Sırbistan'da Öğrenci Devrimi: Orban'dan Sonra Vuçiç De Gitti

Avrupa'da uzun yıllardır iktidarda bulunan iki lider, altı ay arayla seçim yenilgisi yaşadı. Macaristan'da Orban'ın 16 yıllık iktidarını sona erdiren Peter Magyar'ın ardından Sırbistan'da da yaklaşık iki yıldır sokaklarda mücadele eden öğrenciler, Vuçiç'in 14 yıllık iktidarına son verdi. Macaristan Başbakanı Magyar ise öğrenci hareketinin zaferini "Tanıdık geliyor mu?" sözleriyle kutladı.

Balkanlar'da ve Orta Avrupa'da siyasi dengeleri değiştiren seçim sonuçlarına bir yenisi eklendi. Macaristan'da nisan ayında Viktor Orban'ın 16 yıllık yönetiminin sona ermesinin ardından, Sırbistan'da da 14 yıldır iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi (SNS) seçimleri kaybetti. 25 Ekim Pazar günü yapılan erken parlamento seçimlerinde, yaklaşık iki yıldır yolsuzluklara, kamu yönetimindeki usulsüzlük iddialarına ve otoriterleşmeye karşı gösteriler düzenleyen öğrencilerin kurduğu Öğrenci Listesi (Studentska lista) sandıktan birinci çıktı.

Eski Cumhurbaşkanı ve SNS lideri Aleksandar Vuçiç, seçim gecesi düzenlediği basın toplantısında yenilgiyi kabul etti.

Vuçiç'in açıklamasının hemen ardından başkent Belgrad'da binlerce kişi sokaklara çıkarken kutlamalar kısa sürede diğer kentlere yayıldı.

Seçim gecesi kameraların karşısına geçen Aleksandar Vuçiç, ellerindeki ilk sonuçların partisinin seçimi kaybettiğini gösterdiğini söyledi. Vuçiç, "Bu seçimleri kaybettiğimiz açık, Öğrenci Listesi kazandı" diyerek yaklaşık 14 yıldır devam eden SNS iktidarının sona ereceğini kabul etti.

Sırp liderin paylaştığı tahminlere göre Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda 135 ila 140 milletvekilliği kazanacak. SNS öncülüğündeki ittifakın ise yaklaşık 105 sandalyede kalması bekleniyor. Bağımsız seçim izleme kuruluşlarının ilk projeksiyonlarında Öğrenci Listesi'nin yüzde 52 oyla 138 sandalyeye ulaşacağı öngörüldü.

Parlamentoda hükümet kurmak için 126 milletvekili gerektiğinden, bu sonuçların kesinleşmesi halinde öğrencilerin desteklediği hareket tek başına çoğunluğa sahip olacak.

Seçime katılımın yaklaşık yüzde 70'e ulaşması da Sırbistan'da Yugoslavya'nın dağılmasından bu yana görülen en yüksek katılım oranlarından biri olarak kayıtlara geçti.

Vuçiç'in yenilgiyi kabul etmesinin ardından Sırbistan'ın birçok kentinde kutlamalar başladı. Başkent Belgrad'ın ana caddeleri ve meydanları, Sırp bayrakları taşıyan ve öğrenci hareketinin zaferini kutlayan kalabalıklarla doldu.

On binlerce kişi, araçların korna sesleri, havai fişekler ve meşaleler eşliğinde gece boyunca kutlama yaptı. Belgrad'daki parlamento binasının önünde ve Slavija Meydanı'nda toplanan kalabalıklar, "Zafer" ve "Bitti" sloganları attı.

Kutlamaların bir diğer merkezi ise yaklaşık iki yıl önce öğrenci protestolarının başladığı Novi Sad kenti oldu. Burada da on binlerce kişi Özgürlük Meydanı'nda bir araya geldi.

Seçimlerden önce yüz binlerce kişinin katıldığı protestolara sahne olan ülkede, öğrencilerin seçim zaferi uzun süredir devam eden siyasi mücadelenin dönüm noktası olarak karşılandı.

Öğrenci hareketinin temsilcilerinden Belgrad Üniversitesi öğretim üyesi Radomir Şayçiç, seçim gecesi yaptığı konuşmada, "Bu gece halkın sesi duyuluyor. Bu gece zaferi kutluyoruz, yarın geleceği inşa edeceğiz" dedi.

Sırbistan'daki gelişmelere ilk tepki gösteren Avrupalı liderlerden biri, Macaristan'da Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarını sona erdiren Başbakan Peter Magyar oldu.

12 Nisan'daki seçimlerde Tisza Partisiyle tarihi bir zafer kazanan Magyar, Sırbistan'daki öğrenci hareketinin başarısını kendi seçim zaferine benzetti.

Magyar, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"Sırbistan'da Aleksandar Vuçiç yenilgiyi kabul etti. Öğrenci Listesi seçimlerde mutlak çoğunluğu kazandı. Sırbistan genelinde sokaklarda kutlamalar başladı. Tanıdık geliyor mu?"

Macaristan Başbakanı'nın bu sözleri, yaklaşık altı ay önce Budapeşte sokaklarında yaşanan seçim kutlamalarına gönderme olarak yorumlandı.

Peter Magyar, ilk paylaşımının ardından Öğrenci Listesi'nin yöneticileriyle telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini de açıkladı. Öğrenci hareketini tebrik ederek Macaristan'ın desteğini ilettiğini belirten Magyar, nisan ayında Orban karşısında elde ettikleri zaferin Sırbistan'daki öğrencilere de ilham verdiğini söyledi.

Magyar, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Sırbistan'da seçimleri kazanan Öğrenci Listesi'nin liderleriyle telefonla görüştüm ve kendilerini tebrik ettim. Macaristan'ın desteğini ilettim. Nisan ayındaki zaferimizin bu zorlu mücadele boyunca onlara ne kadar güç verdiğini duymak beni çok mutlu etti."

Macaristan'daki iktidar değişiminin ardından Sırbistan'da da öğrencilerin desteklediği hareketin kazanması, bölgede uzun süreli iktidarlara karşı ortaya çıkan siyasi değişim taleplerini yeniden gündeme taşıdı.