Yapay Zekanın Enerji Açlığı Bitmiyor: Eski Jet Motorları Gündemde

Yapay zeka veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacı enerji altyapısındaki darboğazı derinleştiriyor. Şebekeye bağlanmak ve yeni türbinler edinmek için yıllarca beklemek zorunda kalan bazı şirketler, emekliye ayrılmış uçak motorlarını doğal gazla çalışan elektrik üretim sistemlerine dönüştürüyor.

Yapay zeka altyapısına yönelik yatırımlar hızla artarken elektrik üretim ve dağıtım kapasitesi aynı hızda genişleyemiyor. Haliyle veri merkezi şirketleri de kendi elektriklerini üretmeye yöneliyor. Eski jet motorlarından dönüştürülen türbinler, kalıcı bir enerji çözümü olarak görülmese de elektrik üretimine çok daha kısa sürede başlanmasını sağlıyor.

Rystad Energy analisti Audun Martinsen, The New York Times'a yaptığı açıklamada bu sistemlerin tercih edilmesindeki temel nedenin mümkün olan en kısa sürede elektrik elde etmek olduğunu belirtti. Martinsen'e göre jet motorlarından dönüştürülen türbinlerle bir veri merkezi yaklaşık 24 ay içinde faaliyete geçirilebiliyor.

Buna karşılık Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) verilerine göre ABD'nin Kuzey Virginia bölgesinde şebekeye 100 megavatlık güç bağlantısı sağlamak yaklaşık yedi yıl sürüyor. Mitsubishi Power yöneticilerinden biri de Bloomberg'e yaptığı açıklamada yeni elektrik üretim kapasitesinin büyük bölümünün ancak 2031 yılına kadar devreye girmesinin beklendiğini ifade etti.

Elektrik altyapısındaki gecikmeler veri merkezi işletmecilerinin ticari faaliyetlerini de etkiliyor. Microsoft, geçen ay İngiltere'nin Loughton kentinde Nscale tarafından geliştirilen veri merkezi projesinin ana müşterisi olmaktan vazgeçti. Kararda, yerel elektrik dağıtım şirketinin yeterli enerjiyi ancak 2030'ların başı ile ortası arasında sağlayabileceğini bildirmesi etkili oldu.

Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI (veya SpaceXAI veya SpaceXSI), eski uçak motorlarından dönüştürülen türbinleri kullanan şirketler arasında yer alıyor. Aktarılanlara göre şirket, Colossus 2 veri merkezine enerji sağlamak amacıyla sekiz türbin kurdu.

Bu sistemler Boeing uçaklarında yaygın olarak kullanılan GE motorlarını yeniden yapılandıran ProEnergy tarafından üretiliyor. Emekliye ayrılmış uçak motorları doğal gaz yakacak şekilde dönüştürülerek elektrik üretiminde kullanılabiliyor.

OpenAI da 2025 yılında ilk Stargate tesisinde doğal gaz türbinlerinden yararlanmaya başladı. Veri merkezlerini kuran Crusoe, söz konusu Abilene kampüsü için ProEnergy’den 13 adet dönüştürülmüş ünite sipariş etti.

Her ne kadar bu sistemler birer geçici çözüm olsa da geleneksel doğal gaz santralleri için tasarlanmış türbinlere göre daha verimsizler hem de daha fazla kirliliğe neden oluyorlar.

Bu arada Crusoe, eylül ayında Boom Supersonic ile yaptığı 1,25 milyar dolarlık anlaşmadan çekildi. Anlaşma, ses hızını aşan yolcu uçağı geliştiren şirketten 29 doğal gaz türbini satın alınmasını öngörüyordu. Boom Supersonic, uçak motorunun bir versiyonunu veri merkezleri için elektrik üretiminde de kullanıma sunmuştu. Crusoe sözcüsü, anlaşmanın iptal edilmesine rağmen şirketin türbin kullanma planlarını sürdürdüğünü açıkladı.