Sanal İlanlarda ‘Yurt Dışı’ Tuzağı: Eids Sistemi Böyle Deliniyor

Ticaret Bakanlığı’nın fahiş fiyatı ve sahte ilanları bitirmek için getirdiği e-Devlet şartı, uyanıkemlakçılar tarafından tek bir kutucukla bypass ediliyor. İlan girişinde tapuyu bilerek “Yurt Dışı” gösteren fırsatçılar, sistemi hackleyerek vatandaşı “topraktan hayali konut” tuzağına çekiyor. Uzmanlar, bitmemiş projelerde ödeme ve tapu kaydı eşleşmeyen sahte ilanlara karşı uyarıyor

Ticaret Bakanlığı’nın gayrimenkul piyasasında kayıt dışılığı, manipülasyonu ve sahte ilanları engellemek amacıyla yürürlüğe koyduğu Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) zorunlu döneminde birinci yılını geride bırakırken, kötü niyetli aracılar sistemin en hassas açığını kullanmaya başladı. Yeni düzenlemeye göre emlakçılar dijital platformlarda satılık konut ilanı yayınlayabilmek için mülk sahibinin e-Devlet üzerinden resmi yetkilendirme yapmasını beklemek zorunda. Ancak piyasada mülk sahibine ulaşamayan ya da sahte ve kaçak portföyleri listelemek isteyen bazı emlak ofisleri, kimlik doğrulama duvarını aşmak için ilan girişindeki tapu türünü “Yurt Dışı / Yabancı Malik” olarak işaretliyor. Sistem, yurt dışında yaşayan yabancı uyruklu mülk sahiplerinin e-Devlet şifresi olmamasını gözeterek bu seçenekte zorunlu kimlik kontrolünü devre dışı bırakıyor. Bu yasal boşluğu fırsat bilen bazı uyanık emlak ofisleri, Ankara ve İstanbul gibi büyükşehirlerde, özellikle yapım aşamasındaki (topraktan) 1+1 konut projelerini piyasa fiyatının çok altında göstererek sisteme sızdırıyor. Emlak piyasası analistleri, dijital platformlardaki onaylı ilan logolarının bu suistimal yöntemiyle delindiğini ve tüketicilerin hukuki dayanağı olmayan sahte listelemelerle yanıltıldığını belirtiyor. Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Alperen Çelik, Ticaret Bakanlığı’nın sahte ilan cezalarına rağmen aracıların usulsüz yöntemlerle cezaları bypass ettiğini belirtti. Çelik, “EİDS sistemi tüketiciyi korumak için getirildi ancak emlakçılar yabancı uyruklu muafiyetini kötüye kullanıyor. e-Devlet doğrulaması olmayan hiçbir mülk için resmi sözleşme imzalanmamalı ve kesinlikle kapora gönderilmemeli. Hukuki altyapısı eksik projelerde teslim süreleri sarktığında muhatap bulunamıyor” dedi. Ankara Emlak Danışmanları Odası temsilcileri de sahadaki denetim açıklarına dikkat çekerek, “Dürüst esnafımız e-Devlet üzerinden yetki almak için günlerce uğraşırken, haksız kazanç peşindeki kişiler tek bir kutucuğu (Yurt Dışı) işaretleyerek dakikalar içinde sahte ilan yayına alabiliyor. Bakanlığın bu konuda acilen entegrasyonu tamamlaması gerekiyor” ifadelerini kullandılar.

Tüketici Hakları Konfederasyonu, ilan sitelerindeki suistimallerin önüne geçilmesi için Ticaret Bakanlığı’na acil güncelleme çağrısında bulundu.Konfederasyon tarafından yapılan açıklamada, “Yurt dışı yerleşik kişilere ait mülklerin ilanlarında da konsolosluk veya noter onaylı vekaletnamelerin sisteme yüklenmesi zorunlu hale getirilmelidir. Dijital platformlar, e-Devlet onayı olmayan ilanları ‘doğrulanmış’ gibi sunarak tüketicide sahte bir güven algısı yaratmaktadır” denildi.

Tüketici Başvuru Merkezi Temsilcisi Dr. Sinan Öztürk, sanal platformlardaki fiyat manipülasyonunun bu açık üzerinden sürdürüldüğünü vurguladı. Öztürk, “Piyasa değerinin neredeyse yarı fiyatına ilan edilen ‘topraktan satış’ projeleri, genellikle sistemi aşmak için yurt dışı tapulu gösteriliyor. Vatandaş ucuz ev bulduğunu zannederek başvurduğunda karşısına ruhsatı, imarı veya belediye izni olmayan hayali projeler çıkabiliyor” ifadelerini kullandı. Gayrimenkul analisti Murat Dağlı ise tüketicilere, “İlan detaylarında ‘Yurt Dışı’ ibaresini gördüğünüz an temkinli yaklaşın. İlanı giren emlak ofisinin Ticaret İl Müdürlüğü’nden alınmış Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi’ni sorgulayın. Alacağınız daire bitmemiş bir projeyse, müteahhit firmanın geçmiş referanslarını ve bankalarla olan kredili garantörlük anlaşmalarını fiziki olarak görmeden hiçbir ticari işleme onay vermeyin” uyarısında bulundu.