Yüksek Bütçeli Aşk-I Memnu

12 Kasım 2026'da Nvidia, kurucu ortağı ve 33 yıllık CEO’su Jensen Huang’ın görevi bıraktığını duyurdu. Finans direktörü Colette Kress geçici CEO oldu. Yönetim kurulu şu sıralar kalıcı bir isim arıyor. Huang kurul üyeliğinden de ayrıldı, şirketin ilk kurul başkanı olarak da Synopsys’in eski CEO’su Harvey Jones atandı. Şirket bir gerekçe açıklamadı ama arka planda neler olduğu herkesin malumu. Huang’ın iki ayrı evlilik dışı ilişkisi basına yansımıştı ve bunlardan biri, ABD istihbaratının Çin adına çalıştığından şüphelendiği bir kadınlaydı.

“Bir şirketin patronu gitmiş, ne olmuş?” diyebilirsiniz. Piyasa ise pek böyle umursamaz davranmıyor. Şirketin hisse değerleri yüzde 12'den fazla düştü ve yaklaşık 500 milyar dolarlık değer risk altına girdi. Bu rakam, dünyadaki ülkelerin büyük çoğunluğunun yıllık ekonomisinden büyük. Yani tek bir adamın ayrılışı, bir ülke ekonomisi büyüklüğünde bir sarsıntıya yol açtı. Nedenini anlamak için önce Nvidia’nın ne yaptığına bakmak gerekiyor.

Nvidia, 1993'te Huang’ın kurduğu bir şirket. Uzun yıllar bilgisayar oyunlarındaki görüntüleri hızlı çizen grafik kartlarıyla tanındı. Bu kartların işleme biçimi çok özeldi. Tek bir çok zeki işlemci yerine, binlerce basit hesabı aynı anda yapan çok sayıda küçük çekirdek kullanıyorlardı. Yapay zekâ modellerini eğitmek de tam olarak bu tür bir iş. Milyarlarca basit matematik işlemini paralel biçimde yapmak gerekiyor. Oyun kartları bu iş için hazır bir donanım oluşturunca, 2022'de ChatGPT ile başlayan yapay zeka dalgası Nvidia’yı birdenbire sektörün merkezine koydu. Bugün şirketin değeri yaklaşık 4 trilyon dolar.

Şirketin konumunu anlatmak için ‘’altın hücumu’’ benzetmesini kullanabiliriz. 1849'da Kaliforniya’ya akın eden binlerce kişinin çoğu altın bulamadı. Ama kürek, kazma ve dayanıklı pantolon satanlar, yani altın arayanlara malzeme satanlar, garantili para kazandı. Yapay zekâ yarışında OpenAI, Google, Meta ve Anthropic gibi şirketler altın arayan taraftı. Hangisinin kazanacağı belli değildi. Ama hepsi aynı malzemeye, yani Nvidia çiplerine ihtiyaç duyuyordu. Bugün hala yapay zeka yarışını kim kazanırsa kazansın Nvidia’nın siparişi artıyor.

Huang’ın rolü satıcılıkla da sınırlı kalmadı. Nvidia kasasındaki devasa parayı müşterilerine de akıttı. Bulut şirketlerine, tedarikçilere ve yapay zekâ laboratuvarlarına yatırım yaptı. Örneğin 2025 sonbaharında OpenAI’a 100 milyar dolara varan yatırım vaat etti. Sonunda yatırım 30 milyar dolarda kaldı ve 100 milyarlık anlaşma fiilen rafa kalktı. Eleştirmenler buna “döngüsel finansman” diyor, mantığı basit. Nvidia müşterisine para veriyor, müşteri de o parayla Nvidia’dan çip alıyor. Rakamlar büyüyor gibi görünüyor ama paranın büyük kısmı aynı yerde dönüp duruyor.. Piyasanın Huang’ın gidişinden korkmasının sebebi de buydu. Bu karmaşık ağı bir arada tutan kişi gitmişti. CNBC’nin yapay zekâ finansmanı ve Huang’ın ayrılışı üzerine analizi de konuyu bu açıdan ele alıyor.

