Visa ve Mastercard'ın ABD'de kart komisyonlarını düşürmeyi öngören uzlaşması 21 yıllık davayı bitiremedi. 2031'e kadar 38 milyar dolarlık tasarruf beklenen plana Walmart dahil bini aşkın itiraz geldi; hâkim kararını erteledi.
Visa Ve Mastercard'ın 38 Milyar Dolarlık Uzlaşmasında Karar Çıkmadı

ABD'de kredi kartı işlem komisyonları nedeniyle 2005 yılında başlayan hukuk mücadelesinde yeni bir aşamaya geçildi. Visa ve Mastercard, 12 milyondan fazla işletmeyi ilgilendiren uzlaşma teklifinin onaylanmasını isterken, büyük perakende zincirleri anlaşmanın yeterli rekabet ortamı sağlamadığı gerekçesiyle karşı çıktı. New York'ta 16 Kasım'da yapılan duruşma sonunda mahkeme nihai kararını açıklamadı.
Komisyonlarda indirim ve kart seçme hakkı
Uzlaşma teklifi, işletmelerin kredi kartıyla yapılan satışlarda ödediği işlem komisyonlarının beş yıl boyunca 0,1 yüzde puan azaltılmasını öngörüyor. Standart bireysel kredi kartlarında uygulanacak komisyonlara ise sekiz yıl boyunca yüzde 1,25 tavan getirilmesi planlanıyor.
Anlaşmanın en önemli unsurlarından biri de işletmelerin hangi kartları kabul edeceğine ilişkin kuralların değiştirilmesi. Mevcut uygulamada bir ödeme ağının kartlarını kabul eden işletmeler, aynı ağdaki diğer kart türlerini de kabul etmek zorunda kalıyor.
Önerilen düzenleme, işletmelerin standart bireysel kartlar, yüksek ödüllü premium kartlar ve ticari kartlar arasında seçim yapabilmesini sağlayacak. Böylece perakendeciler, yüksek komisyonlu bazı kartları reddederken daha düşük maliyetli kartları kabul etmeyi sürdürebilecek.
Davacı tarafın görevlendirdiği ekonomistlerin değerlendirmesine göre değişiklikler, işletmelere 2031 yılına kadar yaklaşık 38 milyar dolarlık tasarruf sağlayabilir. Tüketicilere yansıyabilecek dolaylı etkiler dahil toplam ekonomik faydanın ise 224 milyar dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
Ancak 38 milyar dolarlık tutar, Visa ve Mastercard'ın işletmelere ödeyeceği nakit tazminatı değil, komisyon değişikliklerinden beklenen tasarrufu ifade ediyor.
Walmart ve perakendecilerden bini aşkın itiraz
Uzlaşma teklifine Walmart, Ulusal Perakendeciler Federasyonu ve büyük mağaza zincirlerinin de aralarında bulunduğu işletmelerden bini aşkın itiraz geldi.
Karşı çıkan işletmeler, önerilen komisyon indirimlerinin yetersiz olduğunu ve özellikle yüksek ödüllü kredi kartlarıyla ticari kartlarda maliyetlerin yüksek kalacağını savunuyor.
İtirazların merkezinde kart çıkaran bankalar arasındaki rekabet bulunuyor. İşletmeler, belirli kart kategorilerini reddedebilmenin tek başına yeterli olmadığını, farklı bankaların kartları arasında da seçim yapabilmeleri gerektiğini belirtiyor.
ABD'de kredi kartı işlem komisyonlarının ulaştığı büyüklük de tartışmanın boyutunu ortaya koyuyor. Sektör temsilcilerinin verilerine göre Visa ve Mastercard kartları üzerinden tahsil edilen komisyonlar 2024 yılında 111,2 milyar dolarken 2025'te 118,8 milyar dolara yükseldi.
Ortalama işlem komisyonu yüzde 2,36 seviyesinde bulunuyor. Perakendeciler, bu maliyetlerin ürün fiyatlarına yansıtıldığını ve tüketicilerin de dolaylı olarak etkilendiğini savunuyor.
Visa ve Mastercard ise teklifin taraflar arasında makul bir uzlaşma sağladığını ve işletmelerin kart kabul koşullarında önemli değişiklikler yaratacağını belirtiyor.
2024'teki teklif reddedilmişti
Kredi kartı komisyonlarına ilişkin dava 2005 yılında açıldı. Perakendeciler, Visa, Mastercard ve bu şirketlerle çalışan bankaların rekabeti sınırlayan uygulamalarla işlem ücretlerini yüksek tuttuğunu ileri sürdü.
Taraflar Mart 2024'te işletmelere yaklaşık 30 milyar dolarlık tasarruf sağlayacağı öngörülen bir anlaşmaya varmıştı. Ancak mahkeme, düzenlemenin işletmelere yeterli koruma sağlamadığı gerekçesiyle teklifi Haziran 2024'te reddetti.
Daha sonra yeniden hazırlanan 38 milyar dolarlık tasarruf planı, Haziran 2026'da ön onay aldı. Bunun ardından nihai onay süreci için işletmelerden gelen itirazlar değerlendirilmeye başlandı.
New York'un Brooklyn bölgesindeki federal mahkemede görülen son duruşmada Yargıç Brian Cogan, anlaşmayı onaylayıp onaylamayacağına ilişkin karar vermedi. Cogan, uzlaşmanın reddedilmesi halinde 21 yıldır devam eden davanın uzun bir yargılama sürecine dönüşebileceğine dikkat çekti.
Mahkemenin nihai kararını ne zaman açıklayacağı henüz belli değil. Anlaşmanın onaylanması, ABD'deki milyonlarca işletmenin kredi kartı kabul koşullarını değiştirebilir. Reddedilmesi durumunda ise Visa ve Mastercard'ın komisyon uygulamalarına ilişkin uzun süredir devam eden hukuk mücadelesi yeni bir aşamaya taşınacak.


