Rezervlerde Büyük Erime! Vatandaşın Cebini Ne Bekliyor?

19 MİLYAR DOLARLIK KAYIP! Merkez Bankası rezervlerine ilişkin son hesaplamalar, gerilemenin boyutunu ortaya koydu. QNB ekonomistlerinin analizine göre 23 Ekim haftasında toplam brüt rezervler 6,8 milyar dolar azalarak yaklaşık 162,3 milyar dolara geriledi. Swap hariç net rezervler ise aynı haftada 8,6 milyar dolar düşerek 30,8 milyar dolara indi. Böylece 11 Eylül'de 50 milyar dolar düzeyinde bulunan swap hariç net rezervlerdeki altı haftalık kayıp 19,2 milyar dolara ulaştı. QNB'nin hesaplamasına göre 16 Eylül sonrasındaki döviz satışları toplam 16,1 milyar doları buldu. Bahçeşehir Üniversitesi Finansal Araştırmalar Merkezi'nin ayrı bir hesaplamasında ise swap ve Hazine hariç net döviz pozisyonu 23 Ekim'de 25,68 milyar dolar olarak belirlendi. Rakamlar farklı rezerv tanımlarına dayanırken 23 Ekim haftasının kesinleşmiş resmî verilerinin 2 Kasım'da açıklanması bekleniyor.

YABANCI SATIŞA GEÇTİ! Rezervlerdeki gerilemeye yabancı yatırımcıların borsadaki satışları da eşlik ediyor. TCMB'nin son açıklanan menkul kıymet istatistiklerine göre yabancılar 16 Ekim haftasında 88,8 milyon dolarlık hisse senedi, 44,4 milyon dolarlık devlet tahvili ve 20,7 milyon dolarlık özel sektör tahvili sattı. Böylece haftalık toplam menkul kıymet satışı yaklaşık 154 milyon dolara ulaştı. Hisse senetlerinde üç haftalık net satış 527 milyon doları bulurken, yılbaşından itibaren hesaplanan toplam yabancı menkul kıymet girişi pozitif kalmayı sürdürdü.

DOLAR 50 LİRA, ALTIN 6 BİN 450 LİRA!Döviz ve altın piyasalarında ekim ayının son günlerinde fiyat hareketliliği sürüyor. Serbest piyasada dolar 30 Ekim sabahı yaklaşık 50 lira düzeyinde işlem görürken gram altın 6 bin 450 lira çevresinde bulunuyor. Fiziki altına yönelik talep de piyasada izlenen başlıklar arasında yer alıyor. Ancak bu talebin son günlerde ne kadar arttığını gösteren kesinleşmiş ülke geneli işlem hacmi bulunmuyor. Altın fiyatları yalnızca Türkiye'deki döviz kurundan değil, uluslararası ons altın fiyatlarından da etkileniyor. Fiziki talebin yoğunlaşması ise kuyumcularda alış ve satış fiyatları arasındaki farkı değiştirebiliyor. Bu nedenle bankaların, kuyumcuların ve serbest piyasanın açıkladığı fiyatlar arasında farklılıklar görülebiliyor.

ASIL FATURA MUTFAKTA MI? Rezervlerdeki düşüş doğrudan fiyat artışı anlamına gelmiyor. Ancak döviz kurunun yükselmesi durumunda ithal ürünlerin ve üretimde kullanılan yabancı girdilerin maliyetleri artabiliyor. Özellikle akaryakıt, gübre, yem, ilaç hammaddeleri, elektronik eşya ve otomotiv sektörleri kur hareketlerinden etkileniyor. TÜİK'in son verilerine göre eylülde yıllık enflasyon yüzde 29,73, gıda enflasyonu yüzde 27,62, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki yıllık fiyat artışı ise yüzde 39,99 oldu. Aylık 20 bin liralık market harcamasının yüzde 3 yükselmesi, aile bütçesine 600 lira ek yük getiriyor. Bu örnek, rezerv kaybının beklenen etkisini değil, olası fiyat artışlarının bütçeye nasıl yansıyabileceğini gösteriyor. Kurdan kaynaklanan maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına ne ölçüde aktarılacağı ise sektörlere göre değişiyor.

NE YAPILMALI?Piyasalardaki hareketlilik, birikimlerini Türk lirası, döviz ve altın olarak değerlendiren vatandaşların işlem maliyetlerini de gündeme taşıyor. Özellikle altın ve döviz alım satımında fiyat farkları, komisyonlar ve işlem saatleri önem taşıyor. Döviz borcu bulunanların ise kurdaki her artışla Türk lirası cinsinden ödeme yükümlülüğü yükseliyor. Örneğin 1.000 dolarlık borçta kurun 1 lira artması, ödenecek tutara 1.000 lira ekliyor. Uzmanların kişisel bütçe yönetiminde öne çıkardığı temel başlıklar arasında zorunlu ödemelerin planlanması, borç maliyetlerinin karşılaştırılması ve kısa vadeli ihtiyaçlar için ayrılan paranın korunması bulunuyor. Rezervlerin sonraki haftalarda nasıl seyredeceği ve kur hareketlerinin fiyatlara ne ölçüde yansıyacağı ise açıklanacak yeni ekonomik verilerle daha net görülebilecek.