Skandalın bu kadar büyümesinin nedeni ilişkinin kendisinden çok zamanlaması. ABC News’in derlediği zaman çizelgesine göre Huang ile Çinli iş kadını Alice Huang (iki isim arasında akrabalık yok) birbirini en az 2024'ten beri tanıyor. İkisinin birlikte görüldüğü ilk bilinen fotoğraf, Haziran 2024'te Taipei’deki Computex fuarından. Mayıs 2025'te ise bir Tayvan kanalı onları aynı restorandan birlikte çıkarken görüntüledi.

Bu arada Huang, Washington’ın göz bebeği hâline geliyordu. Ocak 2025'te Trump’la ilk kez Beyaz Saray’da görüştü. 2026 Mart’ında Başkan’ın bilim ve teknoloji danışma konseyine atandı. İngiltere Kralı’nın devlet ziyaretine, ardından Trump’ın Çin ziyaretine katıldı. ABC’nin kaynaklarına göre Trump, Huang’ın bir Çin istihbaratı adına çalıştığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi hakkında 2025 sonbaharında ve 12 Mayıs 2026'da, Dışişleri Bakanı Rubio’dan olmak üzere iki kez bilgilendirildi. Bahar aylarında konuyla ilgili gizli bir not da hazırlanmıştı. Yani üst düzey isimler ilişkiyi aylardır biliyordu, Huang ise Beyaz Saray’daki törenlere katılmaya devam etti.

Kamuoyu işi 29 Ekim’de New York Times’ın haberiyle öğrendi. İki gün sonra Wall Street Journal, ABD, Singapur ve Tayvan istihbaratının Alice Huang’ın casus olabileceğinden şüphelendiğini yazdı. 8 Kasım’da Huang çalışanlarına yazdığı notta aldattığını kabul etti, sorumluluğu üstlenip özür diledi. Aynı gün Nvidia yönetim kurulu, Huang’ın “yabancı bir istihbarat çabasının hedefi” olup olmadığını inceleyecek bağımsız bir soruşturma başlattı. Kurul, ulusal güvenliğin ya da Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğine inanmak için bir sebep görmediğini de ekledi.

Sonra iş hızla kötüleşti. Cumhuriyetçi Kongre üyeleri Huang’dan kapalı oturumda bilgi vermesini istedi. Meclis Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast ise talebe cevap verilmezse celp çıkarmaya hazır olduğunu söyledi. 11 Kasım’da New York Times, Huang’ın kendisine bağlı çalışan bir Nvidia yöneticisi, sağlık hizmetleri başkan yardımcısı Kimberly Powell ile de ilişkisi olduğunu yazdı. Gazete, bu ilişkiyi mart ayında San Jose’de bir otelde çekilen bir görüntüye dayandıran iki kaynağa dayanıyor ama görüntüyü kendisinin görmediğini belirtiyor. Aynı gün Wall Street Journal, kurulun Huang’ı görevden almaya hazırlandığını bildirdi. Bu arada hissedarlar da şirketin ilişkiyi yatırımcılardan sakladığı gerekçesiyle toplu dava açmıştı. Ertesi gün istifa geldi.

Meselenin siyasi ağırlığı burada. ABD, Çin’in en gelişmiş yapay zekâ çiplerine ulaşmasını askeri ve teknolojik rekabet nedeniyle sınırlamak istiyor ve bu yüzden en güçlü Nvidia çiplerinin Çin’e satışını kısıtlıyor. Kısıtlamanın zayıf noktası ise aracılar: Çip önce Singapur ya da Malezya gibi bir üçüncü ülkedeki şirkete satılıyor, oradan Çin’e akıyor mu diye bakılıyor.

