Türkiye’de İşçi Ölümleri: Bu Yıl En Az 1.947, 2016’dan Bu Yana 21.956 İşçi Öldü

İSİG’in ocak-ekim döneminde kaydettiği 1.930 işçi ölümüne HABAŞ’taki 17 ölüm de eklendiğinde, bu yılki can kaybı en az 1.947’ye ulaşıyor. Meclisin geçmiş yıllara ilişkin verileriyle birlikte, 2016’dan bu yana toplam en az 21.956 işçi hayatını kaybetti.

İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamalar ve ardından çıkan yangınlarda, 17 işçi hayatını kaybetti, biri ağır 12 işçi yaralandı. Fabrikadaki patlamalar, tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu meydana geldi.

HABAŞ’taki ölümlerin ardından yayımlanan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin rakamlarına göre, 2026’nın ilk 10 ayında en az 1.930 işçi yaşamını yitirdi.

Bu sayıya HABAŞ’taki patlamada hayatını kaybeden 17 işçi de eklendiğinde, bu yıl için şu ana kadar hesaplanan can kaybı en az 1.947 olarak kaydedildi.

Meclisin yıllık verilerinde 2016–2025 döneminde kaydedilen en az 20.009 ölüm de hesaba katıldığında, 2016’dan bu yana hayatını kaybeden işçi sayısı en az 21.956’ya ulaşıyor.

Bu hesap, 2026 için ocak-ekim verilerini ve HABAŞ’taki 17 ölümü içerirken, kasım ayındaki diğer işçi ölümlerini kapsamıyor.

Yalnızca ekim ayında en az 193 işçi hayatını kaybetti. Ölenlerin dokuzu çocuk, 15’i kadın, 25’i göçmen işçiydi. Ölümler Türkiye’nin 58 ilinde ve yurt dışında yedi ülkede meydana geldi.

Meclis, raporu açıklamaya hazırlandığı sırada HABAŞ’taki patlama haberinin geldiğini belirterek işverenin yargılanmasını, başta çalışma bakanı olmak üzere ilgili bakanların istifa etmesini istedi. İşçi ölümlerinin yalnızca teknik nedenlerle açıklanabilecek münferit olaylar olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.

Rapordaki bilgilerin yüzde 70’i ulusal basından; yüzde 30’u ise işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, hemşehri dernekleri, sendikalar, işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve yerel basından derlendi. İSİG Meclisi, geçmiş aylara ilişkin verilerin yeni bilgiler doğrultusunda her ay güncellendiğini hatırlattı.

Rapora göre, ocakta 155, şubatta 129, martta 151, nisanda 190, mayısta 214, haziranda 228, temmuzda 216, ağustosta 227, eylülde 227 ve ekimde 193 işçi yaşamını yitirdi.

Böylece ocak-ekim dönemindeki toplam can kaybı en az 1.930’a ulaştı. İlk 10 ayın en yüksek işçi ölümü haziranda kaydedilirken ağustos ve eylül ayları 227’şer ölümle haziranı izledi.

Ekim ayında hayatını kaybeden dokuz çocuk işçinin dördü 14 yaş ve altında, beşi ise 15-17 yaş aralığındaydı. Çocukların dördü tarımda, üçü inşaatta, biri metal, biri de konaklama işkolunda çalışıyordu.

İSİG Meclisi, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamındaki çocukların yanı sıra mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan, küçük üretici ailelerin üretimine katılan veya sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinde kayıt dışı çalıştırılan çocukların da hayatını kaybettiğini belirtti.

Meclis, MESEM uygulamasını çocukların devlet eliyle ücretsiz emek gücüne dönüştürülmesi olarak değerlendirdi.

Raporda, özellikle inşaatlarda meydana gelen bazı ölümlerde çocukların işçi olduğunun gizlenmeye çalışıldığı savunuldu. Çocukların ölümünün ardından “çalışan babasını ziyarete gittiği”, “18 yaşında olduğu”, “oyun oynadığı” veya “inşaatta ne yaptığının bilinmediği” yönündeki anlatımların çocuk işçiliği görünmez kıldığı belirtildi. Bu çocukların bir bölümünün göçmen olduğu da kaydedildi.

Yaş dağılımına göre, ekimde hayatını kaybedenlerin 33’ü 18-29, 74’ü 30-49, 51’i 50-64 yaş aralığındaydı. Sekiz işçi 65 yaş ve üzerindeyken 18 işçinin yaşı belirlenemedi.

Ekim ayında yaşamını yitiren 193 işçinin 15’i kadın, 178’i erkekti. Kadınların altısı tarımda, üçü konaklamada, üçü genel işlerde, biri gıdada, biri ticarette, biri de sağlık işkolunda çalışıyordu.

İSİG Meclisi, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun iş kazası istatistiklerinde kadın işçi ölümlerinin toplam içindeki payının yüzde 2 olduğunu, kendi çalışmalarında ise bunun yaklaşık dört katına karşılık gelen bir oran tespit ettiklerini belirtti. Meclis, özellikle tarımda yoğunlaşan sigortasız çalışmanın kadın işçi ölümlerinin resmi kayıtlara yansımamasına neden olduğunu savundu.

