Dünya Savaşı sonrasında Avrupa güvenliğinin temel dayanağı olan ABD şemsiyesi, Washington’un değişen Ulusal Güvenlik Stratejisi nedeniyle tartışmalı hale geldi. Bu durum, Avrupa Birliği’ni savunma kapasitesini artıracak yeni arayışlara yöneltirken, “Avrupa ordusu” fikrini de yeniden gündeme taşıdı. Ancak Almanya ile Fransa arasında yaşanan 6. nesil savaş uçağı krizi, kıtanın savunma alanındaki kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu.

Almanya ve Fransa ortaklığında 2017’de başlatılan FCAS projesi, Avrupa’nın 6. nesil hava muharebe sistemi hedefini temsil ediyor. Projenin merkezinde yer alan Next Generation Fighter (NGF) için tasarım çalışmaları yapılsa da henüz prototip üretim aşamasına geçilemedi. Taraflar arasında liderlik, iş paylaşımı ve uçağın operasyonel kabiliyetleri konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. Fransa daha hafif, nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemisinden operasyon yapabilecek bir platform talep ederken; Almanya uzun menzil ve farklı görev önceliklerine sahip bir model istiyor.

Proje ile ilgili tartışmalar, Fransız Dassault ile Alman Airbus Defence and Space arasındaki yetki ve tasarım konularında sürmekte. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya’nın uçak projesini sorgulaması halinde ortak tank projesinin de riske girebileceğini belirterek gerilimin boyutunu ortaya koydu.

Dassault CEO’su Eric Trappier, savaş uçağı üretimi konusunda Fransa’nın yeterli kapasiteye sahip olduğunu savundu. Almanya tarafında ise projede daha dengeli bir iş paylaşımı talebi öne çıkıyor.

Uçak krizinin gölgesinde kalan MGCS projesi de risk altında. Almanya ve Fransa öncülüğünde geliştirilen ve 2024 sonrası İtalya’nın da dahil olduğu projede; Alman Leopard ve Fransız Leclerc tanklarının yerini alacak yeni nesil bir Avrupa ana muharebe tankı hedefleniyor. Ancak FCAS’taki anlaşmazlık, kara projelerini de zora sokuyor.

Türkiye, 5. nesil milli muharip uçak TAI TF Kaan projesinde uçuş testlerine başladı. KAAN iki kez havalanarak önemli bir eşiği geride bıraktı. Bunun yanında insansız savaş uçağı Bayraktar Kızılelma ve düşük görünürlüklü insansız platform TAI Anka-3 projeleri de uçuşlarını gerçekleştirdi.

Kara gücü tarafında ise milli ana muharebe tankı Altay envantere girerken, Türkiye’nin NATO standartlarında yaklaşık 3 bin tank ve 10 bine yakın zırhlı personel taşıyıcı ve zırhlı muharebe aracı kapasitesi bulunuyor.

Almanya ve Fransa, FCAS ile ABD, Çin, Rusya, Türkiye, Güney Kore ve Japonya’nın bulunduğu 5. nesil ve üstü savaş uçağı geliştiren ülkeler ligine katılmayı planlıyordu. Ayrıca ABD üretimi F-35 platformuna Avrupa içinde alternatif oluşturmak da hedefler arasındaydı. Ancak mevcut tablo, Avrupa savunma entegrasyonunun siyasi irade kadar endüstriyel rekabet ve stratejik öncelik farklılıkları nedeniyle kırılgan olduğunu gösteriyor.