Vurgun, İktidarda Neleri Değiştiriyor?

Fon vurgunu, Cumhuriyet tarihinin en büyük ekonomik krizlerinden birine yol açtı. Bugünün rakamlarıyla zararın 200 milyar dolar olduğu tahmin edilen krizin nerede duracağı ve ne kadar tahribata yol açacağı da kestirilemiyor.

Mesele sadece ekonomik kriz de değil. Adalet Bakanı Gürlek’in “şebeke var” açıklamasından sonra eski AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Kaya’nın tutuklanması, meseleyi getirip doğrudan Saray’ın bahçesine bıraktı. İktidar cenahından gelen açıklamalar “yolunu kaybedenlerle vedalaşırız” olsa da yandaş medyanın konuya yaklaşımına bakarak bile bir ismi feda ederek konunun kapatılamayacağı görülüyor. Kriz iktidar cenahında daha çok insanın canını yakacak. Sadece can yakmakla kalmayıp hem AKP içinde hem de Cumhur İttifakı bünyesinde ciddi siyasal sonuçlar üretecek gibi görünüyor.

Fon vurgununun siyasal boyutunun nereye varacağını kavramak için şu soruların yanıtlanması gerekiyor:

• Vurgun kişisel bir ikbal arayışı mı, yoksa Gürlek’in işaret ettiği gibi örgütsel bir faaliyet mi?

• Örgüt söz konusuysa, bu yapı yalnızca çıkar amaçlı mı kuruldu, yoksa siyasal bir hesabı da var mı?

• Örgütsel faaliyetten elde edilen kaynak siyasetin finansmanında kullanıldı mı?

• Siyasal bir hesaplaşmanın parçasıysa, vurgunu açığa çıkaran ilk işaret fişeği nereden atıldı?

• İlk hamle Türkiye dışından geldiyse bunun arkasındaki saik nedir?

• Uluslararası güçler iktidara olan desteğini mi çekti, yoksa iktidar içi bir operasyonun ortağı mı oldu?

• Dışarıdan gelen bu hamlenin içerideki müttefikleri ve destekçileri kimler?

Tüm bu sorulara bugünkü sınırlı bilgilerle kesin yanıtlar vermek kuşkusuz mümkün değil. Ancak bu sorular üzerinden AKP ve ittifak içinde yaşananlara dair güçlü öngörülerde bulunmak mümkün.

Fon vurgununa ve Borsa İstanbul’a ilişkin bugüne kadar ortaya çıkan bilgiler daha çok AKP’nin bir kanadını işaret ediyor. Bu tabloyu iktidara yakın yayın organlarının içine düştüğü kamplaşmadan da okumak mümkün. Ekipler arasındaki ilişki ve bazı kritik isimlerin şimdilik "dokunulmaz" olması net bir ayrım yapmayı zorlaştırsa da şiddetli bir iç hesaplaşmanın başladığı su götürmez bir gerçek. Fon vurgununa adı karışıncaya kadar partide ağırlığı bulunan Fatma Betül Kaya dahil bir iki ismin feda edilmesiyle bu konunun geçiştirilemeyeceği açık.

Vurgunun AKP içindeki ilk belirgin neticesi, ayrıcalıklı bazı figürlerin bu konumlarını kaybetmesi olacaktır. Buna bağlı olarak kabinede ve parti üst yönetiminde kısmi revizyonların yaşanması kimse için sürpriz sayılmamalıdır.

Ancak siyasi sonuçlar açısından asıl dikkatle izlenmesi gereken zemin, yalnızca AKP’nin içi değil, AKP-MHP ilişkilerindeki dengedir. MHP cephesinden fon vurgunu sürecinde “isimler açıklansın” çağrısı dışında sert ve açıktan bir eleştiri gelmedi. Ne var ki Devlet Bahçeli başta olmak üzere MHP’li kurmayların, AKP’nin örgütsel kapasitesini sorgulayan ifadeleri satır aralarına yerleştirmesi tesadüf değildir. Özellikle yasama ve bürokraside daha fazla inisiyatif talebinin bu döneme denk gelmesi son derece manidardır. Bahçeli’nin “Türkiye Yüzyılı vizyonunda MHP’li kadrolar ve teşkilatlar taşıyıcı olacaktır” vurgusu bu yönelimin en somut işaretidir.

