗

2026’nın başından bu yana petrol arama projeleri için ÇED süreci başlatan şirketler arasında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve kurumun Trakya, Batman ve Adıyaman bölge müdürlükleri ilk sırada yer aldı. TPAO’yu Çalık Petrol izledi. ABD’li Transatlantic Petroleum, İndigo Grup, Arar Petrol ve Petar da petrol arama projeleriyle öne çıkan şirketler arasında yer aldı.