Euronews Türkçe
Haber akışına dön

Silah Ambargosundan Küresel İhracata: Türkiye'nin Savunma Sanayisindeki Yükselişi

Silah Ambargosundan Küresel İhracata: Türkiye'nin Savunma Sanayisindeki Yükselişi

ABD'nin 1974'te Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosu, Ankara'nın yerli savunma sanayisini geliştirme çabalarını hızlandırdı. Aradan geçen yıllarda İHA'dan füze sistemlerine uzanan bir üretim kapasitesi oluşturan Türkiye'de savunma ve havacılık ihracatını 2024'te 7,1 milyar dolara çıkardı.

Türkiye, uzun yıllar NATO müttefiklerinin savunma sanayisi alanında yeterince dikkate almadığı ülkelerden biri olarak görülürken, son yıllarda yerli silah sistemleri geliştirme kapasitesi ve artan ihracatıyla uluslararası savunma pazarındaki ağırlığını artırıyor.

Devlet öncülüğünde yürütülen politikalar, Türkiye'nin savunma sanayisinde önemli bir dönüşüm yarattı. Uzman savunma haberleri sitesi TurDef'e göre, Türk savunma şirketlerinin cirosu 2002 ile 2023 arasında 15 kat arttı. Savunma ve havacılık ihracatı ise 2010'da yaklaşık 800 milyon dolarken 2024'te 7,1 milyar dolara yükseldi.

TurDef'in kurucusu Özgür Ekşi, AFP'ye yaptığı açıklamada, "On yıl önce Türk savunma sanayisinden söz ettiğimizde insanlar gülerdi. Artık böyle değil," dedi.

Advantis danışmanlık şirketinin savunma ve güvenlik biriminin başındaki emekli Fransız tuğgeneral Patrice Moyeuvre, Türkiye'nin savunma ekipmanlarının önemli bir bölümünü kendi imkânlarıyla tasarlayıp geliştirdiğini ve ürettiğini söyledi.

Moyeuvre, AFP'ye, "Türkiye'nin çabaları sonuç verdi. Bu özellikle ihracat başarısında görülebiliyor," diye konuştu.

1974 silah ambargosu savunma sanayisini geliştirme çabalarını hızlandırdı

Türkiye'nin kendi savunma sanayisini geliştirme çabaları, 1974'teki Kıbrıs harekâtının ardından ABD'nin Ankara'ya silah ambargosu uygulamasıyla hız kazandı.

Ambargo, Kafkasya, Sovyetler Birliği ve Orta Doğu arasında stratejik bir konumda bulunan Türkiye'nin askerî alanda dış kaynaklara bağımlılığını ve bu kaynaklara erişimdeki kırılganlığını ortaya koydu.

Sonraki yıllarda ASELSAN, HAVELSAN, TUSAŞ ve ROKETSAN gibi savunma sanayisi şirketleri öne çıktı. ASELSAN savunma elektroniği, HAVELSAN savunma yazılımları ve sistemleri, TUSAŞ havacılık ve uzay, ROKETSAN ise füze ve roket teknolojileri alanlarında faaliyet gösteriyor.

Ankara, 2004 yılında yurt dışından hazır silah sistemleri satın almak yerine savunma teknolojilerini ülke içinde geliştirmeye öncelik veren bir politika benimsedi. Savunma sanayisi projelerinin ve politikalarının koordinasyonunda ise doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) merkezi rol üstleniyor.

Marmara Üniversitesi'nden Profesör Uğur Tarçın, Türkiye'nin jeostratejik konumu nedeniyle uzun vadeli ve bütünlüklü bir ulusal savunma stratejisine ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Tarçın'a göre Ankara, son on yılda 185 ülkeye 230 farklı savunma ürünü ihraç etti. Bu çeşitlilik, Türkiye'nin uluslararası savunma pazarındaki faaliyet alanının genişlediğine işaret ediyor.

Baykar ve TUSAŞ tarafından geliştirilen insansız hava araçları (İHA) da günümüzde farklı çatışma bölgelerinde yaygın olarak kullanılıyor.

AFP'ye isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Türk sanayici, yerli savunma teknolojilerinde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti.

Sanayici, "Özellikle PKK'ya karşı yürütülen mücadelede gözetleme faaliyetleri için farklı mekanizmalar geliştirmemiz gerekiyordu. Yurt dışından destek alamıyorduk. Savaş uçaklarından da beklediğimiz desteği alamadık. Bu nedenle insansız hava araçları geliştirmeye başladık," dedi.

Türkiye dünyanın en büyük 11'inci silah ihracatçısı

Tarçın'a göre Türkiye, son üç yılda savunma sanayisi siparişlerinde önemli artış gördü ve dünyanın en büyük 11'inci silah ihracatçısı konumuna yükseldi.

Londra merkezli savunma ve istihbarat şirketi Janes'in analisti Tom Barton da Türkiye'nin gelişmiş savunma sistemlerine yaptığı yatırımlara dikkat çekti.

Barton, hava savunma ve havadan karaya füze sistemleri, insansız hava araçları ve bunların birlikte çalışmasını sağlayan komuta ağlarının geliştirilmesi ve test edilmesinin öne çıktığını söyledi.

Barton'a göre Türkiye, özellikle Orta Doğu ve Asya pazarlarında ABD ve Avrupa merkezli şirketlerle rekabet eden, tercih edilen savunma tedarikçilerinden biri haline geldi.

ASELSAN, 51'inci kuruluş yıl dönümünde yüksek güçlü elektromanyetik sistem EJDERHA ile bir insansız hava aracı sürüsünü etkisiz hale getirdiğini açıkladı.

Şirketin Üst Yöneticisi (CEO) Ahmet Akyol, EJDERHA'nın tek bir düğmeye basarak, füze veya mühimmat kullanmadan 51 insansız hava aracını etkisiz hale getirebildiğini ve bunun dünyada bir ilk olduğunu söyledi.

Türkiye'nin savunma sanayisindeki kapasitesi, temmuz ayında Ankara'da düzenlenen NATO zirvesi ve 17-19 Kasım'da İzmir'de gerçekleştirilen NATO Edge etkinliğiyle de gündeme geldi. İttifakın kritik teknolojileri ve dijital silah sistemlerine odaklanan NATO Edge, Türkiye'nin savunma alanındaki teknolojik kapasitesini sergilediği platformlardan biri oldu.

Bununla birlikte Türkiye'nin bazı NATO müttefikleriyle, özellikle Fransa ve Almanya'yla, bölgesel ve stratejik çıkar farklılıklarından kaynaklanan görüş ayrılıkları sürüyor.

Ankara'nın dış politikası: Herkesle ilişki kurmak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için savunma alanındaki bağımsızlık, Washington, Kiev, Moskova ve Tahran ile ilişkiler de dahil olmak üzere dış politikanın temel unsurlarından biri.

AFP'ye isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan Türk bir askerî uzman, Ankara'nın farklı güç merkezleriyle aynı anda ilişki yürütme yaklaşımını şu sözlerle anlattı: "Biliyorsunuz, bir söz vardır: Dostlarını yakınında, düşmanlarını daha da yakınında tut. Biz herkesle dans etmek zorundayız. Burası Avrupa değil, Orta Doğu. Her şey mümkün. Ankara'nın pragmatik davranması gerekiyor."

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
tr.euronews.com