Bu güç savaşında belirleyici olacak unsurlardan biri de fon vurgununu kamuoyuna sızdıran ve servis edilme biçimini yöneten güç odağı ile MHP’nin kuracağı temas olacaktır. Bu yakınlaşmanın düzeyi, iktidar içi güç dağılımını doğrudan şekillendirecektir. MHP’yi avantajlı konuma getiren tek gelişme fon vurgunu üzerinden AKP’nin yara alması da değildir. Azerbaycan ile yaşanan gerilim başta olmak üzere dış ve iç siyasetteki kimi kırılmalar, MHP’yi dengeleyici ve baskın güç olma yolunda daha da iştahlandırmaktadır.

Özetle fon krizi, Erdoğan’ın bugününe ve sonrasına dair iktidar içi mimaride köklü bir yeniden dizilişe yol açacaktır. Hatta mesele salt iktidar blokuyla sınırlı kalmayıp ülke siyasetinin genel seyrini kökten değiştirebilecek bir potansiyel taşımaktadır. Ancak bu potansiyelin nasıl açığa çıkacağı, muhalefetin sergileyeceği yaklaşıma ve siyasal tutumuna doğrudan bağlıdır.

Fon vurgunu, Erdoğan’ın ifadesiyle “beklenmedik” bir gelişmeydi. Fakat Saray çevresinde şok yaratan asıl unsur, sadece operasyonun ulaştığı tepe isimler olmadı. İktidar blokunu asıl sarsan, skandalın AKP tabanı başta olmak üzere toplumun geniş kesimlerinde bıraktığı derin öfke ve güvensizlik oldu. Aradan iki ay bile geçmeden kamuoyu araştırmalarını altüst eden en belirleyici başlıklardan birine dönüştü. Meseleyi doğrudan takip eden yurttaş oranının yüzde 70’leri bulması, skandalın neden halının altına süpürülemediğini açıkça gösteriyor. AKP, 25 yıllık geçmişinin en sarsıcı türbülanslarından birini yaşıyor. Üstelik bu fırtınaya, ülke ekonomisinin derin bir enkaz altında olduğu ve iktidara toplumsal güvenin taban yaptığı bir eşikte yakalandı. Tablo, iktidar adına son derece karanlık.

Ne var ki bu tarihsel kırılmayı muhalefet partilerinin doğru ve bütünlüklü okuyabildiğini söylemek güç. Tartışmayı sadece isimler ve astronomik rakamlar düzeyine hapseden, meseleyi adli bir vakıa gibi ele alıp sürekli belediye operasyonlarıyla kıyaslayan sığ bir hatta sıkışıp kalındı. Olayın münferit bir yolsuzluk dosyası değil, bizzat inşa edilen rejimin ve onun rant odaklı ekonomi modelinin kaçınılmaz bir ürünü olduğu topluma yeterince anlatılamadı. Krizin tüm ülkenin geleceğini rehin alan yapısal boyutu ne yazık ki ıskalandı.

Oysa karşımızdaki tablo, birkaç figürün kurban seçilerek tasfiye edilmesiyle üstü örtülebilecek ahlaki bir çürümeden ibaret değil, Saray rejiminin organik çıktısıdır.

İktidarın kendi içindeki çatlakları vitrin değişiklikleriyle onarmaya, faturayı sınırlı isimlere kesip MHP ve bürokrasi tahkimatıyla ömrünü uzatmaya çalışacağı açık.

Bu kriz, rejimin iktisadi ve siyasal mekanizmalarını bütünüyle hedef alan kurucu bir hatta dönüştürülemezse, iktidar içi aktörler kendi uzlaşmasını er ya da geç sağlayacak, devasa faturayı ise yine yoksullaşan milyonlar ödeyecektir. Rejimin krizini halkın kurtuluşuna çevirecek tek yol, kavgayı isimler labirentinden çıkarıp düzenin temellerine yöneltmektir.