Tarihi Edirne Mevlevihanesi Yeniden Hayat Buldu

Edirne’nin köklü tasavvuf mirasının önemli temsilcilerinden Mevlevihane, yıllar sonra yeniden kentin kültür yaşamına kazandırılıyor. Osmanlı döneminde yaklaşık 500 yıl boyunca faaliyet gösteren tarihi yapı için yürütülen çalışmaların bitirilmesiyle açılış hazırlıklarına geçildi. Mevlevihanenin, 23 Ekim Cuma günü Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un da katılacağı programla faaliyete başlaması öngörülüyor.

Yeniden yapım süreci, Edirne Valisi Yunus Sezer’in 2024’te verdiği talimatla başlatıldı. Projenin hazırlık aşamasında geçmiş dönemlere ait belgeler ile fotoğraflar taranarak yapının tarihsel görünümüne ilişkin veriler toplandı. Ardından gerçekleştirilen temel kazılarında ulaşılan mimari kalıntılar değerlendirilerek yapının geçmişteki biçimini esas alan çizim ve restorasyon planları hazırlandı.

Edirne Valiliği Çevre Koruma Vakfı’nın sorumluluğunda yürütülen uygulamalarla binanın yeniden inşası tamamlanırken açık alanların düzenlenmesi ve bitkilendirme işlemleri de sonuçlandırıldı. Kompleks içerisinde ziyaretçilerin yararlanabileceği kütüphane, atölyeler, yönetim birimi ve tasavvufi sohbetlere ayrılan bölümler düzenlendi.

Mekânların bir kısmında, kültür ve irfan alanlarında iz bırakmış kişilerin isimleri yaşatılacak. Bu kapsamda Ahmed Neşati Dede, Ahmet Badi Efendi, Ali Eşref Dede, Enis Recep Dede ve Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver’in adları farklı birimlere verildi.

Edirne Valisi Yunus Sezer, yeniden oluşturulan tarihi komplekse giderek tören öncesindeki hazırlıkları yerinde değerlendirdi. Ziyaret sırasında İl Kültür ve Turizm Müdürü Kemal Soytürk, projenin geldiği aşama hakkında Vali Sezer’e bilgi verdi.

Yapının yeniden kent yaşamına katılmasıyla birlikte sema programlarına ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yapması hedefleniyor. Sezer, bu faaliyetlerin geçmişten gelen manevi değerlerin korunmasına hizmet edeceğini ve Edirne’nin tarihsel birikimini daha görünür kılacağını dile getirdi.

Projenin gerçekleştirilmesine katkı sunan kurumlara ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür eden Sezer, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın desteklerini de andı.

Tarihî belgelerde yer alan bilgilere göre mevlevihane, Sultan 2. Murat’ın emriyle 15. yüzyılda Muradiye Camisi’nin kuzey tarafında kuruldu. Ahşap olarak inşa edilen külliye bünyesindeki yapı; dervişlerin kaldığı bölümler, harem, semahane, dede odaları ve kitaplıktan oluşuyordu.

Kompleksin sosyal işlevlerinden biri de ihtiyaç sahiplerine ve konuklara yiyecek ulaştırılmasıydı. İmarethanede hazırlanan ekmek her gün cami minaresinin gölgesinin eriştiği alandaki konutlara gönderiliyor, haftanın perşembe günlerinde ise pilav ve zerde dağıtılıyordu. Bu hizmetlerden mevlevihanede eğitim görenler ve dervişler de yararlanıyordu.

Döneminin önde gelen tasavvuf merkezleri arasında gösterilen Edirne’deki mevlevihanenin ilk postnişliğini, Mevlana’nın torunu Celalettin Çelebi’nin üstlendiği aktarılıyor. Konya ve Afyonkarahisar’daki benzer kurumlarla birlikte önemli bir konuma sahip olan yapı, yüzyıllar boyunca bölgenin dini ve kültürel hayatında yer tuttu.

Arşiv kayıtları, 1752’deki deprem nedeniyle zarar gören binanın bir yıl sonra onarımdan geçirildiğini ortaya koyuyor. Yapıda 1909 yılında da bakım ve tamirat gerçekleştirildi. Cumhuriyet döneminde, 1925’te geçici olarak ilkokula dönüştürülen mevlevihane, ilerleyen süreçte Trakya Umumi Müfettişi General Kazım Dirik’in talimatıyla ortadan kaldırıldı.

Geçmişte burada görev yapan şeyhlerin bir bölümünün kabirleri, Muradiye Camisi’nin haziresinde günümüze ulaştı. Alanda Celalettin Çelebi, Cemaleddin Çelebi, Mehmet Arif Dede, Osman Dede, Şair Neşati Dede, Seyyid Mahmut Dede, Mehmet Emin Dede, Ali Eşref Dede ve Süleyman Dede’nin mezarları bulunuyor.

Yeniden inşa edilen mevlevihanenin açılmasıyla Edirne’nin yüzyıllar boyunca tasavvuf kültürüne ev sahipliği yapan tarihi mekânlarından biri yeniden kente kazandırılmış olacak.