Uzman İsim Alarm Verdi: Hastaneler Bu Şikayetle Dolup Taşıyor! Altından Hep Ekran Bağımlılığı Çıkıyor

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Fuat Bilgili, dijital cihazlar karşısında geçirilen sürenin artmasının çocuklarda kas ve iskelet sistemi problemlerine yol açtığına dikkat çekti. Uzun süre hareketsiz kalmanın ve uygunsuz pozisyonların omurga sağlığını tehdit ettiğini aktaran Bilgili, boyun, sırt ve omuz ağrısı şikayetleriyle kendilerine başvuran hasta sayısında büyük artış olduğunu söyledi. Erken müdahale edilmediğinde sorunların ilerleyen dönemlerde daha ciddi hal alabileceği uyarısında bulundu.

Bilgili, şunları kaydetti: "Sırt, bel ve boyun ağrıları, duruş bozukluğunu çoğu çocukta görüyoruz. Ağrıların olması günlük hayatlarını da çok bozuyor. Bu şikayetle gelen hasta sayısı çok fazla oluyor, altından hep ekran bağımlılığı çıkıyor, ağrılar başladığında geriye döndürmek o kadar kolay olmuyor. Kamburluklara sebep olabilmekte, skolyoz tipi eğrilikler bu yaşlarda hızlı bir artış gösterebiliyor."

Telefon ve tablet kullanımı sırasında boynun ileriye doğru eğilmesinin omurgaya bindirdiği yükü katladığını belirten Bilgili, boynun her 2,5 santimetre öne eğildiğinde binen yükün iki kat arttığını ifade etti. Bu durumun omuzların öne yuvarlanmasına, sırtın kamburlaşmasına ve karın ile bel kaslarında zayıflığa neden olduğunu aktaran Bilgili, bacaklarda ise kalça ve diz arkası kaslarında kısalıklar görüldüğünü kaydetti. Söz konusu değişikliklerin çocukların yürüyüş biçimini bozduğunu ve dinamik denge problemlerine kadar gidebildiğini vurguladı.

Çocukların gelişim dönemlerine göre ekran maruziyetinin sınırlandırılması gerektiğini belirten Bilgili, farklı yaş grupları için önerilerde bulundu. Bilgili, sıfır ile iki yaş arasında çocukların hiçbir şekilde ekrana maruz bırakılmaması gerektiğini, iki ile beş yaş arasında ise en fazla bir saat interaktif programlar izlenebileceğini ancak bu sürenin kesintisiz olmaması gerektiğini kaydetti.

Beş-altı ile on üç yaş arasındaki çocuklar için günlük ekran süresinin bir buçuk ile iki saati geçmemesi, on üç yaş üzerindekiler içinse iki saatin üst sınır olması gerektiğini ifade eden Bilgili, aşırı ekran kullanımının skolyoz tipi eğriliklerin hızla artmasına yol açabildiğini aktardı. Postür bozuklukları, omuzlarda asimetri ve hareketsizlik şikayetlerinin bu yaşlarda sık görüldüğünü belirtti.

Postür bozukluklarının dinamik halden statik yapısal eğriliklere dönüşme riskine karşı erken müdahalenin önemini vurgulayan Bilgili, düzenli egzersiz ve doğru oturma pozisyonunun hayati olduğunu söyledi. Bilgili, "20’ler kuralı"na göre yirmi dakikada bir ara verilmesi, yirmi saniye başka bir noktaya bakılması ve en azından on beş-yirmi metre yürüyüş yapılması gerektiğini belirtti.

Doğru oturma pozisyonu için "90’lar kuralı"nı açıklayan Bilgili, çocuğun sandalyeye oturduğunda ayak tabanının yere temas etmesi, diz ve dirseklerin doksan derece olması gerektiğini ifade etti. Diz arkası ile sandalye arasında iki-üç parmak mesafe bırakılması ve bel boşluğunun desteklenmesi gerektiğini kaydeden Bilgili, kasların güçlü olmasının bile kötü postür karşısında yetersiz kalabileceğini, esneme ve güçlendirme hareketlerinin birlikte yapılması gerektiğini aktardı.

Ekran bağımlılığının yanı sıra okul çantalarının ağırlığının ve taşınma şeklinin de omurga sağlığını tehdit ettiğini belirten Bilgili, tek omuzda taşınan ağır çantaların omurgada eğilmelere ve skolyoz postürüne neden olabildiğini söyledi. Bilgili, "Ağır sırt çantalarının özellikle postür üzerinde çok olumsuz etkileri oluyor. Hele hele tek taraflı takıldığında omurgada eğilmelere, skolyoz postürüne sebep olabiliyor" dedi.

Çanta takıldığında çocuğun boynunu öne eğerek denge sağlamaya çalıştığını ve bu durumun bel çukurluğunu artırdığını belirten Bilgili, yürüyüş biomekaniğini bozan bu faktörlerin boyun ve sırt eklemlerine binen yükü artırdığını kaydetti. Uzman, sırt çantasının tek taraflı değil iki omuzda taşınması ve uzun süre taşınmaması gerektiğini vurguladı.