Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın tamamının kırılması durumunda 8'in üzerinde büyüklükte bir depremin meydana gelebileceğini ve sarsıntının Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedilebileceğini açıkladı. Geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla yapılan modellemelere göre olası deprem, Ege kıyılarında yer yer 30 metre içeriye ulaşabilen bir tsunamiye de yol açabilir.
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu Açıkladı: Helen Yayı Kırılırsa Ege Denizi'nde 8'lik Deprem Olur

SİSMİK POTANSİYEL VE ÜLKE GENELİNE ETKİSİ
Deniz tabanında uzanan büyük bir dalma-batma zonu olan Helen Yayı'nın, Japonya açıklarındaki benzer fay sistemleriyle kıyaslanabilecek düzeyde büyük deprem ve tsunami üretme kapasitesine sahip olduğu ifade ediliyor. Kutoğlu, fayın bütünüyle kırılması senaryosunda ortaya çıkacak sarsıntının Ege ile sınırlı kalmayacağını vurguladı:
"Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak. Türkiye coğrafyasının neredeyse tamamında bu deprem hissedilecek."
Çalışmada hesaplanan en yüksek yer ivmesinin, yer çekimi ivmesinin yaklaşık beşte biri seviyesinde olduğu kaydedildi. Kutoğlu, ağır yapısal hasarların oluşması için depremin oluşturacağı kuvvetin yer çekimi kuvvetinin en az yarısına ulaşması gerektiğini belirterek, bu senaryoda bilhassa dayanıksız yapıların risk altında olduğuna dikkat çekti.
ZAYIF ZEMİNLER VE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÖNCELİĞİ
Modelleme sonuçlarına göre sarsıntının etkisinin daha belirgin hissedilebileceği bölgeler arasında Ege Bölgesi başta olmak üzere Marmara ve İç Anadolu'daki bazı kesimler yer alıyor. Konya Havzası'nın da dikkat çeken alanlar arasında bulunduğu belirtilirken; ovalar ve çöküntü bölgelerindeki zayıf zeminlerin dalga etkisini büyütebileceği aktarıldı.
Kentsel dönüşüm planlamalarında zemin özelliklerinin belirleyici olması gerektiğini dile getiren Kutoğlu, şu ifadeleri kullandı:
"Kentsel dönüşüm yapacağımız zaman öncelikli kentsel dönüşüme başlayacağımız alanlar haritada kırmızı ile gördüğümüz alanlar olmalı. Çünkü meydana gelecek bir deprem en çok bu bölgelerde hasara neden olacaktır."
Kutoğlu ayrıca, Türkiye içerisindeki kara faylarının da Helen Yayı'na kıyasla daha yıkıcı sonuçlar doğurabilecek depremler üretebileceği uyarısında bulundu.
TSUNAMİ DEĞERLENDİRMESİ VE SENARYONUN SINIRLARI
Araştırmada, Dünya Tsunami Merkezi verilerine dayanarak Ege kıyılarında 1 ila 2 metre yüksekliğinde dalgaların görülebileceği öngörüldü. Kıyı eğiminin az olduğu kesimlerde deniz suyunun 25 ila 30 metre kadar iç kesimlere sokulabileceğini söyleyen Kutoğlu, bu durumun büyük can kayıplarına yol açabilecek ölçekte bir tsunami oluşturmasının beklenmediğini belirtti.
Öte yandan söz konusu çalışmanın, Helen Yayı'nın tamamen kırılmasına dayalı bir modelleme olduğu ve depremin zamanlamasına ilişkin herhangi bir öngörü barındırmadığı vurgulandı.




