Yargıtay’dan Önleme Araması Kararı: Genel Arama Kararları Hukuka Aykırı

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, önleme aramalarının hukuki sınırlarına ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, polis sorumluluk sahasının tamamını kapsayan genel nitelikli arama kararlarının hukuka uygun olmadığını belirterek, bu uygulamalar sonucunda elde edilen bulguların hükme dayanak oluşturamayacağına karar verdi.

Karara konu olayda, polis ekiplerinin gerçekleştirdiği bir uygulama sırasında iki kişi uyuşturucu madde ticareti şüphesiyle yakalandı. Açılan davada sanıklar hakkında mahkûmiyet kararı verildi. Müdafilerin itirazı üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay, aramanın hukuki koşullarını gerekçe göstererek kararı bozdu. Yeniden görülen davada sanıklar beraat etti. Cumhuriyet savcısının bu hükme yönelik başvurusu ise Yargıtay tarafından reddedildi.

Daire, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesi uyarınca, arama kararında uygulama alanının, süresinin, gerekçesinin, konusunun ve sınırlarının somut biçimde gösterilmesi gerektiğini belirtti. Buna göre, yalnızca kolluğun görev alanının tamamını kapsayan belirsiz bir yetkilendirmeyle arama gerçekleştirilemiyor. Bu kurala aykırı uygulamalardan çıkan bulgular da hukuka aykırı sayılıyor. Yargıtay, beraat kararını oy birliğiyle onadı.

Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 2023 tarihli başka bir hükmünde de arama yetkisinin hangi suçları kapsadığı üzerinde duruldu. Kararda, belirli suçlarla sınırlı tutulan bir önleme aramasında bulunan delillerin farklı suçların ispatında kullanılamayacağı belirtildi. Bu kapsamda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'ndaki suçları önlemek amacıyla gerçekleştirilen aramada bulunan uyuşturucu maddelerin, uyuşturucu ticareti suçunun kanıtı olarak değerlendirilemeyeceği ifade edildi.

Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında düzenlenen önleme araması, kural olarak kolluğun talebi üzerine Sulh Ceza Hâkimi tarafından kararlaştırılıyor. Gecikmenin sakınca yaratacağı ve hâkime ulaşmanın zaman kaybına neden olacağı durumlarda ise vali veya kaymakam onayıyla uygulama yapılabiliyor.

Emniyet yöneticileri ile Cumhuriyet savcılarının bu konuda doğrudan emir verme yetkisi bulunmuyor. Ayrıca önleme araması konutlarda ve özel iş yerlerinde uygulanamıyor; yetki, mevzuatta izin verilen umuma açık alanlar, kişiler, taşıtlar ve eşyalarla sınırlı tutuluyor.