Raporda, kadın cinayetleriyle iş cinayetlerinin iç içe geçtiği ölümlerin de kayıt altına alındığı vurgulandı.

İSİG Meclisi ayrıca, kadın hareketinin talebi ve kazanımı olarak son beş yıldır ücretsiz ev işçilerinin çalışırken meydana gelen ölümlerini de raporlarına dahil ettiğini bildirdi. Özellikle cam silerken düşme gibi olaylarda hayatını kaybedenler, “kendi nam ve hesabına çalışan” notuyla genel işler işkolunda kaydediliyor. Ekim ayında bu kapsamda üç ölüm tespit edildi.

Rapora göre, ekim ayında hayatını kaybedenlerin 167’si ücretli çalışan işçi ve memurlardan, 26’sı ise kendi nam ve hesabına çalışan çiftçi ve esnaftan oluştu. Ücretlilerin toplam içindeki payı yüzde 87, kendi hesabına çalışanların payı yüzde 13 oldu.

İSİG Meclisi, raporların tutulmaya başlandığı 15-16 yıl önce bu dağılımın yüzde 80’e yüzde 20 olduğunu belirterek ücretlilerin payındaki artışı Türkiye’deki işçileşmenin bir göstergesi olarak değerlendirdi.

Hayatını kaybeden işçilerin en az 11’inin, yani yaklaşık yüzde 6’sının sendika üyesi olduğu; 182’sinin, yani yüzde 94’ünün ise sendikasız olduğu belirtildi. Sendikalı işçilerin beşi madencilikte, dördü metalde, ikisi kimya işkolunda çalışıyordu.

Meclis, özellikle sanayi, belediye ve büro çalışanlarının bazıları için sendika üyeliğinin kesinleştirilemediğini de kaydetti. İşyerinde yetkili sendika bulunmasına rağmen açıklama yapılmadığında net kayıt oluşturulamadığı belirtilen raporda, ana işletmenin sendikalı olduğu ancak taşeron olarak çalışan işçilerin hayatını kaybettiği durumlara da dikkat çekildi.

Ekim ayında en fazla ölüm, 19’u işçi ve 21’i çiftçi olmak üzere 40 kişiyle tarım ve orman işkolunda meydana geldi. İnşaat ve yol işkolunda 38, taşımacılıkta 23, gemi, tersane, deniz ve liman işkolunda 17, konaklama ve eğlencede 15 kişi hayatını kaybetti.

Madencilik ve metal işkollarında 12’şer, belediye ve genel işlerde 10, ticaret, büro, eğitim ve sinemada yedi, gıda ve şekerde beş ölüm tespit edildi. Petro-kimya ve lastik ile enerji işkollarında üçer, sağlık ve sosyal hizmetler ile savunma ve güvenlikte ikişer, ağaç ve kâğıt ile çimento, toprak ve camda birer işçi yaşamını yitirdi. İki işçinin çalıştığı işkolu belirlenemedi.

Raporda, tarım ve ormanın toplam ölümler içindeki payı yüzde 21, inşaat ve yolun yüzde 20, taşımacılığın yüzde 12, gemi ve tersanenin yüzde 9, konaklamanın yüzde 8 olarak belirtildi.

Madencilik ve metalin payı ayrı ayrı yüzde 6, belediye ve genel işlerin payı yüzde 5 oldu.

İSİG Meclisi, inşaatlardaki ölümlerin okul, hastane ve fabrika şantiyelerinde, ağırlıklı olarak da kentsel dönüşüm kapsamındaki inşaat faaliyetlerinde meydana geldiğini belirtti.

Tarımda nisan ayında başlayan üretim hareketliliğinin sona erdiği kaydedilen raporda, mevsimlik tarım işçileri ve çiftçilerin yanı sıra ekim ayında altı çoban ve dört orman işçisinin de hayatını kaybettiği bildirildi.

Taşımacılıktaki ölümler ise lojistik ağların genişlemesi, Türkiye’nin uluslararası taşımacılıktaki rolünün artması, uzun ve aşırı çalışma süreleri, eski araçlar ve yetersiz bakımla ilişkilendirildi.

Raporda ayrıca yapılan sektörel sınıflandırmada, ölümlerin 74’ünün sanayide, 42’sinin inşaatta, 40’ının tarımda ve 37’sinin hizmet sektöründe gerçekleştiği belirtildi.

Ekim ayında ölüm nedenleri arasında ezilme ve göçükler 43 kişiyle ilk sırada yer aldı. Trafik ve servis kazalarında 35, yüksekten düşme sonucu 30, kalp krizi ve beyin kanaması nedeniyle 20, şiddet sonucu 16 işçi hayatını kaybetti.

Patlama ve yanma ile elektrik çarpması nedeniyle dokuzar, nesne çarpması veya düşmesi nedeniyle altı, intihar sonucu dört, zehirlenme ve boğulma nedeniyle iki işçi yaşamını yitirdi. Diğer nedenlerle hayatını kaybeden işçi sayısı ise 19 oldu.

