Ukrayna'nın Drone Saldırıları Sonrası Rusya Kritik Veri Merkezlerini Yer Altına Taşıma Kararı Aldı

Ukrayna'nın ekim ayında Rusya içlerine düzenlediği insansız hava aracı (drone) saldırıları, ülkenin dijital ekosistemini doğrudan etkiledi. Yandex, Sberbank ve VKontakte gibi teknoloji ve finans devlerinin veri merkezlerine isabet eden saldırılar sonucunda, milyonlarca kişinin günlük olarak kullandığı bankacılık, ulaşım, yemek siparişi ve navigasyon uygulamalarında geniş çaplı kesintiler meydana geldi. Yandex, saldırılar nedeniyle bulut müşteri verilerinin yaklaşık yüzde 3'ünün kalıcı olarak silindiğini duyururken, kritik süper bilgisayarlar güvenlik gerekçesiyle acil olarak farklı noktalara nakledildi.

Savaşın dijital altyapıyı klasik askeri hedefler arasına sokması, Rusya'nın yıllardır sürdürdüğü merkeziyetçi "Egemen İnternet" politikasının savaş koşullarındaki kırılganlığını ortaya çıkardı. Hizmetlerin az sayıda büyük tesise bağlı olması nedeniyle yaşanan bu darbeler, Kremlin'i sistemleri görünmez ve dokunulmaz kılacak yeni savunma arayışlarına itti.

Yaşanan güvenlik zafiyetini gidermek amacıyla devlete yakın telekomünikasyon şirketi Rostelecom, madencilik devi Norilsk Nickel ile iş birliği görüşmelerine başladı. Drone ve füze tehditlerine karşı artırılmış korumaya sahip yer altı tesisleri kurmayı hedefleyen kurumlar, üç aşamalı bir savunma modeli üzerinde duruyor. Bu modelin ilk basamağını yedek veri kopyaları, ikinci basamağını coğrafi dağıtım ve en üst basamağını ise verilerin yer altına yerleştirilmesi oluşturuyor.

Kemerovo Bölgesi Valisi Ilya Seredyuk ise bölgedeki kullanılmayan açık kömür madenlerinin 300 metre derinliğe kadar veri merkezine dönüştürülmesini ve tesislerin üst kısımlarının parklarla kamufle edilmesini önerdi. Doğal soğutma imkânı ve maliyet avantajı sunan bu yöntem, yerel yetkililerce cazip bir alternatif olarak değerlendiriliyor. Rostelecom Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Valery Yermakov'un saldırıların hemen ardından dile getirdiği "kıyamet günü" yedek veri merkezi ihtiyacı, bu projelerle somutlaşmaya başladı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2 Kasım'da imzaladığı kararname ile dijital altyapı güvenliğine yönelik yasal çerçeveyi netleştirdi. Kararname kapsamında, özel veri merkezi işletmecilerine toplam kapasitelerinin yüzde 10'unu devlet ihtiyaçları için rezerv olarak ayırma zorunluluğu getirildi. Söz konusu kapasite, bir hükümet komisyonunun kararıyla 24 saat içinde kamu kullanımına açılabilecek.

Kararnamede dikkat çeken bir diğer düzenleme ise dışa bağımlılığı azaltma hedefinden taviz verilerek, Federal Güvenlik Servisi (FSB) onayı şartıyla yurt dışındaki veri merkezlerinin geçici kullanımına izin verilmesi oldu. Savaşın yarattığı baskı nedeniyle pragmatist bir yaklaşıma yönelen Moskova'nın bu adımı, altyapısını savaşın başından itibaren dağıtarak ve Batılı bulut şirketlerinin desteğiyle yurt dışına taşıyarak koruyan Ukrayna'nın stratejisiyle benzerlik gösterdi.

Dünyada Soğuk Savaş sığınakları veya İskandinavya ile Çin'deki dağ içi tesisler gibi örnekleri bulunan yer altı veri merkezleri, Rusya için doğrudan aktif savaş koşullarının dayattığı zorunlu bir adaptasyon süreci niteliği taşıyor. Ancak uzmanlar, yer altına geçişin drone tehditlerine karşı yüksek koruma sağlamasına karşın, yüksek inşaat maliyetleri, enerji ve erişim zorlukları nedeniyle veri merkezi hizmet fiyatlarında yüzde 10 civarında artışa yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlara göre, dağıtık bir mimari ve gerçek yedeklilik sağlanmadan yalnızca tesisleri yer altına indirmek tek başına kalıcı güvenlik sunmayabilir.