Yumuşak Hedefler Üzerinden Durum Değişikliği

Gürsel Tokmakoğlu Independent Türkçe için yazdı: "Avrupa’da hibrit savaşın yeni nesil terör biçimi"

2026 yılının Kasım ayında Avrupa’da yaşanan olaylar, klasik anlamda “terör saldırısı” kategorisine sığmayan, ancak toplumsal ve stratejik düzeyde ciddi sonuçlar üreten bir kalıbı ortaya koymaktadır. İtalya’da binlerce okula yönelik kitlesel bombalama tehditleri, Fransa’da okullara ve uçuşlara yönelik tekrarlayan ihbarlar ile market soğutma sistemlerine yapılan siber-fiziksel saldırılar, tekil suç olayları olmaktan ziyade eşik altı eylemlerin sistematik biçimde kullanıldığını göstermektedir. Bu gelişmeler, sürekli yinelediğim tezimle, “klasik zafer yok, stratejik durum değişikliği var” formülünün pratik bir örneğini sunmaktadır. Amaç, klasik anlamda bir askerî zafer elde etmek değil; toplumsal güveni, devlet kapasitesine olan inancı ve gündelik normalleşmeyi aşındırarak siyasi ve psikolojik manevra alanı yaratmaktır.

Bu makale, söz konusu olayları hibrit savaş ve yeni nesil terör çerçevesinde değerlendirmektedir. Amaç, olayları haber düzeyinde aktarmak değil, bunların hangi stratejik mantıkla işlediğini, bilişsel (cognitive) boyutunu ve potansiyel yayılma kapasitesini ortaya koymaktır.

2026 yılı Ekim-Kasım döneminde Avrupa’da tekrarlayan bir kalıp belirginleşmiştir. Olaylar, farklı ülkelerde ve başkentlerde benzer yöntemlerle ortaya çıkmakta, yumuşak hedefleri tercih etmekte ve atıf zorluğu yaratmaktadır.

• İtalya (Roma ve ülke geneli): 2 Kasım’da başlayan ilk dalganın ardından 11 Kasım’da 6.300’den fazla okul, e-posta yoluyla bombalama tehdidi almıştır. Aynı metin ve benzer imzalar (Mikhail Andropov, Misoginistan vb.) kullanılmıştır. Başbakan Giorgia Meloni, Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ve Eğitim Bakanı Giuseppe Valditara, olayın organize ve tekrarlayan karakterini vurgulamış, önceki dalgaların da aynı kalıpta olduğunu belirtmiştir.

• Fransa (Paris ve ülke geneli): Ekim-Kasım döneminde okullara ve uçuşlara yönelik çok sayıda bombalama ihbarı yapılmıştır. Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ve Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı (PNAT), ihbarların bir kısmının Rusya bağlantılı hacker gruplarıyla ilişkilendirildiğini açıklamıştır. Aynı dönemde İran Devrim Muhafızları (IRGC) bağlantılı olarak değerlendirilen birimlerin, süpermarket soğutma sistemlerine siber-fiziksel saldırılar düzenlediği bildirilmiştir.

• Diğer örnekler: Almanya ve Belçika’da benzer okul ve ulaşım ihbarları rapor edilmiştir. Ortak özellik, eylemlerin düşük maliyetli, yüksek psikolojik etkili ve atfı zor yöntemler kullanmasıdır.

Bu kalıp, tek bir merkezî komuta altında mı yoksa birbirini taklit eden paralel kampanyalar halinde mi yürütüldüğü konusunda resmî açıklamalarda farklılık göstermektedir. İtalya tarafı daha çok nihilistik ve kaotik bir karakter vurgularken, Fransa tarafı belirli devlet bağlantılı aktörlere işaret etmektedir. Her iki durumda da sistematiklik, tekrarlayan yöntem, aynı hedef tipi ve eşik altı kalma iradesi üzerinden okunabilir.

Klasik terör, genellikle belirli bir ideolojik hedefe yönelik, atfı görece net ve kinetik araçlarla gerçekleştirilen eylemler olarak tanımlanır. Yeni nesil terör ise bu çerçeveden sapmaktadır. Temel farklar şunlardır:

• Atıf zorluğu: Devlet bağlantılı, vekil veya tamamen nihilistik aktörlerin aynı yöntemleri kullanması, sorumluluğu belirsiz bırakır. • Düşük maliyet – yüksek etki: Kitlesel e-posta tehditleri veya siber-fiziksel müdahaleler, sınırlı kaynakla geniş psikolojik etki üretir. • Eşik altı karakter: Eylemler, klasik savaş eşiğinin altında kalarak misilleme maliyetini yükseltir. • Nihilistik/kaotik karakter: Bazı vakalarda (True Crime Community – TCC bağlantılı örnekler) ideolojik saflık yerine toplumsal düzene karşı genel bir yıkıcılık öne çıkar. (Ayrıca bu durum, Kaos Stratejisi başlıklı kitabımla da paralellik gösterir.)

