Putin'in Afrika Hamlesi: Moskova Kıtada Yeni Ortaklar Arıyor

Kremlin, Afrika'yla işbirliğini güçlendirerek "çok kutuplu düzeni" pekiştirmeyi hedefliyor

Rusya, Ukrayna'daki savaş nedeniyle Batı'yla ilişkileri gerilirken Afrika ülkeleriyle siyasi, askeri ve ekonomik bağlarını güçlendirmeye çalışıyor.

Moskova'da 28-29 Ekim'de düzenlenen 3. Rusya-Afrika Zirvesi'nde konuşan Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya'yı kıta için Batılı ülkelerden daha iyi bir ortak olarak tanımladı.

Rusya'yla Afrika ülkelerini çok kutuplu dünya düzeninin inşasında doğal müttefikler olarak niteleyen Putin, kıtadaki 45 ülkeyle askeri ve askeri-teknik işbirliği anlaşmalarının bulunduğunu hatırlattı. Rusya'nın Afrika ülkelerinin savunma kapasitelerinin güçlendirilmesine katkı sağlamaya devam ettiğine dikkat çekti.

Özellikle Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri yönetimler, Batılı ortaklarından uzaklaşmalarının ardından güvenlik desteği için Moskova'ya yönelmişti.

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Rusya'nın kıtadaki askeri faaliyetleri, Wagner'in 2023'teki isyanının ardından paralı asker şirketinin önemli bölümünü devralan Afrika Kolordusu üzerinden yürütülüyor. Rusya Savunma Bakanlığı ve askeri istihbarata bağlı olarak faaliyet gösteren yapı, askeri eğitim, danışmanlık ve stratejik noktaların korunmasına odaklanıyor.

Zirvede Rusya'yla askeri ilişkilerini geliştiren ülkelerden biri de Tigray'daki isyancılarla savaşan Etiyopya hükümeti oldu. Başbakan Abiy Ahmed, Rusya'dan 12 adet Su-35 savaş jeti teslim aldıklarını bildirdi. Ayrıca 4 adet S-400 savunma sistemi alınacağını açıkladı.

Ancak CNN'in analizine göre Rusya'nın Afrika'daki siyasi ve askeri varlığı, kıtayla ticaretine aynı ölçüde yansımıyor. İki taraf arasındaki ticaret hacmi 2025'te yaklaşık 27 milyar dolar oldu. Bu, Moskova'nın 2019'da belirlediği 40 milyar dolarlık hedefin altında kaldı.

Putin kıtayla ticaret hacmini 50 milyar doların üzerine çıkarmayı hedefliyor ancak Çin ve Avrupa Birliği'nin (AB) Afrika'yla ticareti çok daha yüksek. Çin'le Afrika arasındaki ticaret 2025'te yaklaşık 348 milyar dolara, AB'yle kıta arasındaki ticaret de toplamda 395 milyar dolara ulaştı.

Zirve sonunda ortak bildiri, sivil yapay zeka alanında işbirliği anlaşması ve 2027-2029 dönemini kapsayan Rusya-Afrika eylem planı imzalandı. Afrika Birliği Komisyonu'yla Rusya arasındaki plan güvenlik, ticaret, enerji, tarım, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarını kapsıyor. Komisyon, anlaşmanın hukuken bağlayıcı olmadığını ve bir işbirliği çerçevesi niteliği taşıdığını belirtti.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nden Will Brown, Afrika hükümetlerinin belirsizliğin arttığı uluslararası ortamda farklı ortaklara yöneldiğini söylüyor. Analiste göre Putin, Afrika'yla yakınlaşmaya çalışsa da kıta ülkeleri uluslararası rekabetten kendi çıkarları doğrultusunda yararlanmanın yollarını arıyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi de zirvedeki konuşmasında şunları söyledi:

Ortaklıklarımızı çeşitlendirmek, taraf seçmekle ilgili değildir. Bu, halklarımızın yararına karar verme özgürlüğümüzü güçlendirmekle ilgilidir.

Rus devletine ait medya kuruluşu RT'nin analizinde, Batı'nın baskılarına rağmen Afrika ülkelerinin Kremlin'le işbirliğini kuvvetlendirmek istediği vurgulanıyor.

Afrika Birliği'nin dönem başkanlığını yapan Burundi Devlet Başkanı Evariste Ndayishimiye de perşembe günkü oturumda şu ifadeleri kullandı:

Kötü niyetli güçlerin düşündüğünün aksine, Afrika yardım istemeye gelmedi. Afrika dostu Rusya Federasyonu'yla ortaklığını geliştirmeye geldi.

Independent Türkçe, CNN, RT, Burundi Times, BBC, TASS

Derleyen: Yasin Sofuoğlu