Evrensel
Haber akışına dön

Shenzhen Zirvesi, Çok Taraflılık Egzersizleri…

Shenzhen Zirvesi, Çok Taraflılık Egzersizleri…

Donald Trump 2026 yılında yoğun bir Doğu Asya mesaisi yaptı. Mayıs ayındaki Çin ziyaretinin ardından bitirmekte olduğumuz hafta önce Manila’da 49. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) zirvesine katıldı ve zirve ile eş zamanlı planlanan Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD) toplantısı kapsamında temaslar yürüttü. Bu iki etkinlikte Trump, birkaç gün sonra katılacağı üçlü zirve öncesi köklü müttefikleri ile durum değerlendirmesi yapma imkanı buldu. Trump aynı zamanda enerji güvenliği, Hint Okyanusu iletişim alt yapısının iyileştirilmesi, deniz sahası farkındalığını arttırma gibi alanlarda iş birliğini derinleştirmeye yönelik girişimlerde bulunma fırsatı yakaladı.

Trump, Hint-Pasifik coğrafyasındaki müttefiklerine “stratejik güvence” vermesinin hemen ardından merakla beklenen asıl zirveye (APEC) katılmak için Shenzhen’e uçtu. APEC ekonomik liderler toplantısı bu yıl Çin’in küresel ekonomiye olan entegrasyonun şahikası olarak görülebilecek Shenzhen’de yapıldı. Normal koşullarda dünya kamuoyunun ilgisini sınırlı ölçüde çekecek bu görüş alışverişi platformu, Trump-Xi-Putin zirvesine ev sahipliği yapması nedeniyle gündemin tepesine yerleşmiş durumda. Birkaç gündür zirveyi liderlerin beden dili, karşılama törenlerinde uygulanan protokol detayları üzerinden analiz eden diplomatik magazin furyası içinde olanı biteni anlamaya çalışıyoruz.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning’in zirvenin çığır açıcı bir öneme sahip olduğunu vurgulaması ve üç ülkenin geçmişte omuz omuza vererek faşizme karşı zafer kazandıklarını söylemesi zirvenin içeriğine yönelik merakları besledi. Trump’ın “Tarih yazıyoruz” ifadesi çok da yeni olmayan Yalta 2.0. tartışmalarını alevlendirdi. Tüm bu yüksek beklentiye karşın Trump-Xi-Putin zirvesi her liderler zirvesi gibi sonuçlarından çok sembolizmi ile öne çıktı. Dünyanın en güçlü üç adamı 1.5 saatlik görüşme sonrasında ortak açıklama yapmadı ve toplantı temel konularda somut bir anlaşmaya varılmadan sona erdi. Tayvan, Ukrayna, Avrupa Birliği yemek menüsüne konmamışa, Yalta 2.0 beklentileri gerçekleşmemişe benziyor. Trump-Xi zirvesi de 2027 ocağında sona erecek ticaret ateşkesinin akıbetine ilişkin somut sonuçlar üretmedi. Taraflar bu konuyu gelecek ay Miami’de düzenlenecek G20 zirvesinde masaya daha detaylı yatıracak gibi gözüküyor. O zamana dek yapay zeka ve nadir metaller yarışı ile Nvidia skandalının ticaret ateşkesi üzerinde yarattığı baskı daha da artacak.

Üçlü zirvenin ardından yayımlanan barışa yönelik deklarasyonda, Birleşmiş Milletler reformu, enerji güvenliği, nükleer riskleri azaltma konularının altı çizildi. Ancak özellikle ilk ve son başlıkların önemli hazırlık süreçleri gerektirdiğini ve bir takvim açıklanmadığını göz önüne alarak insanlık adına umutlanmak için aceleci olmamak gerektiği sonucuna varabiliriz.

Üçlü zirveye yönelik ilk yorumlar, jeopolitik ögeler ve stratejik yığınak süreçlerinden çok liderlerin küresel imajlarına odaklanmış durumda. Ev sahibi Xi, sınırlı da olsa tarihsel öneme sahip bu toplantı ile çok taraflılığın işleyiş kodlarının arandığı dünyada ülkesinin sakin, sorumluluk sahibi bir rol oynayacağını göstermeye çalıştı. Xi, Putin’i uzunca bir süre sonra küresel diplomasi sahnesine döndürdü ve aşırılıkları ile barışı tehdit eden iki gücü bir araya getirerek “yumuşak güç” imajını güçlendirmeyi hedefledi. Özellikle Ukrayna konusunu geri plana iterek ilişkilerin iyi seyretmediği Avrupa Birliği’ni tedirgin etmedi.

Putin, üç ülke liderini tarihte ilk kez bir araya getiren zirveyi “diplomasi tarihinde yeni bir sayfa” olarak tanımladı ve her otoriter lider gibi “Uluslararası izolasyonu kırmış” lider imajını iç politikaya tahvil etme yoluna gitti. Zirvede Putin’in ikinci planda kaldığına işaret eden yorumlar başta kendisi olmak üzere uluslararası politik ekonomiyi izleyenler için sürpriz olmadı. Bu yorumlar kamuoyunda ne kadar yer tutarsa tutsun, Uluslararası Ceza Mahkemesinin hakkında tutuklama kararı çıkarttığı Putin’e önemli bir manevra alanı açıldığı gerçeğini değiştirmiyor.

Trump ara seçim hezimetinin ardından geldiği Çin’de iyi ağırlandı, Xi tıpkı mayıs ayında olduğu gibi imalat sektöründe pazar erişimini kolaylaştırmayı ve yabancı yatırımcılar için daha uygun bir ortam sağlama taahhütlerini yineledi. Yapay zeka ve yeni çip teknolojisine yönelik dış ticaret kısıtlamaları alanında ABD, nadir elementler temini konusunda ise Çin korumacı pozisyonlarını korudu. Trump için somut kazanımlar APEC zirvesinin gölgesinde kaldığını belirttiğim ASEAN ve QUAD toplantılarında elde edilmişe benziyor. ASEAN toplantısında Tayland ve Filipinler ile ticaret anlaşmalarının ayrıntılarına şekil verildi. Yeniden canlandırılan QUAD zirvesi nadir metaller alanında anlaşmalara sahne oldu ve Trump nadir mineraller alanında bir yıla kalmadan “kendine yeterlilik” aşamasına erişeceklerini ilan etti. Bu anlaşmaların Nvidai’nın sahne olduğu casusluk skandalının da etkisi ile Çin konusunda daha şahin bir politika izlemesi muhtemel Demokrat çoğunluk karşısında ne kadar işe yarayacağını göreceğiz.

Dayanışmaya çağrı!

31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver.

E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku...

Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle...

Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan.

Dijital Evrensel uygulamamız güncellendi

İndir, Oku, Dinle...

Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.

App Store'dan İndir

Google Play'den İndir

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
evrensel.net