Enerji Bakanlığı’nın 2035 vizyonunda yer bulan GENSED’in önerisiyle geliştirilen, “mevcut trafo kapasitesinden muaf tutulacak yatırımları kapsayan ve işletmelerin, şebekeye enerji vermeden sadece kendi ihtiyacını karşılayan güneş enerjisi sistemleri kurmasına olanak tanıyan 5.1.j bağlantı modeli için uygulamaya geçilmesi bekleniyor.

GENSED Genel Sekreteri Hakan Erkan, öz tüketim esaslı 5.1.j bağlantı modelinin, lisanssız güneş yatırımlarının önünü açacağını belirterek, her yıl en az 2.000 MW YEKA, 5.000 MW uluslararası proje hedefleri doğrultusundaki Türkiye’de 5.1.j modelinin yaygınlaşmasının, Türkiye’nin yenilenebilir enerjiye geçiş sürecinde çok önemli bir rol üstleneceğini bildirdi.

Türkiye’nin enerji dönüşüm sürecinde önemli bir adım olarak değerlendirilen yeni bağlantı modelinin güneş enerjisi sektöründe hareketlilik yaratacağını kaydeden Erkan, Temmuz 2024’te Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile EPDK’ya sunulan, ardından Ekim 2024’te “Yenilenebilir Enerjide 2035 Yol Haritası”na giren 5.1.j bağlantı şeklinin, öz tüketim esaslı ve şebekeye enerji verilmeden gerçekleştirilecek güneş enerjisi yatırımlarına imkan tanıdığını anımsattı. Erkan, “5.1.j modeli, çağrı mektubu sürecindeki kapasite sınırlamalarına takılmadan yatırım yapılmasının önünü açıyor. Bu da hem sektörün önünü açacak hem de karbon ayak izini azaltmak isteyen ihracatçı firmalar için büyük avantaj sağlayacak” dedi.

Yeni modelin, aynı ölçüm noktasında, şebekeye enerji verilmeden ve mahsuplaşmaya tabi olmadan yalnızca öz tüketim amaçlı güneş enerjisi santrali kurulmasına olanak tanıdığına dikkat çeken Erkan, bu sayede, mevcut trafo kapasitelerinden bağımsız özel kapasite tahsisiyle kurulum yapılabildiğini aktardı. Daha önce 5.1.ç kapsamında yer alan benzer uygulamaların zamanla karmaşıklaştığını ve değişen düzenlemelerle birlikte farklı ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını anımsatan Erkan, bu nedenle, daha sade ve uygulaması kolay bir sistem olarak 5.1.j modelinin geliştirildiğini dile getirdi.

İşletmelerin, elektrik maliyetlerini düşürerek rekabet gücü kazanabileceğine vurgu yapan Hakan Erkan, “İşletmeler 5.1.j modeli sayesinde şebeke kapasite kısıtına takılmadan öz tüketimlerini karşılayacak güneş enerjisi sistemlerini rahatlıkla kurabilecekler” dedi. AB'nin 2026’da yürürlüğe girecek olan Sınırda Karbon Düzenlemesi kapsamında karbon salınımını azaltması gereken ihracatçı firmaların, 5.1.j modeli ile GES kurulumlarını kolayca gerçekleştirebileceğini aktaran Erkan, “Orta ve küçük ölçekli işletmelerin çağrı mektubu alamaması nedeniyle yaşanan durgunluk, yeni model sayesinde aşılacak” ifadelerini kullandı.

Şebekeye enerji verilmediği için üretim fazlası enerjinin depolanarak üretimin düşük olduğu zamanlarda kullanılmasının mümkün olacağını, bu durumun, GES sistemlerinin verimliliğini de artıracağını dile getiren Erkan, şöyle devam etti: “Yıllık tüketimi 5.000 kWh’yi geçen mesken aboneleri için elektrik tarifelerinin yükselmesiyle birlikte GES kurulum talepleri artıyor. 5.1.j modeli, bu artışa çözüm sunarak meskenlerde güneş enerjisi kullanımını teşvik edecek. 1 Ocak 2025 itibarıyla inşaat alanı 2.000 metrekareyi geçen yeni binalarda, tüketimin yüzde 10’unun yenilenebilir kaynaklardan karşılanması zorunluluğu yürürlüğe girdi. 5.1.j ile bu zorunluluğun karşılanmasında kapasite sorunları ortadan kalkacak.”

GES kurulu gücünün oranı yüzde 18,5’e ulaştı. Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücü Mart ayı sonu itibarıyla 118 bin megavatı aştı. Kurulu güçte yenilenebilir enerji kaynaklarının oranı yüzde 60’ı geçerken yerli kaynaklı kurulu güç yüzde 70’in üzerine çıktı. Mart ayında güneş enerjisi santrallerinde 21 bin 833 MW’lık kurulu güce ulaşıldı. Enerji kurulu gücünün kaynaklara göre dağılımında ise güneş enerjisinin oranı yüzde 18,5 olarak gerçekleşti. Ülkemiz yenilenebilir enerjide 2035’te sadece rüzgâr ve güneşte 120 bin megavatlık kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. 80 milyar dolar tutarındaki yatırımla ulaşılması planlanan hedef için yatırımları kolaylaştıracak reform paketinin de yakın zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması bekleniyor.