Teknoloji Şirketlerinden Afrika'ya Milyarlarca Dolarlık Yatırım

Bir zamanlar altın, kauçuk ve madenler için gidilen Afrika, şimdi teknoloji devlerinin yeni mücadele alanı haline geldi. İngiliz The Times gazetesinin "Afrika'ya yeni akın" olarak adlandırdığı süreçte Google, Microsoft, Meta ve Çinli Huawei kıtaya milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor.

Kıtadaki teknoloji yarışı çerçevesinde Google, 1 milyar dolarlık yatırım hedefini tamamlayarak Batı Afrika'yı Portekiz'e bağlayan denizaltı kablosunu döşedi. Meta'nın içinde bulunduğu konsorsiyum tüm Afrika kıtasını çevreleyen dev bir denizaltı kablo ağı kurarken, Microsoft 117 milyon Afrikalıyı internete bağlamayı hedefliyor. Elon Musk'ın Starlink şirketi ise kıtada yaklaşık 500 bin kullanıcıya ulaştı.

Rekabetin bir başka cephesini ise yapay zekâ oluşturuyor. New York Times'ın analizine göre, Çin'in sunduğu ücretsiz ve değiştirilebilir yapay zekâ modelleri Afrika'da hızla yayılıyor.

Afrikalı politika yapıcılar ABD ve Çin modelleri arasındaki farkı anlatmak için dikkat çekici bir benzetme kullanıyor. Afrikalı yetkililer, Çin modellerini kullanmanın ev sahibi olmaya, Amerikan modellerini kullanmanın ise ev kiralamaya benzediğini belirtiyor.

Teknoloji akını beraberinde "Afrika bu kez madenleriyle değil, verileriyle mi sömürülüyor?" tartışmasını getiriyor. Bazı akademisyenler yaşananları "dijital sömürgecilik" olarak tanımlıyor.

Eleştiriler özellikle Afrikalıların verilerinin küresel şirketlerin eline geçmesine ve yerel halkın yapay zekâ modellerini eğitmek için düşük ücretlerle çalıştırılmasına odaklanıyor. Google Afrika Bölgesi Genel Müdürü Alex Okosi ise bu eleştirilere karşı çıkarak durumun dijital sömürgecilik olmadığını savunuyor.

Afrika ülkeleri yaşanan gelişmeler karşısında önlem almaya başladı. Nijerya ve Güney Afrika bazı kişisel verilerin ülke içinde tutulmasını şart koşarken; Nijerya hükümeti Meta, X ve Alphabet hakkında piyasa güçlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla soruşturma yürüyor.

Ancak dijital büyümenin önünde ciddi bir altyapı engeli bulunuyor. Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto, 1 milyar dolarlık bir veri merkezi projesinin askıya alınma gerekçesini açıklarken, sadece bu tek veri merkezini çalıştırmak için ülkenin yarısının elektriğini kesmek zorunda kalacaklarını vurguluyor.