Raporda ezilme ve göçüklerin payı yüzde 22, trafik ve servis kazalarının yüzde 18, yüksekten düşmelerin yüzde 16, kalp krizi ve beyin kanamalarının yüzde 11, şiddetin yüzde 8 olarak belirtildi. Patlama ve yanma ile elektrik çarpmasının payı ayrı ayrı yüzde 5 oldu.

İSİG Meclisi, ezilme ve göçüklerin yüzde 75’inin tarım ve sanayide, trafik ve servis kazalarının yarısının taşımacılıkta, yüksekten düşmelerin yüzde 66’sının ise inşaatlarda meydana geldiğini belirtti. Kalp krizlerinin bütün sektörlerde görülen bir ölüm nedeni olduğuna dikkat çekildi.

Raporda ayrıca, Karadeniz’de Rusya-Ukrayna saldırıları sonucunda Türkiye merkezli firmaların işlettiği gemilerde ekim ayında 13 deniz işçisinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Ekim ayında hayatını kaybedenler arasında 25 göçmen işçi bulunuyordu. Raporda bu işçilerin 17’sinin Suriyeli, üçünün Türkmenistanlı, ikisinin Afganistanlı, ikisinin Azerbaycanlı olduğu belirtildi. Kalan bir işçinin uyruğuna ilişkin bölümde ise “Mısırlı Ukraynalı” ifadesi yer aldı.

İSİG Meclisi, savaşların, bölgesel askeri müdahalelerin ve sömürge politikalarının insanları yerinden ederek göçmen işçiliğini artırdığını savundu. Türkiye’deki Suriyeli işçilerin durumunu da bu çerçevede değerlendiren Meclis, göçmen ve mülteci işçilerin maruz kaldığı iş cinayetlerinin artış gösterdiğini belirtti.

Ekim ayında en fazla işçi ölümü 23 kişiyle İstanbul’da kaydedildi. Ankara’da 12, Manisa’da dokuz, Antalya, Konya ve Sakarya’da sekizer, Bursa’da yedi, Zonguldak’ta beş, Çanakkale, Mardin, Samsun ve Şanlıurfa’da dörder işçi hayatını kaybetti.

Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Aydın, Burdur, Düzce, İzmir, Kastamonu, Kocaeli ve Şırnak’ta üçer ölüm kaydedildi. Balıkesir, Batman, Diyarbakır, Edirne, Gaziantep, Karaman, Kayseri, Kırklareli, Mersin, Muğla, Sinop, Tekirdağ, Van ve Yalova’da ikişer işçi yaşamını yitirdi.

Aksaray, Ağrı, Artvin, Bolu, Çorum, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Isparta, Karabük, Kırşehir, Kütahya, Malatya, Muş, Nevşehir, Osmaniye, Rize, Sivas, Trabzon, Uşak ve Yozgat’ta birer ölüm tespit edildi.

Yurt dışında ise Bulgaristan’da 10, Romanya’da iki; Bosna Hersek, Irak, İran, Kazakistan ve Ukrayna’da birer işçi hayatını kaybetti. Raporda, bu kayıtların kısa süreli çalışmak için yurt dışına gidenleri veya Türkiye merkezli şirketlerde çalışanları kapsadığı belirtildi.

İSİG Meclisi, HABAŞ’taki patlamayı “fabrikalardaki sömürü sisteminin Soması” olarak nitelendirdi. Yalnızca olayın araştırılması ve etkin soruşturma yürütülmesi yönündeki çağrıları yeterli bulmadığını belirterek işverenin ve ilgili bakanlıkların sorumluluğuna işaret etti.

Raporda, fabrikada son 20 yıldır işçilerin 12 saat çalıştırıldığı ve bu çalışma düzeninin devlet tarafından teşvik edildiği savunuldu.

Fabrikada daha önce yaklaşık 20 işçinin hayatını kaybettiği, son iki haftada Hakan Doğan ve Eyüp Eğinli’nin de yaşamını yitirdiği belirtildi. Meclis, 17 işçinin öldüğü son patlamaya rağmen üretimin sürdüğünü ileri sürdü.

İSİG Meclisi, Smart Solar’da direnişte bulunan işçilerin de patlamayı hissettiklerini aktardı.

Fabrika duvarına asılan “HABAŞ’ta iş cinayeti! Artık Yeter! Yaşamak İçin Örgütlenmeye Mücadeleye! Ege İşçi Birliği” yazılı pankartın işveren tarafından kaldırtıldığı, işçi ölümlerine tepki gösterenlerin Aliağa Devlet Hastanesi önünde terörle mücadele polislerince gözaltına alındığı da açıklamada yer aldı.

Meclis, sağlık çalışanlarının farklı hastanelerdeki yaralıların durumunu takip ettiğini, uzmanların patlamanın teknik nedenlerini araştırdığını, sendika ve işçi birliklerinin temsilcilerinin bölgede bulunduğunu bildirdi.

İşçi ölümlerini çalışma ve üretim düzeniyle ilişkilendiren Meclis, çözüm için işçilerin örgütlenmesi, dayanışması ve mücadelesi çağrısı yaptı.