Türkiye'de iş gücü piyasasına ilişkin son veriler, işsizliğin yalnızca iş arayanların sayısıyla değerlendirilemeyeceğini gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2026 yılı üçüncü çeyrek sonuçlarında işsizlik oranı yüzde 8,1 olarak açıklanırken, Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından yayımlanan raporda geniş tanımlı işsizlik oranının eylül itibarıyla yüzde 31,2'ye ulaştığı görülüyor.
TÜİK Ve Disk-Ar Verileri Karşılaştırıldı: İşsizlikte 22,8 Puan Fark

Ocak ayından eylül sonuna kadar açıklanan aylık veriler karşılaştırıldığında standart işsizlik oranı yüzde 7,7 ile yüzde 8,4 arasında değişirken geniş tanımlı işsizlik yüzde 28,8 ile yüzde 31,2 aralığında seyretti.
İki gösterge arasındaki fark, işsizliğin ölçülmesinde kullanılan kapsamın önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
ÜÇÜNCÜ ÇEYREKTE İŞSİZ SAYISI 46 BİN ARTTI
TÜİK'in 2026 yılı üçüncü çeyreğine ilişkin dönemsel iş gücü istatistiklerine göre, 15 yaş ve üzerindeki işsiz sayısı bir önceki çeyreğe kıyasla 46 bin kişi artarak 2 milyon 870 bine yükseldi.
Aynı dönemde işsizlik oranı 0,1 puanlık artışla yüzde 8,1 olarak gerçekleşti.
İşsizlik erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda ise yüzde 10,7 seviyesinde ölçüldü.
İstihdam edilenlerin sayısı 62 bin kişi azalarak 32 milyon 434 bine gerilerken istihdam oranı yüzde 48,3 oldu. İş gücüne katılma oranı ise yüzde 52,6'ya indi.
Bu sonuçlar, üçüncü çeyrekte işsiz sayısının arttığı, buna karşılık istihdam edilen kişi sayısının azaldığı bir döneme işaret etti.
DAR TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 8,4, GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 31,2
TÜİK'in en güncel aylık verisi olan eylül sonuçlarında standart işsizlik oranı yüzde 8,4 olarak açıklandı.
DİSK-AR'ın TÜİK verilerine dayanarak hazırladığı Ekim 2026 tarihli İşsizliğin Görünümü Raporu'nda ise aynı ay için geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31,2 olarak yer aldı.
Eylül ayında dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 967 bin kişi olurken geniş tanımlı işsizlik kapsamında değerlendirilenlerin sayısı 12 milyon 762 bine ulaştı.
İki gösterge arasında 22,8 puanlık fark oluştu.
Ancak bu farkın nedeni, iki kurumun birbirinden bağımsız işsizlik araştırmaları yapması değil. DİSK-AR'ın kullandığı geniş tanımlı işsizlik göstergesi, TÜİK'in yayımladığı atıl iş gücü verilerine dayanıyor.
İŞSİZLİKTE MAKAS YIL BOYUNCA AÇIK KALDI
2026'nın ilk dokuz ayına bakıldığında dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki farkın sürekli yüksek seyrettiği görülüyor.
Ocak ayında standart işsizlik yüzde 8,1, geniş tanımlı işsizlik yüzde 29,6 düzeyindeydi.
Mart ayında geniş tanımlı işsizlik yüzde 31,1'e yükselirken haziranda yüzde 28,8'e geriledi.
Temmuzda yeniden yüzde 30,6'ya çıkan oran, ağustosta yüzde 31'e, eylülde ise yüzde 31,2'ye ulaştı.
Standart işsizlik oranı aynı dönemde en düşük seviyesini haziran ayında yüzde 7,7 ile gördü. Eylül ayında ise yüzde 8,4 olarak kaydedildi.
Dokuz aylık görünüm, standart işsizlik oranının görece dar bir aralıkta hareket etmesine karşılık atıl iş gücü oranının yüzde 30 çevresinde seyrettiğini gösterdi.
GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK NEDEN DAHA YÜKSEK?
Standart işsizlik tanımı, belirli bir referans döneminde çalışmayan, aktif olarak iş arayan ve çalışmaya başlayabilecek durumda olan kişileri esas alıyor.
Atıl iş gücü göstergesi ise bu grubun yanında daha fazla çalışmak isteyen ancak yeterli çalışma süresine ulaşamayan kişileri ve potansiyel iş gücünü de kapsıyor.
Bu nedenle geniş tanımlı işsizlik oranının standart işsizlik oranından yüksek olması, hesaplama yönteminin doğal bir sonucu.
Bununla birlikte iki oran arasındaki farkın büyüklüğü, yalnızca işsiz kalanların değil, yeterli süre çalışamayan veya iş gücü piyasasına tam olarak katılamayan kişilerin durumunun da değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
KADINLARDA GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 40,4
İş gücü piyasasındaki farklılık kadınların verilerinde daha belirgin hale geliyor.
