Prof. Dr. Sinan Alçın'dan Ekonomi Analizi: Borç Sarmalı, Kredi Riski Ve Emekli Maaşları

Süheyla Yılmaz’ın sunumuyla Nasıl Bir Ekonomi TV YouTube kanalında yayınlanan Paranın İzinde programına katılan Prof. Dr. Sinan Alçın, Cumhuriyet'in ekonomik kazanımlarından küresel finansal sistemdeki sıkışmaya, iç piyasadaki kredi yükünden emekli maaşı ve sosyal güvenlik gündemine kadar kritik değerlendirmelerde bulundu. Prof. Dr. Alçın; küresel borç yükünün sürdürülemez noktaya geldiğini vurgularken, iç piyasada kısa vadeli döviz borçlanması riski ile sosyal güvenlik sistemindeki tıkanıklıklara dikkat çekti.

Osmanlı İmparatorluğu'ndan devralınan ekonomik yapıda kısıtlı bir sanayi üretimi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Sinan Alçın, 1881 yılında kurulan Düyun-u Umumiye ile borcu borçla ödeme sarmalına girildiğini ifade etti. Cumhuriyet’in en büyük ekonomik kazanımının ‘bütçe hakkı’nın topluma kazandırılması ve hazinenin milletin malı haline getirilmesi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Alçın, millileştirme hamleleri ve İş Bankası gibi kurumların kuruluşuyla bağımsız bir ekonomik yapının temellerinin atıldığını kaydetti.

1945 sonrası kurulan Bretton Woods finansal mimarisinin günümüz ekonomilerini yönetmekte yetersiz kaldığına işaret eden Prof. Dr. Sinan Alçın, dünya genelinde muazzam bir parasallaşma ve borç birikimi yaşandığını belirtti. Fransa'da kamu borcunun milli gelirin %116'sına ulaşması ve ABD'deki devasa dış ticaret açığına değinen Prof. Dr. Alçın, küresel finansal sistemde ‘müziğin sesinin kısılmaya başladığını’ dile getirdi. Prof. Dr. Alçın, ham petrol fiyatlarının 100 doların üzerine yerleşmesiyle birlikte küresel ekonomi için stagflasyon riskinin öne çıktığını savundu.

İç piyasadaki borçlanma yapısını da analiz eden Prof. Dr. Sinan Alçın, ticari kredi faizlerinin %40 seviyesinin altına gerilediğini ve yıl başından bu yana yaklaşık 10 puanlık bir çekilme yaşandığını belirtti. Ancak özel sektörün 243 milyar doları aşan kısa vadeli döviz cinsinden borç stokunun ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Alçın, özellikle döviz geliri olmayan firmaların Türk lirası cinsi borçlanabilmesi için makroihtiyati tedbirlerde esnemelere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Yıl sonuna yaklaşırken gündemi meşgul eden emekli maaşları ve asgari ücret tartışmalarına değinen Prof. Dr. Sinan Alçın, son üç yılda açlık sınırı ile yapılan maaş artışları arasındaki makasın olumsuz yönde açıldığını söyledi. Emeklilere yapılacak 5-10 puanlık sembolik artışların kalıcı bir refah yaratmayacağını belirten Prof. Dr. Alçın, sosyal güvenlik sisteminin köklü bir revizyona muhtaç olduğunu kaydetti. Düşük gelirli kesimlerin alım gücünün düşmesinin reel sektör satışlarını aksattığını, kredi geri ödemelerini zorlaştırdığını ve toplumdaki bağımlılık oranını artırarak genel bir yoksullaşmaya yol açtığını vurguladı.

Kapalıçarşı'da kuyumcuların kepenk kapatıp yerlerini baharatçılara bırakması sürecini değerlendiren Prof. Dr. Sinan Alçın, altın fiyatlarında yaşanan hızlı yükselişin ardından gelen iştah kaybının ve hanehalkının nakit sıkışıklığı sebebiyle altın bozdurmasının piyasayı etkilediğini belirtti. Son olarak ABD seçimleri öncesinde Başkan Donald Trump'ın enerji ve metan gazı kısıtlamalarını gevşetme yönündeki vaatlerini yorumlayan Prof. Dr. Alçın, bu açıklamaları seçmen konsolidasyonuna dönük ve hedonist söylemler olarak nitelendirdi.