Bu özellikler, 5. nesil savaşın temel mantığıyla örtüşmektedir: Savaşın ön cephesinin belirsizleşmesi, toplumun kendisinin hedef hâline gelmesi ve “zafer” yerine “durum değişikliği” arayışı. (Beşinci nesil savaş bahsi geniş bir şekilde Polemoloji başlıklı kitabımda incelenmiştir. Ayrıca aynı kitapta terörle ilgili hususlar da açıklanmaktadır.) Esasen bu özellikler, NATO’nun hibrit tehdit tanımları ve Hybrid CoE’nin 2026 raporları da benzer biçimde eşik altı eylemlerin kümülatif etkisine dikkat çekmektedir. Bu çerçevede olası gelişmeleri, NATO’nun tahmin ettiği ve müttefiklerini uyardığı şeklinde de düşünülebilir.

Yeni nesil eylemlerin etkinliği, büyük ölçüde bilişim ve bilişsel (cognitive) boyuttan kaynaklanmaktadır. Yeni neslin yeni araçları üç ana kategoride toplanabilir:

1. Kitlesel düşük maliyetli siber araçlar: Aynı metnin binlerce okula e-posta ile gönderilmesi, hem operasyonel maliyetleri düşürmekte hem de “her yerde tehdit var” algısını üretmektedir. Bu yöntem, korkuyu coğrafi olarak yayarak belirsizlik yaratır. 2. Siber-fiziksel saldırılar: Market soğutma sistemlerinin hedef alınması gibi eylemler, gündelik yaşamın altyapısını kesintiye uğratarak güven duygusunu zedeler. Fiziksel etki sınırlı kalsa da psikolojik etkisi yüksektir. 3. Online radikalizasyon ortamları: TCC gibi platformlar, özellikle gençler arasında nihilistik şiddeti normalleştirmekte ve taklit davranışını kolaylaştırmaktadır. Bu ortamlar, ideolojik endoktrinasyon (öğretilendirme veya aşılama) yerine “anlam yokluğu” üzerinden işler.

Bu araçların ürettiği psikolojik zemin, korku, belirsizlik ve yorgunluk üçgeninde oluşur. Gençlik kırılganlığı ve toplumsal kutuplaşma, bu zemini güçlendirir. Bilişsel savaşın özü, fiziksel yıkımdan ziyade karar verme kapasitesini ve toplumsal dayanıklılığı aşındırmaktır.

Mevcut kalıbın yayılma kapasitesi üç eksende değerlendirilebilir:

• Coğrafi yayılma: Benzer yöntemlerin diğer AB ülkelerine (özellikle Almanya, Hollanda, Belçika) taşınması. • Sektörel yayılma: Okullar ve ulaşımın ötesinde enerji, sağlık, seçim altyapısı ve dijital kamu hizmetlerinin hedef alınması. • Niteliksel yayılma: Saf bilişim-bilişsel (cognitive) eylemlerden daha kinetik veya siber-fiziksel karma eylemlere geçiş.

Kısa vadede (0-6 ay) kitlesel ihbar dalgalarının devam etmesi ve toplumsal yorgunluğun artması muhtemeldir. Orta vadede (6-18 ay) sektörel hedeflerin çeşitlenmesi ve bazı eylemlerin fiziksel hasara dönüşmesi riski yükselir. Uzun vadede ise bu yöntemlerin, belirli devlet aktörleri veya nihilistik ağlar tarafından kalıcı bir stratejik araç olarak içselleştirilmesi söz konusu olabilir.

Kasım 2026’da Avrupa’da yaşanan olaylar, yeni nesil terörün hibrit savaş içindeki yerini somutlaştırmaktadır. Yumuşak hedefler üzerinden yürütülen eşik altı eylemler, klasik zafer anlayışını anlamsız kılmakta ve durum değişikliğini hedeflemektedir. Olaylar giderek küreselleşebilir (ki genel itibarıyla buna dair emareler var) ve stratejik hâle gelebilir. Bilişsel araçların sistematik kullanımı, hem atfı zorlaştırmakta hem de psikolojik etkiyi maksimize etmektedir. Bu kalıbın coğrafi, sektörel ve niteliksel yayılma kapasitesi dikkate alındığında, Avrupa’nın ve müttefiklerinin yalnızca olay bazlı tepki vermekle yetinmemesi, bilişsel-cognitive savunma ve toplumsal dayanıklılık alanında daha kapsamlı bir hazırlık yapması gerekmektedir.

Kaynakça:

• İtalyan Hükümeti açıklamaları (Meloni, Tajani, Valditara), 2-11 Kasım 2026. • Fransız Dışişleri Bakanlığı ve PNAT açıklamaları, Ekim-Kasım 2026. • NATO, Countering Hybrid Threats, 2026 güncellemeleri. • Hybrid CoE, Defending Europe Against Hybrid Warfare, 2026 raporu. • AB Komisyonu hibrit tehdit değerlendirmeleri, 2026. • Gürsel Tokmakoğlu’nun ilgili kitapları: Polemoloji, Kaos Stratejisi.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.