Tera Ve Pusula Fonlarına Dinî Onaylar Verilmiş: 10 Fona İcazet Belgesi

Fon skandalıyla gündeme gelen Tera ve Pusula'nın yanı sıra Hedef ve Atlas portföy yönetim şirketlerine ait toplam 10 yatırım fonunun dinî uygunluk değerlendirmesinden geçtiği ortaya çıktı. Serbestiyet'in ulaştığı belgeler, söz konusu fonlar için iki ayrı danışma kuruluşunun icazet düzenlediğini gösterdi.

İKTİSAT İslam İktisadı Araştırmaları Vakfı ile İSFA İslami Finans Danışma Komitesi tarafından hazırlanan belgelerde, yatırım yapılabilecek araçlar ve uyulması gereken kurallar sıralandı. Faiz ve kumar gibi işlemler yasaklanırken bazı fonlar için belirli koşullarda türev araç kullanımına izin verildi. Komitelere ayrıca uygunluk şartlarının ihlali halinde verdikleri belgeleri geri çekme yetkisi tanındı.

Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu üyesi Prof. Dr. Servet Bayındır'ın başkanlığını yaptığı İKTİSAT Danışma Komitesi, Tera'ya ait iki, Atlas'a ait bir fon hakkında olumlu görüş bildirdi.

Komitenin 1 Nisan 2024'te Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu, 3 Temmuz 2024'te Atlas Portföy Katılım Hisse Senedi Serbest Fonu ve 1 Ocak 2026'da Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için belge hazırladığı görüldü. İmzalar arasında Dr. Fatih Orum ve Dr. Yahya Şenol'un isimleri de yer aldı.

Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için düzenlenen ilk belgede, gayrimenkul alım satımı ve kiralama faaliyetlerinin yanı sıra hisse senedi, sukuk ve kira sertifikası gibi araçlara yatırım yapılabileceği belirtildi. Bunun temel koşulu ise faiz, kumar ve diğer haram kabul edilen işlemlerden uzak durulmasıydı.

Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için 2026 yılında hazırlanan değerlendirmede ise içtüzükteki bazı hükümler sorunlu bulundu.

İKTİSAT, belgede repo yapılabileceğine ve türev araçların kullanılabileceğine ilişkin ifadelerin katılım finans kurallarıyla uyuşmadığını belirterek bunların düzeltilmesini istedi. Bu amaçla SPK nezdinde gerekli girişimlerin yapılması gerektiğini bildirdi.

Bununla birlikte komite, riskten korunma amacı taşıması şartıyla forward, swap ve futures sözleşmelerinin kullanılmasına onay verdi. Böylece bazı türev işlemler yasak kapsamına alınırken belirli vadeli sözleşmeler için sınırlı kullanım alanı oluşturuldu.

Belgelerde danışma komitesinin fonların faaliyetlerini takip edebileceği, kurallara aykırılık tespit edilmesi halinde icazeti geçersiz kılabileceği de hükme bağlandı.

Serbestiyet'e konuşan Prof. Dr. Servet Bayındır, komitenin değerlendirmelerinin dinî hükümlerle sınırlı olduğunu söyledi. Fonların muhtemel kazançları, getiri garantileri ve finansal risklerinin kendi uzmanlık alanlarına girmediğini belirten Bayındır, incelemelerin SPK tarafından onaylanan izahname ve içtüzükler üzerinden yapıldığını aktardı.

Tera'ya verilen belgeler konusunda ise şirketin bütün fonlarının değerlendirilmediğini vurguladı. Bayındır, yalnızca Konut Alfa Katılım GYF ile Çatı Katılım GYF için icazet düzenlendiğini, diğer Tera fonlarının vakıf tarafından onaylanmadığını ifade etti.

İcazet verilen fonlarla ilgili olumsuz bir bilgi ulaşması durumunda inceleme başlattıklarını belirten Bayındır, bugüne kadar bu iki fon hakkında herhangi bir uygunsuzluk tespit etmediklerini söyledi. Tera'nın tasfiye edilen fonları arasında vakfın onay verdiği ürünlerin bulunmadığını da ekledi.

Bayındır, icazet belgeleri nedeniyle Tera'dan İKTİSAT'a bağış aktarıldığını doğruladı. Bu ödemelerin sembolik tutarlarda olduğunu savunan Bayındır, vakfın yaklaşık beş yıldır söz konusu kaynaklarla üniversite öğrencilerine burs verdiğini söyledi.

Bu yıl burs desteği sağlanan öğrenci sayısının 23 olduğunu açıklayan Bayındır, bunlardan 15'inin lisans, 8'inin lisansüstü eğitim aldığını belirtti.

