Yeni Şafak
Haber akışına dön

Yargıda Saygınlık; Eleştirenlere Had Bildirmekle Değil Hatalarla Yüzleşmekle Sağlanır

Yargıda Saygınlık; Eleştirenlere Had Bildirmekle Değil Hatalarla Yüzleşmekle Sağlanır

Son günlerde sosyal medyada bir avukatın hâkimlere yönelik ağır eleştirileri, eski HSK Başkanvekili Mehmet Yılmaz’ın bu eleştirilere verdiği cevap ve başka bir hâkimin değerlendirmeleri ve sonrasında da ilgili avukat hakkında verilen gözaltı kararı yargı sistemimizin uzun süredir tartışılmayı bekleyen sorunlarını yeniden gündeme taşıdı.

HÂKİMLERİN KARARLARINA KARŞI YAPILAN HER ELEŞTİRİ YARGIYI YIPRATMAK DEĞİLDİR

Tartışmanın merkezinde bir hâkimin duruşmaya önceden hazırlanmış kararla girip girmediğinden çok mahkemelerde savunmalar gerçekten dinleniyor mu? Deliller gerektiği gibi değerlendiriliyor mu? Hâkimler kararlarını verirken bütün iddia ve itirazları dikkate alıyor mu? En önemlisi de vatandaş, mahkemeden yalnızca bir karar mı alıyor, yoksa adaletin gerçekleştiğine de inanıyor mu? Sorularıdır. Bu soruların cevapları, yargının geleceği bakımından hayati önem taşımaktadır.

BİR DAKİKADA VERİLEN KARAR SAATLERCE YAPILAN SAVUNMA

Avukatın iddiasına göre bir ceza davasında avukat esas hakkında savunmasını yapıyor. Mahkeme kısa bir ara veriyor. Yaklaşık bir dakika sonra duruşma yeniden başladığında iki sayfalık kararın hazır olduğu görülüyor. Avukat, bu durumdan hareketle kararın savunma dinlenmeden önce hazırlandığını ve yapılan savunmanın hiçbir etkisinin bulunmadığını ileri sürüyor. Burada oluşan algı olgunun yerine geçmiş durumdadır.

Bir hâkimin dosyasını önceden incelemesi, hukuki değerlendirmeler yapması ve muhtemel karar gerekçeleri üzerinde çalışması tek başına hukuka aykırılık oluşturmaz. Ancak asıl sorgulanması gereken nokta farklıdır. Hâkim, duruşmada yapılan savunmayı dikkate alarak kanaatini değiştirmeye açık mıdır, yoksa savunma yalnızca tamamlanması gereken şekli bir işlem olarak mı görülmektedir?

Bir hâkim duruşmaya hazırlanmış olabilir. Hatta ön değerlendirmesi de bulunabilir. Fakat henüz yapılmamış bir savunmanın sonucunu peşinen kesinleştiremez. Çünkü savunma hakkı, yalnızca konuşma hakkından ibaret değildir. Düşünün ki bir avukat, dosyada gözden kaçmış önemli bir belgeyi ortaya koyuyor. Bir tanığın önceki ifadeleriyle duruşmadaki beyanları arasındaki çelişkiyi gösteriyor. Bilirkişi raporunun suçlamayı desteklemediğini açıklıyor veya belgeliyor. Bütün bunlara rağmen karar, sanki hiçbir savunma yapılmamış gibi önceden hazırlanmış haliyle açıklanıyorsa ortada ciddi bir sorun var demektir.

YARGININ İÇİNDEN GELEN ELEŞTİRİLER DAHA FAZLA DİKKATE ALINMALIDIR

Tartışmada en dikkat çekici değerlendirmelerden birini bir Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi Üyesi yapmıştır. Hâkim yaptığı paylaşımda yargıya güveni azaltan bazı uygulamalara dikkat çekerek müdafinin sorguya alınmaması, duruşma tutanaklarının verilmemesi, avukatların gereksiz görülmesi, özensiz hükümler kurulması ve tutuklama ile konutu terk etmeme tedbirlerinin ölçüsüz uygulanması gibi sorunları gündeme getirmektedir. Bunlar hafife alınabilecek eleştiriler değildir. Üstelik bu değerlendirmelerin bir hâkim tarafından yapılması, meselenin yalnızca avukatlarla hâkimler arasındaki mesleki bir tartışmadan ibaret olmadığını göstermektedir.

