Cumhuriyet
Haber akışına dön

Uzay Fiziğinde Bir İlk Kaydedildi: Şiddetli Güneş Fırtınası Dünya'nın Etrafında 4 Radyasyon Kuşağı Oluşturdu

Uzay Fiziğinde Bir İlk Kaydedildi: Şiddetli Güneş Fırtınası Dünya'nın Etrafında 4 Radyasyon Kuşağı Oluşturdu

Uzay hava durumu ve jeomanyetik fırtınalar üzerine yapılan yeni bir bilimsel araştırma, Dünya’nın manyetik kalkanında daha önce hiç görülmemiş bir fiziksel değişim yaşandığını belgeledi.

Dünya’yı derin uzaydan gelen zararlı kozmik ışınlara ve Güneş rüzgarlarına karşı koruyan manyetik alan yapısında uzay çağı tarihinin en dikkat çekici olaylarından biri tespit edildi. 1958 yılında ABD’nin ilk uydusu Explorer 1 tarafından keşfedilen ve o tarihten bu yana biri iç, diğeri dış olmak üzere iki ana halkadan oluştuğu bilinen Van Allen radyasyon kuşakları, 2024 yılında yaşanan şiddetli Güneş fırtınaları sonrasında dörde bölündü.

Belçika Kraliyet Uzay Aeronomisi Enstitüsü araştırmacılarının liderliğinde yürütülen ve saygın bilim dergisi npj Space Exploration’da yayımlanan çalışma, Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait PROBA-V uydusunun 820 kilometre irtifadan topladığı verilerle bu nadir astrofizik olayını kanıtladı.

MAYIS 2024 FIRTINASI ELEKTRON KUŞAKLARINI DÖRT PARÇAYA BÖLDÜ

Son 20 yılın en güçlü jeomanyetik fırtınası olarak kayıtlara geçen ve "Anneler Günü olayı" olarak adlandırılan 11 Mayıs 2024 tarihli Güneş patlaması, Dünya’nın yakın uzay çevresine yoğun bir yüklü parçacık akışı gönderdi. Araştırmacılar, fırtınanın ardından gelişen elektromanyetik dalga etkileşimlerinin, kuşaklardaki elektronları yerel olarak süpürerek aralarında yeni boşluk (slot) bölgeleri oluşturduğunu saptadı.

Bu ayrışma süreci fırtınadan sonraki haftalarda derinleşerek önce üç, Haziran 2024 itibarıyla ise bilim tarihinde ilk kez gözlemlenen dört ayrı elektron kuşağı yapısını ortaya çıkardı. Oluşan bu geçici yapı, elektronların manyetik alan çizgileri boyunca kademeli olarak sürüklenmesiyle Ağustos 2024'te yeniden normal iki kuşaklı haline döndü.

BİLİM İNSANLARI 2024-2026 DÖNEMİNDE SIKLAŞAN BÖLÜNMELERE DİKKAT ÇEKTİ

Çalışmanın başyazarı Viviane Pierrard, 2012 yılında yalnızca bir kez üç kuşaklı yapıya rastlandığını ancak 2024 ile 2026 yılları arasında yaşanan büyük jeomanyetik fırtınaların ardından bu çoklu kuşak oluşumlarının beklenmedik biçimde sıklaştığını vurguladı.

Güneş'ten kopan koronal kütle atımlarının manyetik alanda yarattığı dalgalanmaların yanı sıra atmosferik plazma hareketlerinin, yıldırım deşarjlarının ve hatta denizaltı iletişiminde kullanılan elektromanyetik vericilerin dahi bu karmaşık parçacık dağılımını etkileyebildiği ifade edildi.

UYDULAR VE ASTRONOTLAR İÇİN YÜKSEK RADYASYON RİSKİ ARTIYOR

Bilim insanları, Dünya etrafında beklenmedik irtifalarda ve sürelerde oluşan bu ek radyasyon kuşaklarının uzay güvenliği açısından ciddi tehditler barındırdığı uyarısında bulunuyor.

Yüksek enerjili elektron ve protonların yörüngedeki haberleşme ve gözlem uydularının güneş panellerine ve hassas elektronik devrelerine doğrudan zarar verebildiğini belirten Pierrard, bu parçacıkların uzay istasyonlarında görev yapan astronotlar için de kanser ve katarakt gibi sağlık risklerini artırdığını kaydetti. Uzmanlar, artan uzay faaliyetleri nedeniyle Güneş fırtınalarının manyetik kuşaklar üzerindeki etkisinin yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr