Ticari Araçlarda Sigortasız Sürücü Tespiti: Emniyet SGK'ya Bildirecek

Şirket adına kayıtlı ticari araçların direksiyonunda SGK kaydı bulunmayan sürücülerin tespit edilmesi halinde işletmelere idari para cezası uygulanabiliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile il emniyet müdürlükleri arasında 2021'den bu yana sürdürülen kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında trafik denetimlerinde sürücülerin sigortalılık durumu kontrol ediliyor. Yeni düzenlemeyle ise araç sahibi ile sürücü arasındaki ilişkinin araştırılması ve olası mağduriyetlerin önlenmesi hedefleniyor.

NTV'de yer alan habere göre emniyet ekiplerinin ticari amaçla kullanılan ve tüzel kişiler adına kayıtlı araçlara yönelik kontrollerinde, direksiyondaki kişinin SGK kaydının bulunup bulunmadığı sorgulanıyor. Sürücünün sigortasız olduğunun belirlenmesi durumunda tespit SGK'ya bildiriliyor. Kurumun incelemesi sonucunda şirketin kayıt dışı işçi çalıştırdığına karar verilirse idari para cezası uygulanıyor.

İl emniyet müdürlüklerinin düzenlediği ve sürücüye yüzüne karşı tebliğ ettiği trafik idari para cezası karar tutanaklarının örnekleri de SGK'ya gönderiliyor. Bu belgelerde aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, cezanın düzenlendiği yer ile il, ilçe ve birim bilgileri, ayrıca tutanağın tarihi yer alıyor.

SGK, kendisine ulaşan kayıtları inceleyerek kayıt dışı çalıştığı belirlenen kişiler hakkında işlem yürütüyor.

Yapılan değişiklikle, araç sahibi ile sürücü arasında geçmişte herhangi bir işçi-işveren ilişkisi ve SGK kaydı bulunmaması halinde yalnızca trafik tutanağına dayanılarak otomatik ceza kesilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bu tür tutanaklar doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek. Sürücü ve işverenin ifadelerine başvurulacak; taraflar arasındaki akrabalık ve arkadaşlık ilişkileri ile aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı araştırılacak. İnceleme ve ifadeler doğrultusunda hazırlanacak raporun ardından işlem yapılıp yapılmayacağına karar verilecek.

Yeni düzenlemede, aynı işyerinde fiilen çalışıldığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin SGK'ya ulaşması halinde hizmet günlerinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin esaslar da belirlendi.

Buna göre en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay içerisinde ve izleyen aylarda belirlenen her çalışma günü için bir günlük hizmet kazandırılacak. Söz konusu çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.

Herhangi bir tespitin bulunmadığı bir ayın ardından yapılan ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak ele alınacak. Bu durumda önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.

Kayıt dışı istihdamla mücadele birimlerince incelenmiş ancak henüz ilgili servislere gönderilmemiş kayıtlar ile incelendikten sonra işlem yapılması amacıyla ilgili servislere iletilen belgeler de yeni genelge hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek.

Trafik polisinin tuttuğu tutanakla ticari araçta kayıt dışı işçi çalıştırdığı belirlenen şirketlere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında farklı ihlaller için idari para cezası uygulanıyor.

Verilen ceza tutarları şöyle:

İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİNİN SÜRESİNDE VERİLMEMESİ: İşçinin işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde SGK'ya iletilmemesi halinde 2 asgari ücret tutarında, yani 66 bin 60 lira ceza kesiliyor.İHLALİN BİR YIL İÇİNDE TEKRARLANMASI: Aynı durumun bir yıl içinde yeniden tespit edilmesi halinde her bir sigortasız işçi için yasal asgari ücretin 5 katı tutarında, 198 bin 180 lira ceza uygulanıyor.AYLIK PRİM VE HİZMET BELGESİNDE BİLDİRİM YAPILMAMASI: Sigortasız çalıştırılan işçinin bu belgede bildirilmediği her ay için 2 asgari ücret, yani 66 bin 60 lira ceza veriliyor.AYLIK ÜCRET BORDROSUNDA İŞÇİNİN BULUNMAMASI: Sigortasız çalışanın aylık ücret bordrosunda adına yer verilmediği her ay için yarım asgari ücret tutarında, 16 bin 515 lira ceza uygulanıyor.YASAL KAYIT VE BELGELERDEKİ GEÇERSİZLİK: Şirketin yasal kayıt ve belgelerinin incelenmesi sonucunda işçinin sigortasız çalıştığının belirlendiği her ay için kayıt geçersizliği nedeniyle yarım asgari ücret, yani 16 bin 515 lira ceza kesiliyor.

Kiraya verilen ticari araçları kullanan sürücüler, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı gösterilmişse bu kapsamda ceza uygulanmıyor. Bunun için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması yeterli kabul ediliyor.

Ticari aracı kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi ve yaralanması ya da hayatını kaybetmesi halinde, doğacak maddi ve hukuki sorumluluğun ticari araç sahibine ait olduğu belirtiliyor.