Cumhurbaşkanlığı görevinden bağımsız olarak akademisyen kimliğiyle imza attığını söyleyen Bayındır, fon skandalının ardından yaşananlardan ders çıkaracaklarını ifade etti. Açıklamasında, “Bir musibet bin nasihat” atasözünü kullandı.

Diğer danışma kuruluşu İSFA'nın belgeleri ise Tera, Pusula ve Hedef portföy yönetim şirketlerinin fonlarını kapsıyor.

Kuruluşun 2024 yılında Pusula Portföy Katılım Serbest (TL) Fonu, 2025 yılında ise Pusula Portföy İkinci Denge Katılım Serbest Fonu için uygunluk belgesi hazırladığı görüldü.

İSFA, Aralık 2025'te Tera Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu, Ocak 2026'da Hedef Portföy Katılım Hisse Senedi (TL) Fonu ve Nisan 2026'da Tera Portföy Katılım Serbest (Döviz) Fonu hakkında da olumlu değerlendirme yaptı.

Pusula Portföy Altın Katılım Fonu için 1 Mayıs 2026'da, Pusula Portföy İkinci Katılım Hisse Senedi Serbest Fon içinse 3 Ağustos 2026'da belge düzenlendi. Son onayın fon krizinden 45 gün önce verilmiş olması dikkat çekti.

Pusula'nın ağustos tarihli belgesinde fon varlıklarının kaldıraçlı ve türev işlemlerde değerlendirilemeyeceği belirtildi. Mayıs 2025 tarihli başka bir belgede ise fon varlıklarının şirketin ve portföy saklayıcısının kendi mal varlıklarından ayrı tutulması şartı getirildi.

İSFA belgelerinde Abdullah Köker, Dr. Mustafa Dereci, Prof. Dr. Osman Güman, Doç. Dr. A. Numan Ünver, Yaşar Yalçın ve Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş'un imzaları bulunuyor.

İSFA Danışma Komitesi üyesi Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş, değerlendirmelerin fonların kuruluş belgeleri üzerinden gerçekleştirildiğini anlattı.

Durmuş'a göre komiteler, yatırım yapılabilecek varlıkları dinî kriterler çerçevesinde belirliyor. Hisse senetlerinde Borsa İstanbul Katılım Endekslerinin, kira sertifikalarında ise ihraç özelinde alınmış uygunluk belgelerinin esas alınması gerekiyor.

Buna karşılık fonların gerçekte hangi şirketlere yatırım yaptığı, portföy hareketleri ve işlemlerin mevzuata uygunluğu danışma komitelerinin sorumluluğunda bulunmuyor. Bu görevlerin portföy yönetim şirketleri ve yetkili saklama kuruluşlarına ait olduğunu belirten Durmuş, kendi incelemelerinin dokümanlarla sınırlı kaldığını söyledi.

Durmuş, bazı şirketlerle İslam ahlakı ve ilkeleriyle bağdaşmayan durumlar nedeniyle ticari ilişkilerini bitirdiklerini açıkladı. Son yaşanan süreçte de aynı tutumu sergileyerek danışmanlık hizmetini sonlandırdıklarını belirtti.

Ancak hangi şirketle yolların ayrıldığını ve daha önce verilen icazetlerin iptal edilip edilmediğini açıklamadı.

İSFA'nın hizmet karşılığında şirketlerden ücret aldığını da doğrulayan Durmuş, ödemelerin olumlu fetva verilmesi için değil, uzmanlık ve doküman inceleme çalışmaları karşılığında yapıldığını savundu. Ticari faaliyetlerle dinî değerlendirmelerin birbirinden ayrı yürütüldüğünü kaydetti.

Tasfiye sürecinden etkilenen yatırımcıların mağduriyetinden üzüntü duyduğunu belirten Durmuş, katılım finans sistemiyle sermaye piyasalarında yaşanan sorunların birbirine mal edilmemesi gerektiğini söyledi.

Tasfiye edilen ürünlerin büyük bölümünün konvansiyonel fonlardan oluştuğunu belirten Durmuş, katılım esaslı fonlarda faizli ters repo işlemlerinin yapılamadığını ifade etti.

Bu fonların fıkhî kuralları ihlal ettikleri için değil, bağlı bulundukları şirketlerin genel nitelikteki uygunsuz işlemleri nedeniyle tasfiye sürecine dahil edildiğini savunan Durmuş, yaşananları “kurunun yanında yaşın da yanması” şeklinde değerlendirdi.

Durmuş ayrıca icazet belgelerinin yalnızca finansal ürünlerin dinî ilkelere uygunluğuna ilişkin bir değerlendirme olduğunu, yatırımın güvenliğine, kazancına veya şirketin faaliyetlerine yönelik güvence oluşturmadığını vurguladı.