Alice Huang’ın çalıştığı şirket Megaspeed tam bu merak yüzünden gündemde. Singapur merkezli bir veri merkezi şirketi. New York Times, şirketin bir yıl içinde 2 milyar dolarlık Nvidia teknolojisi almaya hazırlandığını yazmıştı. Fortune ise Megaspeed’in Singapur ve Malezya’da kurduğu bir ağla 7,5 milyar dolarlık çipi Çinli şirketlere ulaştırdığını öne süren bir haber yayımladı. The Information’a göre Alice Huang, Jensen Huang’la kişisel yakınlığını bu satışları kolaylaştırmak için kullandı. Bütün bunların yanında Alice Huang’ın bir Çin istihbaratı varlığı olduğu iddiası da var.

Ama karşı tarafın söylediklerini de yazmak gerekiyor, çünkü bunların hiçbiri mahkemede kanıtlanmış değil. Çin Dışişleri Bakanlığı casusluk iddiasını tamamen asılsız ve iftira diye reddetti. Megaspeed çipleri yasa dışı biçimde Çin’e aktardığını reddediyor ve ABD ile Malezya yetkililerinin ve Nvidia’nın yaptığı yerinde denetimlerde ihlal bulunmadığını söylüyor. Nvidia da şirketin Çin dışındaki bir şirketin tam sahipliğinde olduğunu ve Çinli hissedarı bulunmadığını doğrulamış. Singapur ise Megaspeed hakkında soruşturma yürüttüğünü, ama Alice Huang’ın Çin bağlantıları nedeniyle soruşturulduğu iddiasının doğru olmadığını resmî bir açıklamayla duyurdu. Trump da Huang’ı savundu: Huang’la telefonda konuştuğunu ve Huang’ın ilişki içinde olduğu kişinin casus olduğundan haberi olmadığını söylediğini aktardı.

Bu dosyanın asıl rahatsız edici tarafı, siyasetle iç içe geçmişliği. Aralık 2025'te Trump, Nvidia’nın gelişmiş H200 çiplerini Çin’e satmasına izin verdi ve karşılığında satışlardan yüzde 25 pay alacağını açıkladı. Yani ABD hükümeti, bir yandan Çin ihracatı kısıtlıyor, bir yandan da bu satışlardan para kazanıyordu. Bu kararı veren kişi, şirketin patronunun Çin istihbaratıyla bağlantılı olabilecek bir kadınla ilişkisi konusunda da defalarca uyarılmıştı.

Şirket şimdilik üç yerden sınanıyor. Birincisi liderlik. Kress 2013'ten beri Nvidia’nın finans direktörü, şirketi çok iyi tanıyor, ama kalıcı CEO için hem içeriden hem dışarıdan adaylara bakılacak. Yatırımcılar zaten Huang’ın bir halef belirlemediğini biliyordu. İkincisi hukuk. Yönetim kurulunun soruşturması, hissedarların davası ve Kongre’nin talepleri sürüyor. Üçüncüsü politika. Huang, Trump’ın yapay zekâ konusunda yakın bir danışmanıydı, onun gidişi Çin’e çip satış politikasını da etkileyebilir.

Bu hikâyeden benim çıkardığım iki mesaj var. Birincisi, dünyanın en değerli şirketlerinden biri, bir insanın karizmasına ve kişisel bağlantılarına inanılmaz derecede yaslanmıştı. Hisselerin bir CEO’nun adını andığı şirketlere göre hareket etmesi, bunun göstergesiydi. Bu kadar büyük bir yapının tek bir kişiye bağlı olması bir risk. İkincisi, çip ticareti artık sadece ticaret değil. Ekonomi, siyaset ve istihbarat aynı masada. Bu yüzden iddiaları ciddiye almak gerekiyor ama kanıtlanmamış bir casusluk iddiasını kesin hüküm gibi yazmamak da gerekiyor. Soruşturmalar sürerken bu ayrımı korumak, işin en önemli kısmı.