ShiftDelete
Haber akışına dön

Türk Matematikçiden Claude İle Riemann İddiası

Türk Matematikçiden Claude İle Riemann İddiası

Anthropic'te çalışan Levent Alpöge, Claude ile Riemann Hipotezi'ni kanıtladığını duyurdu. Kanıt Lean dosyası olarak paylaşıldı, henüz bağımsız doğrulama yok.

Anthropic'te çalışan Türk kökenli matematikçi Levent Alpöge, Claude ile Riemann Hipotezi'ni kanıtladığını duyurdu.

Kanıt okunabilir bir makale olarak değil, bilgisayarın denetleyebildiği Lean dosyaları olarak yayınlandı.

Henüz hakem değerlendirmesi ya da bağımsız doğrulama yok; Lean dosyaları MIT'den bir matematikçi tarafından derlendi.

Matematiğin 167 yıldır çözülemeyen en ünlü problemi için yeni bir iddia var ve bu kez işin içinde hem bir Türk matematikçi hem de bir yapay zeka modeli bulunuyor. Anthropic'te çalışan Levent Alpöge, şirketin yapay zeka modeli Claude ile birlikte Riemann Hipotezi'ni kanıtladığını duyurdu. İşin ilginç yanı, ortada insanların okuyabileceği bir makale yok: Alpöge kanıtı yalnızca bilgisayarın denetleyebildiği Lean dosyaları olarak yayınladı.

Alpöge, 20 Kasım'da kendi internet sitesinde yayınladığı dört sayfalık açıklamasında şöyle diyor: "Claude ile çalışarak Riemann Hipotezi'nin bir kanıtını keşfettiğime inanıyorum." Alpöge'ye göre yöntem bununla da kalmıyor; Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de çözüyor. Daha fazla zamanla Genişletilmiş Riemann Hipotezi'ni de kapsayacağını beklediğini yazıyor.

Önemli bir not: Bu şu an için bir duyuru. Kanıt henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi ve matematik dünyası tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı.

Riemann Hipotezi neden bu kadar önemli?

Alman matematikçi Bernhard Riemann'ın 1859'da ortaya attığı hipotez, asal sayıların sayılar arasında nasıl dağıldığıyla ilgili. Alpöge açıklamasının ilk cümlesinde problemi sayılar kuramının klasik problemi olarak tanımlıyor. Riemann Hipotezi, Clay Matematik Enstitüsü'nün her biri için 1 milyon dolar ödül koyduğu yedi Milenyum Problemi'nden biri. Enstitünün kurallarına göre bir çözümün ödül için değerlendirilmesi için önce uygun bir yayın organında yayınlanması, ardından en az iki yıl geçmesi ve matematik camiasında genel kabul görmesi gerekiyor.

Levent Alpöge kimdir?

Levent Alpöge, Türk kökenli bir matematikçi. Habertürk'ün 2014'te yaptığı röportaja göre annesi Simay Alpöge Boğaziçi Üniversitesi, babası Oğuz Alpöge İTÜ mezunu. Çift 1977'de Türk Eğitim Vakfı (TEV) bursuyla ABD'ye gitmiş. Alpöge, 2014'te Harvard Üniversitesi'ni birincilikle bitirmişti.

Alpöge'nin kendi sitesine göre şu anda Anthropic'te çalışıyor ve Harvard Society of Fellows'ta genç araştırmacı (junior fellow) olarak yer alıyor. Açıklamasında öğrencilik yıllarından beri bu problem için onlarca yıllık planlar yaptığını, bunu bir sır gibi sakladığını anlatıyor.

"Claude bitiş çizgisinde beni geride bıraktı"

Alpöge, kanıtın son aşamasında Claude'un kendisini geçtiğini açıkça söylüyor: "Claude ve ben son aylarda böyle geniş bir alanda birlikte harika zaman geçirdik, ama bu sefer bitiş çizgisine yakın Claude beni çok geride bıraktı." Hemen ardından bunu daha da ileri taşıyor: "Hayır, Claude o bitiş çizgisinin yakınında uçtu, dans etti ve parladı."

Açıklamadaki zaman çizelgesine göre çalışma 6 Ekim 2026'da başladı, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi adımı ise 16 Kasım'a tarihleniyor. Alpöge bu çizelgeyi Claude'un hazırladığını, sonuca Pazar gecesi geç saatlerde ulaştığını yazıyor.

Neden okunabilir bir makale yok?

Lean, matematiksel ispatları adım adım bilgisayara kontrol ettiren bir programlama dili. Bir ispat Lean'de hatasız derlenirse, yazılan her adımın mantıksal olarak doğru olduğu makine tarafından onaylanmış olur. Alpöge, kanıtı 14 parçaya bölünmüş bir Lean arşivi olarak paylaştı.

Okunabilir bir makale yerine yalnızca Lean dosyalarını yayınlamasının nedenini de anlatıyor. Claude'un ürettiği ayrıntılı metin için açıklamadaki dipnotta "Tabii ki kendimi eğlendirdim ve 250.000 sayfanın üzerine çıktım" diyor ve şöyle ekliyor: "Devasa, okunamaz bir 'slop' yığını yayınlamaya çalışmak açıkça uygunsuz olduğu için yalnızca Lean'i sunmaya karar verdim." Argümanın şu an inanılmaz derecede uzun olduğunu, onu anlamaya, sadeleştirmeye ve düzgün biçimde yazmaya çalışacağını da belirtiyor.

Doğrulama süreci yeni başlıyor

Scientific American'ın haberine göre MIT'den matematikçi Andrew Sutherland, Alpöge'nin Lean dosyalarını bağımsız olarak derlediğini söyledi. Ancak uzmanlara göre bu tek başına yeterli değil. Hipotezin Lean'de doğru ifade edilip edilmediğinin ve kanıtın matematiksel ayrıntılarının ayrıca incelenmesi gerekiyor.

Alpöge açıklamada teşekkür ettiği isimler arasında Fields Madalyası sahibi Manjul Bhargava'yı ve Princeton'dan Peter Sarnak'ı da sayıyor. Duyuru, Anthropic'in borsaya açılmasının ertesi gününe denk geldi. Alpöge, açıklamayı yapmadan önce Anthropic CEO'su Dario Amodei'ye yazdığını, zamanlamaya dair alaycı yorumların ise yanlış olduğunu belirtiyor. Kanıt doğrulanırsa matematik tarihinin en büyük kırılmalarından biri olacak; doğrulanana kadar ise bir iddia olarak kalıyor.

İlgili içerikler

Gemini artık Mac'i sizin yerinize kullanıyor

Meta Muse başkasının banka bakiyesini gösterdi

Anthropic halka arzda SpaceX rekorunu kırdı

Haberde hata mı var?Bize bildirin

Senin fikrin ne?

Bu gelişme hakkında sen ne düşünüyorsun?

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
shiftdelete.net