Elbette her iddianın somut olay bakımından ayrıca araştırılması gerekir. Ancak şikâyet konusu uygulamaları tartışmak yerine eleştirilerin yargının itibarını zedelediğini söylemek, sorunların çözümüne katkı sağlamaz. Yargı mensuplarının önemli bir bölümü büyük fedakârlıklarla görev yapmaktadır. Ağır iş yükü altında, zor şartlarda ve büyük bir sorumluluk duygusuyla çalışan binlerce hâkim ve savcı bulunmaktadır. İşte tam da bu nedenle mesleğinin hakkını veren yargı mensuplarını, görevini özensiz yapanların oluşturduğu olumsuz algıdan korumak gerekir. İşini iyi yapan hâkimleri korumanın yolu ise yanlış yapanların hatalarını görmezden gelmek değil, mesleki standartları herkese eşit biçimde uygulamaktır.

HÂKİMİN SAYGINLIĞINI MAKAMI DEĞİL KARARININ HUKUKİ NİTELİĞİNİ GÜÇLENDİRİR

Eski HSK Başkanvekili Yılmaz, tartışmaya ilişkin değerlendirmesinde hâkimlere yönelik aşağılayıcı ifadelerin kabul edilemeyeceğini belirtiyor. Bu görüşe katılmamak mümkün değildir. Bir hâkimin kararını eleştirmek, hukuki bilgisini sorgulamak veya usule aykırılıkları ortaya koymak başka; bütün bir meslek grubunu zekâ, eğitim veya kişilik üzerinden aşağılamak başka şeydir. Somut delil olmadan hâkimlerin torpille mesleğe alındığını veya sahte diplomalarla görev yaptığını ileri sürmek, haklı eleştirilerin inandırıcılığını da zayıflatır. Ancak bir eleştirinin üslubunun yanlış olması, eleştirinin konusu olan sorunun bulunmadığını göstermez.

Hâkimlere hakaret edilmesine karşı çıkmak gerekir. Fakat bu karşı çıkış, dile getirilen somut yargılama sorunlarının üzerini örtmemelidir. Bir mahkeme kararının saygınlığı için o kararın delillere dayanması, hukuka uygun olması, çelişkileri gidermesi ve gerekçesiyle tarafları tatmin edebilmesi gerekir. Vatandaş, hakkında verilen kararın nedenini anlayamıyorsa, sunduğu delillerin neden reddedildiğini göremiyorsa, önemli itirazlarının niçin kabul edilmediğini öğrenemiyorsa yargıya duyduğu güvenin zedelenmesi kaçınılmazdır. Hâkimlik makamı saygıyı hak eder ancak avukatlık da gereksiz bir görev değildir.

GEREKÇESİZ VEYA YETERSİZ GEREKÇELİ KARAR ADALETİN EN ÖNEMLİ SORUNLARINDAN BİRİDİR

Mevzuat açık olmasına rağmen bazı mahkeme karlarının gerekçelerinde ciddi sorunlar olduğu herkesin malumudur. Bu sorunu görmezden gelmek yerine çözüm için kolları sıvamak gerekmektedir. Örneğin bir ceza dosyasında birbirini açıkça doğrulamayan iki tanık beyanı bulunduğunu düşünelim. Mahkeme bunlardan birini hükme esas alırken diğerini neden güvenilir bulmadığını açıklamıyorsa veya mahkemenin bizzat aldırdığı bir bilirkişi raporu hüküm açısından önemli olmasına rağmen gerekçede hiç tartışılmıyorsa, tarafların adaletin gerçekleştiğine inanması zorlaşacaktır. Hâkimin vicdani kanaati, delilleri tartışmadan karar verme serbestisiyle değil, hukuka uygun delillerin akılcı biçimde değerlendirilmesiyle oluşmalıdır.

Yazının devamı yenisafak.com’da

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenisafak.com