Trump Şimdi Ne Yapacak

ABD’de Kongre ara seçimlerinde Başkan Donald Trump tarihi bir hezimete uğradı.

Temsilciler Meclisi de Senato da rakip Demokrat Parti’nin eline geçti. Şimdi dünya İran’ı yeni bir savaşla tehdit eden, Ukrayna’da barış isteyen, Çin ile uzlaşma arayan Trump’ın ‘topal ördek’ olarak neler yapacağını merak ediyor. Ve tüm bunlar bizi yakından ilgilendiriyor.

• 3 Kasım seçimlerinden önce Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi Kongre’nin iki kanadını da kontrol ediyordu. Yasama, yürütme ve Yüksek Mahkeme, Başkan Trump ile aynı çizgideydi.

• Şimdi ise bütçe, denetleme ve atamalarda kilit rolü oynayan Kongre Demokratların eline geçiyor. İki yıl sonra Beyaz Saray’ı da geri almayı hedefleyen Demokratlar, Trump ve ekibini soruşturmalar, celpler ve azil süreçleriyle paralize etmeyi deneyebilir.

• Ortaya çıkan bu tablo iç siyasette Trump’ın elini daraltırken dış politika büyük ölçüde başkanın yetkisinde olmaya devam edecek. Eski başkanlar gibi Donald Trump’ın da bu dönemde uluslararası siyaseti etkileyecek adımlara yönelmesi şaşırtıcı olmayacaktır.

• Herkes şu noktada hem fikir; Trump’ın İran savaşıyla artan hayat pahalılığı Cumhuriyetçilere ağır bir fatura ödetti. Ayrıca yolsuzluk söylentileri, göçmenlere baskınlar, kurumsal devlet yapısının geleceğiyle ilgili endişeler de bu yenilgide önemli rol oynadı.

• Başkan Trump pişman olmadığını söylüyor. Bu hezimeti de İran’ın nükleer silah sahibi olmaması için ödenebilecek bir bedel olarak görüyor. Cumhuriyetçi Parti’den başkan aday adayı olması beklenen Başkan Yardımcısı J.D.Vance ise öfkeli ve baştan beri karşı çıktığı İran meselesinin tartışılmasını istiyor.

• Seçimlerden önce ABD’nin İsrail’in de baskısıyla İran’ın Natanz yakınlarında yeraltı nükleer tesislerinin bulunduğu Kazma Dağı’na ağır hava saldırısı düzenleyeceği, hatta etkili olması için taktik nükleer silah atılmasının gündemde olduğu iddiaları dolaşıma sokulmuştu.

• Nükleer silaha başvurulması, diğer nükleer güçler (Rusya, Çin, Hindistan, Pakistan, Fransa, İngiltere, Kuzey Kore ve İsrail) için tehlikeli bir emsal oluşturur. Gelecekte nükleer silaha başvurmak kolaylaşır.

• Ancak nükleer saldırı iddiası bir yana şöyle de bir durum var. İran’ın nükleer kapasitesinin iyice geriletilmesi ya da yok edilmesi, İsrail’in yanı sıra Cumhuriyetçiler kadar Demokratların da işine gelebileceği gibi, siyasi fatura da tekrar başkan adayı olma ihtimali bulunmayan Trump’ın üstüne kalır.

-Ezcümle, yeni Kongre ocak ayında işbaşı yapmaya hazırlanıyor. İran’a yönelik olası bir ABD-İsrail müdahalesinin ise kapıları kapanmış değil.

• İran bu defa misillemenin coğrafi bir sınırı olmayacağı, Avrupa’daki Amerikan çıkarlarının da hedef olacağına dair söylentiler yayıyor.

• Ayrıca Trump, ‘kısa ve yoğun’ bir saldırının sinyalini verirken Tahran, ‘savaşın ne zaman biteceğini biz belirleriz’ diyor. Tarafları uzlaştırma girişimleri sürerken dünyayı kritik günler bekliyor. Umalım ki, kazanan barış olsun.

• Donald Trump’ın girişimiyle Rusya ile Ukrayna yeniden anlaşmayı deniyor. Dün Beyaz Saray’da Rus ve Ukraynalı yetkililer first lady Melania Trump’ın inisyatifiyle bir araya geldi. 10-11 Kasım’da tarafların Abu Dabi’de görüşmesi bekleniyor.

• Ayrıca Trump’ın 18-19 Kasım’da Çin’in Shenzen kentinde Çin lideri Şi Cinping ve Rusya lideri Vladimir Putin ile bir araya gelmesi planlanıyor. Hatta üç ülkenin nüfuz alanlarıyla ilgili bir paylaşım yapacağına dair yorumlar söz konusu.

-Trump’ın Avrupa’nın yeniden Rus doğalgazı alması karşılığında en azından Ukrayna ve Rusya arasında enerji tesislerine yönelik bir ateşkesi devreye sokmak istediği iddiaları var. 13-15 Aralık’ta ise Florida’da G-20 zirvesi bekleniyor. Davetliler arasında Putin de var.

• Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında uyumlu bir işbirliği yakalanmış durumda. Türkiye hem İran, hem de Ukrayna savaşlarının sona erdirilmesi noktasında önemli katkılar sunuyor. NATO üyesi Türkiye, Ortadoğu’da değişen dengeler karşısında hem arabulucu olarak hem de ülke menfaatlerini korumak ve caydırıcılık anlamında Mekke Savunma İttifakı, Bedir Mutabakatı gibi önemli adımlar atıyor. Bölgesel güç olarak öne çıkıyor.

• ABD Başkanı, Türkiye’ye F-35 programına geri dönüş konusunda sözünü tutmuş değil. F-16 pazarlığı ise 2021’den beri sürüyor.

• ABD Kongresi’nin Türkiye’ye daha mesafeli Demokratların kontrolüne geçmesi yokuş yukarı bir sürece işaret edebilir. Dolayısıyla ABD’de güç dengesi yeniden şekilleniyor. Ve tüm bunların da küresel izdüşümleri olacağı kesin. Ve rotayı da buna göre yeniden oluşturmak gerekiyor.