Sinop Nükleer Santrali’nde Güney Kore Dönemi Mi? Yeniçağ’a Konuştular: “İhtiyacımız Yok”, “Tek Kuruşu Bile Zarar”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 8 yıl aradan sonra gittiği Güney Kore’de, iki ülke arasında nükleer güç projesinin finansmanına ilişkin mutabakat zaptı imzalandı. Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile Kore İhracat-İthalat Bankası arasında imzalanan zaptın yanı sıra enerji işbirliği ile doğal kaynaklar ve madencilik alanlarında da iki ayrı anlaşmaya imza atıldı. Erdoğan, ziyaret öncesinde Yonhap Haber Ajansı’na verdiği röportajda Sinop’ta kurulması planlanan nükleer santral için Güney Kore’yi önemli bir potansiyel ortak olarak gördüklerini söylemişti.

Peki Sinop’ta Kore ortaklığı ne anlama geliyor? Yeniçağ, Akkuyu’daki Rus “yap-işlet” modeliyle karşılaştırıldığında Kore ortaklığının Türkiye için daha avantajlı olup olmayacağını, Akkuyu’da kilovatsaat başına 12,35 sentten verilen alım garantisinin Sinop’ta da verilmesi halinde faturalara nasıl yansıyacağını ve 30 milyar dolarlık bir projenin finansmanını kimin üstlenmesi gerektiğini sordu.

Yeniçağ’ın sorularını yanıtlayan enerji uzmanı Necdet Pamir ile Sinop Nükleer Karşıtı Platform’un avukatı Av. Mehmet Horuş, Türkiye’nin yeni bir nükleer santrale ihtiyacı olmadığını savundu.

Necdet Pamir, Güney Kore ile nasıl bir anlaşma konuşulduğu bilinmediği ve ortada bir ihale olmadığı için ayrıntılar üzerine yorum yapmanın doğru olmayacağını vurguladı. Pamir’e göre asıl mesele, Türkiye’nin yeni bir santrale ihtiyacı olup olmadığı:

“Türkiye’nin şu anki kurulu gücünün, doğru bakım onarım ve işletme yapıldığı takdirde ortaya koyabileceği elektrik miktarı, Türkiye’nin en tepe noktada, ağustos aylarında ihtiyaç duyduğu elektrik miktarının yüzde 40-45 üzerinde. Dolayısıyla şu an bizim acil böyle bir şeye ihtiyacımız yok.”

Pamir, Sinop’ta Akkuyu’dakine benzer bir alım garantisi verilmesi halinde bunun faturalara olumsuz yansıyacağını söyledi. Ancak Kore ile aynı modelin uygulanıp uygulanmayacağının bilinmediğini de ekledi.

Pamir, kendisi gibi düşünenlerin görüşünü şöyle özetledi: “Biz, yani meslek odaları ve benim gibi bu işe ömrünü vermiş insanlar, nükleerin kesinlikle bir çözüm olmadığına, bir sürü sakıncası olduğuna ve çok pahalı olduğuna inanıyoruz. Hangi modeli uygularsanız uygulayın.”

Tartışmanın Akkuyu’daki kilovatsaat başına 12,35 sentlik alım garantisi üzerinden yürüdüğünü ve bu eleştirinin haklı olduğunu belirten Pamir, gözden kaçan kalemlere dikkat çekti:

“Söküm maliyetleri hiç konuşulmuyor, son derece yüksektir. Atık meselesi hiç konuşulmuyor; on milyarlarca dolarlık atığın halledilmesi meselesi var. Böyle lafla olmaz bu, somut yazacaksınız. Nereye gömülecek, kim götürecek, hangi yoldan götürülecek ve bunun finansmanını kim yapacak? Bunların hiçbiri ortada yok.”

Akkuyu’da atık meselesinin “Ruslar halledecek” denilerek muğlak bırakıldığını söyleyen Pamir, atığın geri götürülmesinin de ayrı bir risk olduğunu belirtti: “Nereden götürecek? Bizim turizm cenneti güney sahillerimizden gidecek, adaların arasından geçecek, ondan sonra Türk boğazlarından geçecek.”

Sinop Nükleer Karşıtı Platform’un avukatı Av. Mehmet Horuş, Kore ve Rusya modellerini karşılaştırmanın anlamsız olduğunu söyledi:

“Biz nükleerin kategorik olarak yapılmasına karşıyız. Her reaktör modeli, bu teknolojiyi kullanan her santral insan ve doğa için tehlikelidir. Modeller arasında çok bir fark görmüyoruz. Biri daha çabuk öldürüyor, biri daha yavaş öldürüyor.”

Horuş, platform uzmanlarının araştırmalarına göre Akkuyu’daki alım fiyatının 12,35 sentten daha yüksek olduğunu düşündüklerini de söyledi. Platformun ÇED raporu ve çevre düzeni planlarına karşı açtığı davalarda, Elektrik Mühendisleri Odası uzmanlarının verilerine dayanarak Türkiye’de yeni bir nükleer santrali gerekli kılacak kamusal bir enerji ihtiyacı bulunmadığını savunduklarını anlattı.

Horuş, 30 milyar dolarlık finansmanı kimin üstlenmesi gerektiği sorusuna şu yanıtı verdi:

“Bizce kimse üstlenmesin. Biz bir finans kaynağı arayışında değiliz. Nükleer, patlamasa dahi, büyük bir kaza yaşanmasa dahi, olağan işleyişi içinde bile çevre ve insan sağlığı açısından çok büyük riskler taşıyor. Bunun parayla ölçülemeyeceğini kabul ediyoruz. Gereksiz bir yatırım olduğu için tek kuruşu bile zarardır.”

Bu kaynağın yenilenebilir enerjiye yönlendirilmesi önerisine ise mesafeli yaklaştı: “Yenilenebilir sektör de bazen doğayla ilgili çok yanlış işler yapabiliyor. O bizim işimiz değil.”

Nükleer enerji, uranyum gibi ağır elementlerin atom çekirdeklerinin bölünmesiyle açığa çıkan enerjidir. “Fisyon” adı verilen bu süreçte çok az miktarda yakıttan çok yüksek miktarda ısı elde edilir.

Nükleer santralde reaktörde açığa çıkan ısı suyu ısıtır, oluşan buhar türbinleri döndürür, türbinlere bağlı jeneratörler de elektrik üretir. Kullanılan buharın yeniden suya dönüştürülmesi için çok büyük miktarda soğutma suyu gerekir. Bu nedenle santraller genellikle deniz, göl ya da nehir kıyısına kurulur. Akkuyu’nun Akdeniz, Sinop’un ise Karadeniz kıyısında seçilmesinin nedeni de bu.

Türkiye’nin ilk nükleer santrali Mersin’in Gülnar ilçesindeki Akkuyu’da Rusya’nın devlet nükleer şirketi Rosatom tarafından inşa ediliyor ve 4 üniteden oluşuyor. İkinci santralin Sinop İnceburun’da, üçüncüsünün ise Trakya’da kurulması planlanıyor.

Destekleyenler nükleer enerjinin karbon salımının düşük olmasını ve hava koşullarından bağımsız, kesintisiz üretim yapabilmesini öne çıkarıyor. Karşı çıkanlar ise radyoaktif atık sorunu, kaza riski, soğutma suyunun deniz ekosistemine etkisi ve yüksek maliyeti gerekçe gösteriyor.