Sağlık sistemi hastanelere, randevu sayılarına ve tedavi harcamalarına sıkıştırılırken toplumun sağlığını belirleyen temel koşullar giderek kötüleşiyor. Yoksulluk, sağlıklı beslenememe, sağlıklı barınma ve temiz suya erişememe milyonlarca insanın sağlığını tehdit ediyor. Koruyucu sağlık hizmetlerinin geri plana itildiği, kamusal sağlık kapasitesinin zayıflatıldığı sistemde yurttaşlar hastalanmadan korunamıyor, hastalandığında ise sağlık hizmetine ulaşmakta zorlanıyor.
Sağlığa Ayrılan Pay Yine Geriledi

ALARM VERİYOR
Sağlık Bakanlığı’nın 2027 bütçesi de bu tablonun göstergelerinden biri. Bakanlığın merkezi yönetim bütçesi içindeki payı geriledi, koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan kaynak tedavi edici sağlık hizmetlerinin çok gerisinde kaldı. Kamu kaynaklarının önemli bir bölümü ise şehir hastanelerinin kira ve hizmet alımı giderlerine aktarılmaya devam ediyor. Halk sağlığı uzmanı, Toplum ve Hekim Dergisi Editörü Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu, Türkiye’nin toplumsal sağlık göstergelerinde benzer gelir düzeyindeki ülkelerin gerisinde kaldığını söyledi. Doğuşta beklenen yaşam süresi, bebek ölüm hızı ve 5 yaş altı ölüm hızının toplum sağlığını değerlendirmede temel göstergeler olduğunu belirten Hamzaoğlu, OECD'nin 2025 verilerine göre Türkiye'nin doğuşta beklenen yaşam süresinde henüz 80 yaş düzeyine ulaşamadığını, OECD ortalamasının ise 81,3 yıl civarında olduğunu söyledi. Bebek ölüm hızlarında da bölgeler arasında ciddi farklılıklar bulunduğunu belirten Hamzaoğlu, sağlık hizmetlerine yönelik harcamaların tek başına toplum sağlığını yükseltmeye yetmeyeceğini de vurguladı. Hamzaoğlu, şöyle konuştu: "Her ne kadar sağlık hizmetlerine yönelik spesifik olarak harcama yapsanız da, düzenleme yapsanız da eğer yaşam koşullarını değiştirmiyorsanız, iyileştirmiyorsanız; yeterli ve dengeli beslenen bir gebe, yeterli ve dengeli beslenen bir bebek, ailenin tüm fertleri, sağlıklı bir barınma, temiz içme ve kullanma suyu, sosyal yaşantı gibi yaşam koşulları iyileşmezse sağlık göstergelerinde gelişme bekleyemeyiz." Bakanlığın bütçeden aldığı payın azalmasının iktidarın sağlık politikalarına yaklaşımını gösterdiğini ifade eden Hamzaoğlu, toplum sağlığının iyileşmesi için insanların gelirlerinin artırılması, gıdaya ve temiz suya erişiminin sağlanması, sağlıklı barınma koşullarının oluşturulması gerektiğini vurguladı. Hamzaoğlu, "Kişi başına düşen geliri artırmak, insanların gıdaya ulaşmasını, temiz içme suyuna ulaşmasını, sağlıklı barınma koşullarını sağlamak gerekiyor. İnsanlar artık evlerinde doğalgaz yakamıyor, elektrik kullanamıyor. Dolayısıyla bu yaşam koşulları düzelmeden sağlıkla ilgili bir gelişme beklemiyoruz. Ancak buna rağmen sağlık hizmetleri sunumunda da Bakanlık maalesef mali olarak, finansman olarak geriye düşüyor" dedi. Ülkede yurttaşların muayene, ameliyat ve tetkik için aylar sonrasına randevu alabildiğini, sağlık hizmetine erişimin giderek zorlaştığını söyleyen Hamzaoğlu, sağlık hizmetine erişim sorunları yaşanırken kamu kaynakları ve sağlık emek gücüyle yurt dışında hastaneler işletilmesini eleştirdi. Hamzaoğlu, şehir hastanelerine ayrılan kaynakların bütçedeki ağırlığına da vurgu yapan Hamzaoğlu, sağlıktaki özel sektörün ağırlığına da dikkat çekti. Hamzaoğlu, Sağlık Bakanlığı'nın hastanelerin yüzde 63’üne, toplam hastane yataklarının yüzde 64’üne sahip olduğunu ancak yenidoğan yoğun bakım yataklarının yalnızca yüzde 38'inin bakanlığa ait olduğunu, yüzde 50'sinin özel sektörün elinde olduğunu, erişkin yoğun bakım yataklarında ise özel sektörün payının yüzde 26 olduğunu kaydetti. Toplam bin 539 hastanenin yüzde 34'ünün özel sektöre ait olduğunu anımsatan Hamzaoğlu, uzman hekimlerin yüzde 29’unun, hemşire ve ebelerin yüzde 13’ünün özel sektörde çalıştığını ifade etti.
Sağlık hizmetlerinin insan ve toplum odaklı, kamusal bir sisteme dönüştürülmesi çağrısı yapan TTB, Sağlık Bakanlığı bütçesinin genel bütçe içindeki payının en az yüzde 15 olması gerektiğini vurguladı. Ankara Tabip Odası da bütçenin tedavi harcamaları yerine koruyucu sağlık hizmetlerini ve birinci basamağı güçlendirecek, sağlık emekçilerine güvenceli çalışma koşulları sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi istendi.
∗∗∗
EMEKÇİLER EYLEMLER YAPTI
Sağlık emekçileri, bütçe görüşmeleri sürerken Ankara ve İstanbul’da eylem yaptı. İstanbul Tabip Odası ile Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası İl Sağlık müdürlüğü önünde yaptığı eylemde ‘‘Sağlık hizmetleri herkes için eşit, ücretsiz, nitelikli ve erişilebilir olmalı; katkı payı, katılım payı, ilave ücret uygulamalarına son verilmeli, kamusal sağlık yatırımları artırılmalı, şehir hastanelerinin KÖİ modeli sonlandırılmalı, kamu kaynakları halkın sağlık ihtiyaçlarına ayrılmalıdır" denildi.
PATRONLARA KAYNAK AKTARMA ARACINA DÖNDÜ
SOL Parti, sağlık sisteminin kamusal bir hak olmaktan çıkarılarak sermaye birikiminin aracına dönüştürüldüğüne dikkat çekti. Açıklamada, "İktidar sahipleri, yandaşları, tarikatları; hepsi özel hastane zincirleri sahibi oldu. Sağlık Bakanlığı koltuğuna özel hastane patronları oturtularak kamunun kaynakları halkın sağlığına değil patronlara aktarıldı" denildi. Açıklamada özetle şu ifadelere yer verildi: "Sağlık hizmeti tüm yurttaşlar için ücretsiz olmalı, özel sağlık hizmetlerine son verilerek tüm özel hastaneler kamulaştırılmalıdır. Şehir hastaneleri nedeniyle kapatılan tüm kamu hastaneleri açılmalıdır. Sağlık için gerekli tüm kaynaklar bütçeden hiçbir kısıtlamaya ve tasarruf tedbirine tabi tutulmaksızın toplumun ihtiyaçlarına göre sağlanmalıdır. Koruyucu sağlık hizmetlerini temel alan bütüncül sağlık hizmeti anlayışı yaygın ve tüm yurttaşları kapsayacak şekilde kamu tarafından üretilmelidir."