TÜİK'in eylül ayı sonuçlarına göre standart işsizlik oranı kadınlarda yüzde 11,3, erkeklerde yüzde 6,9 oldu.
DİSK-AR'ın raporunda ise geniş tanımlı işsizlik kadınlarda yüzde 40,4, erkeklerde yüzde 25,6 olarak hesaplandı.
Böylece geniş tanımlı kadın ve erkek işsizliği arasındaki fark 14,8 puana ulaştı.
Aynı dönemde geniş tanımlı işsizlik kapsamında 6 milyon 382 bin kadın ve 6 milyon 380 bin erkek yer aldı.
Veriler, kadınların iş gücü piyasasına katılımı ve yeterli istihdam olanaklarına erişimi bakımından yaşanan sorunların önemini ortaya koyuyor.
GENÇ KADINLARDA İŞSİZLİK YÜZDE 21,3
TÜİK'in üçüncü çeyrek sonuçlarına göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin işsizlik oranı yüzde 14,1'e yükseldi.
Genç erkeklerde işsizlik yüzde 10,4 olurken genç kadınlarda yüzde 21,3 olarak ölçüldü.
Eylül ayına ait aylık verilerde ise genç işsizlik oranı yüzde 14,8'e, genç kadın işsizliği yüzde 23,3'e ulaştı.
Üç aylık ortalamayı gösteren dönemsel sonuçlarla tek bir aya ilişkin verilerin farklılaşması, genç işsizliğinin değerlendirilmesinde dönem ayrımının önemini gösteriyor.
SANAYİ VE TARIMDA İSTİHDAM KAYBI
Üçüncü çeyrekte istihdamın sektörel dağılımında da dikkat çekici değişimler yaşandı.
TÜİK verilerine göre tarım sektöründe çalışanların sayısı 58 bin, sanayide çalışanların sayısı ise 133 bin kişi azaldı.
Buna karşılık inşaat sektöründe istihdam 9 bin, hizmet sektöründe 120 bin kişi arttı.
Toplam istihdamın yüzde 60,3'ü hizmetlerde, yüzde 19,3'ü sanayide, yüzde 13,6'sı tarımda ve yüzde 6,8'i inşaat sektöründe yer aldı.
Özellikle sanayideki istihdam kaybı, iş gücü piyasasının sektörel görünümünde öne çıkan gelişmeler arasında bulundu.
ATIL İŞ GÜCÜ ÜÇÜNCÜ ÇEYREKTE YÜZDE 30,9 OLDU
TÜİK'in üçüncü çeyrek sonuçlarında atıl iş gücü oranı, bir önceki çeyreğe göre 1 puan artarak yüzde 30,9'a yükseldi.
Zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,5, işsizler ile potansiyel iş gücünün bütünleşik oranı ise yüzde 20,2 olarak kaydedildi.
Eylül ayına ilişkin aylık atıl iş gücü oranının yüzde 31,2 olması, üçüncü çeyrek ortalamasının üzerinde bir seviyeye işaret etti.
Bu sonuçlar, standart işsizlik oranı ile iş gücü piyasasındaki daha geniş kapasite kullanım sorunlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
İŞSİZLİK ÖDENEĞİNDEN YARARLANANLARIN ORANI YÜZDE 16,3
DİSK-AR'ın raporunda işsizlik ödeneğine erişim de ele alındı.
İŞKUR verileriyle yapılan karşılaştırmaya göre eylül ayında işsizlik ödeneği alanların sayısı 484 bin 949 oldu.
Aynı ay TÜİK'in açıkladığı standart işsiz sayısı 2 milyon 967 bin olarak kaydedildi.
DİSK-AR, bu iki veriden hareketle işsizlik ödeneği alanların standart işsiz sayısına oranını yüzde 16,3 olarak hesapladı.
Raporda, işsizlik ödeneğine erişimin sınırlı kalması da iş gücü piyasasındaki önemli sorunlardan biri olarak değerlendirildi.
İŞSİZLİĞİN GÖRÜNÜMÜNDE TEK ORAN YETERLİ Mİ?
2026'nın ilk dokuz ayına ait veriler, iş gücü piyasasında farklı göstergelerin birbirini tamamladığını ortaya koyuyor.
Standart işsizlik oranı, aktif iş arayan ve çalışmaya hazır kişilerin durumunu ölçerken geniş tanımlı işsizlik, iş gücü piyasasında tam olarak değerlendirilemeyen daha geniş bir nüfusu kapsıyor.
Eylül itibarıyla standart işsiz sayısının yaklaşık 3 milyon, atıl iş gücü kapsamındaki kişi sayısının ise 12,8 milyon olması, bu iki göstergenin birlikte izlenmesinin önemini gösteriyor.



