Birleşmiş Milletler’in (BM) en yüksek yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar’ın 2017 yılında Arakanlı Müslümanlara yönelik saldırılarında soykırım suçu işlediğine hükmetti. Lahey’deki Barış Sarayı’nda açıklanan bu kararla birlikte Divan tarihinde ilk kez bir devlet soykırım suçundan sorumlu tutuldu. Hukukçular ve diplomatik çevreler, kararın Güney Afrika’nın Gazze’deki saldırıları nedeniyle İsrail aleyhine açtığı soykırım davası için de önemli bir emsal teşkil edebileceğini değerlendiriyor.
Uad, Myanmar'ı Arakanlı Müslümanlara Yönelik Soykırımdan Suçlu Buldu

SİVİL KAYIPLAR VE AĞIR İHLALLER KARARA YANSIDI
Gambiya’nın 11 Kasım 2019’da Myanmar aleyhine açtığı davada kararı okuyan UAD Başkanı Yuji Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin operasyonlarda binlerce sivili öldürdüğünü, yaygın cinsel şiddet ve çocuklara yönelik ağır saldırılar gerçekleştirdiğini belirtti. Iwasawa, Bangladeş’e sığınmaya çalışan Arakanlı sivillerin de hedef alındığını kaydetti.
KÖYLERİN YÜZDE 40'I YIKILDI, DEMOGRAFİK YAPI DEĞİŞTİRİLDİ
Divan’ın değerlendirmesinde, Myanmar ordusunun 2017’deki askeri harekatlarında yaklaşık 10 bin kişinin yaşamını yitirdiğine dair bulguların delillerle doğrulandığı ifade edildi. Askeri operasyonların doğrudan Arakanlı Müslüman topluluğunu hedef aldığını vurgulayan UAD, yerleşim yerlerinin boşaltılarak yakıldığını ve yargısız infazlar yapıldığını tespit etti. Kararda, Arakanlı Müslümanlara ait köylerin yaklaşık yüzde 40’ının yıkıldığı ve boşaltılan alanlara kısa sürede farklı toplulukların yerleştirildiği kaydedildi. Divan, köylerin ortadan kaldırılmasının Arakanlı Müslümanlara geri dönebilecekleri bir alan bırakılmadığı mesajını verdiğini vurguladı.
2017 SALDIRILARINDAN LAHEY'DEKİ KARARA GİDEN SÜREÇ
Myanmar ordusu, Ağustos 2017’de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" adı altında geniş çaplı askeri harekat başlatmıştı. Yaşanan katliamlar, cinsel saldırılar ve köy yakmalar sonucunda yüz binlerce Arakanlı Müslüman sınır ötesine geçerek komşu ülke Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı. Gambiya’nın 2019’da başlattığı yargı sürecinde Divan, 2020’de soykırım riskine karşı geçici tedbir kararları almış, 2022’de ise Myanmar’ın ön itirazlarını reddederek davanın esastan görülmesinin önünü açmıştı.
KARAR, İSRAİL ALEYHİNE AÇILAN DAVA İÇİN EMSAL NİTELİĞİNDE
Uluslararası hukuk çevreleri, UAD’nin soykırım kastı ve devlet sorumluluğuna ilişkin ortaya koyduğu bu hukuki yaklaşımın, Gazze’deki saldırılar gerekçesiyle İsrail aleyhine açılan soykırım davasında da yakından izleneceğine dikkat çekiyor. Kararın, yargıçların soykırım sözleşmesindeki yükümlülükleri ve delil değerlendirmelerini nasıl ele alacağına dair güçlü bir işaret sunduğu belirtiliyor.



