Son dönemde bu alanda yaşanan atılımın merkezinde p-tau217 gibi biyobelirteçlere odaklanan kan testleri bulunuyor. Bu alanda yürütülen geniş çaplı klinik çalışmalar, basit kan testleriyle erken teşhisin mümkün olabileceğini gösteriyor.
Mass General Brigham araştırmacıları tarafından yayımlanan yeni çalışma ise bunu bir adım öteye taşıyor. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, basit bir kan testinin Alzheimer hastalığının ilerleyişini, beyin taramalarında henüz hiçbir belirti ortaya çıkmadan yıllar önce tahmin edebildiğini ortaya koyuyor.
pTau217, hastalığın erken evrelerini tespit etmenin ötesine geçerek gelecekteki hastalık seyrine dair de güçlü ipuçları sunabiliyor. Araştırmacılar, 50 ile 90 yaş arasındaki 317 bilişsel olarak sağlıklı bireyi ortalama sekiz yıl boyunca takip etti. Katılımcıların düzenli olarak kan testleri yapılırken aynı zamanda amyloid ve tau PET taramaları ile bilişsel performansları da izlenmeye devam edildi.
Çalışmanın temel amacı, kandaki pTau217 seviyelerinin zaman içinde beyinde oluşacak değişimleri ve bilişsel gerilemeyi öngörüp öngöremeyeceğini belirlemekti.
Elde edilen bulgular, pTau217 seviyeleri yüksek olan bireylerde Alzheimer ile ilişkili patolojik süreçlerin çok daha hızlı ilerlediğini gösteriyor. Üstelik bu artış, çoğu zaman PET taramalarında amyloid birikimi henüz tespit edilemeden önce ortaya çıkıyor.
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise düşük pTau217 seviyelerine sahip bireylerin uzun yıllar boyunca amyloid birikimi geliştirme olasılığının oldukça düşük olması.
Hastalığın yıllar önceden tespit edilmesi, önleyici tedavi çalışmalarında kritik bir avantaj sağlayabilir.
Uzmanlar, bu testlerin henüz rutin klinik kullanım için hazır olmadığının da altını çiziyor. Ancak ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) geçtiğimiz yıl Alzheimer için ilk kan testine onay vermesi, bu alandaki dönüşümün hızlandığını gösteriyor.