Prof. Dr. Sinan Alçın’dan Stagflasyon Uyarısı: Enflasyon, Nakit Krizi Ve Daralma Kapıda Mı?

Süheyla Yılmaz’ın sunumuyla Nasıl Bir Ekonomi TV YouTube kanalında yayınlanan Paranın İzinde programında, ekim ayı enflasyon verilerinin ardından piyasalardaki son durumu değerlendiren Prof. Dr. Sinan Alçın, yükselen enflasyon ve hayat pahalılığının özellikle konut, ulaştırma ve gıda kalemlerinde vatandaşın üzerine büyük yük bindirdiğini belirtti. Hazırlanan haberde; otomotiv pazarındaki daralma, borç yapılandırmaları ve konkordato süreçlerindeki artışın reel sektörde nakit akış krizini derinleştirdiğine dikkat çekildi.

TÜİK tarafından açıklanan ekim ayı verilerine göre TÜFE aylık %2,58, yıllık ise %29,77 oranında artış gösterdi. Okul ve yakıt harcamaları ile motorin ve ham petrol fiyatlarındaki yükselişin nakliye maliyetlerine yansıması fiyat artışlarını tetikledi. Yıllık bazda en yüksek artışlar konut (%40,24), ulaştırma (%36,39) ve gıda (%27,73) gruplarında gerçekleşti. Prof. Dr. Alçın, toplumun geniş kesimlerinin bütçesinde bu üç temel kalemin payının %70’in üzerine çıktığını ve birikimli enflasyonun hissedilen hayat pahalılığını artırdığını vurguladı. Yıl sonu enflasyonunun %30’un üzerinde tamamlanma ihtimali ise Merkez Bankası’nın beklenen faiz indirim adımlarını zorlaştırıyor.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin (Yİ-ÜFE) yıllık %27,41 arttığı dönemde, özellikle madencilik ve su temini sektörlerindeki maliyet artışları öne çıktı. İmalat PMI verisinin 31 aydır 50 eşik değerinin altında kalması sanayideki durgunluğu gözler önüne seriyor. Türkiye'nin erken tarımsızlaşma ve erken sanayisizleşme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Prof. Dr. Alçın, iklim değişikliği ve su kaynaklarındaki kısıtlar karşısında katma değerli ve doğa dostu üretim modellerine geçilmesinin şart olduğunu ifade etti.

Otomotiv pazarında satışlar Ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre %30 daralarak 80 bin adede geriledi. Otomobil satışları %28,4 düşerken, hafif ticari araç pazarı %39,5 gibi sert bir oranla geriledi. Pazardaki bu sert düşüşün arkasında yüksek kredi faizleri, kredi erişimindeki kısıtlamalar ve piyasadaki nakit sıkışıklığı yatıyor. Prof. Dr. Alçın, fonlardaki ve borsadaki değer kayıplarının hanehalkı ve firmaların alım gücünü törpülediğini aktardı.

Finansmana erişim zorlukları şirket bilançolarını yıpratırken, yılın ilk 9 ayında 108 firmanın toplam 34,2 milyar liralık borç yapılandırmasına gittiği görüldü. Konkordato süreçlerinde mahkemelerin geçici mühlet kararlarını daraltmasıyla birlikte 249 dosya iflasla sonuçlandı. Prof. Dr. Alçın, konkordatonun orta ölçekli firmaları korurken küçük KOBİ'lerin alacaklarını tahsil edememesine ve zincirleme nakit krizine yol açtığını belirterek, ekonomide en küçük halkanın sorunlarının bütünü etkilediğine dikkat çekti.

Küresel siyasetteki çalkantılar ve ABD seçimleri gölgesinde borçluluk risklerinin sürdüğünü ifade eden Prof. Dr. Alçın, önümüzdeki dönemde dünya ekonomisinin daha fazla türbülansa gireceğini belirtti. Yüksek enflasyonun ardından yeni yılda küresel ölçekte en temel tehdidin stagflasyon olacağı uyarısında bulundu.