Süpermarkette “sağlıklı” görünen bir ürün bile düşündüğünüz kadar masum olmayabilir. Beslenme uzmanlarına göre ultra işlenmiş gıdalarda sık kullanılan bazı katkı maddeleri, uzun vadede ciddi sağlık riskleri oluşturabiliyor. Bu nedenle alışveriş sırasında gıda etiketlerini dikkatle okumak ve belirli içeriklere karşı bilinçli olmak giderek daha önemli hale geliyor.

Sağlık risklerini artırabiliyor

Ultra işlenmiş gıdalar, endüstriyel yöntemlerle yoğun şekilde işlenen ürünleri kapsıyor. Bu gruba cipsler, enerji içecekleri, hazır yemekler, şekerli bisküviler gibi ürünler giriyor.

Bilimsel araştırmalar, bu tür gıdaların tüketiminin kalp hastalığı riskini yüzde 47’ye kadar artırabildiğini ve toplamda 30’dan fazla sağlık sorunuyla ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor. İngiltere’de ortalama bir kişinin günlük kalori alımının yarısından fazlası ultra işlenmiş gıdalardan geliyor.

Etiket okumak artık zorunluluk haline geldi

Beslenme uzmanı Rob Hobson’a göre ultra işlenmiş gıdalar tek bir zararlı içerikten değil, genel bileşiminden dolayı risk oluşturuyor. Hobson, özellikle şu uyarıda bulunuyor:

“Ultra işlenmiş gıdalar genellikle düşük besin değerine sahiptir ve fazla tüketilmeleri kolaydır. Bu da uzun vadede sağlık risklerini artırır.”

Bu nedenle uzmanlar, alışveriş yaparken ürün etiketlerinin dikkatle incelenmesini öneriyor.

Glikoz-fruktoz şurubu

Glikoz-fruktoz şurubu, birçok üründe bulunan sıvı bir tatlandırıcı. En sık bulunduğu ürünler:

• Gazlı içecekler
• Aromalı yoğurtlar
• Kahvaltılık gevrekler
• Soslar
• Paketli tatlılar

Kan şekerini hızlı yükseltir, tokluk hissini azaltır, aşırı tüketimi kolaylaştırır. Dünya Sağlık Örgütü, günlük kalori alımının yüzde 10’undan azının eklenmiş şekerlerden gelmesini öneriyor.

Emülgatörler

Polisorbat-80 ve karboksimetilselüloz gibi emülgatörler, gıdalarda yağ ve suyun karışmasını sağlar. En sık bulunduğu ürünler:

• Dondurma
• Hazır yemekler
• Kremalı tatlılar
• Az yağlı sürülebilir ürünler

Bazı araştırmalar, bu maddelerin bağırsak bakterilerini etkileyebileceğini, bağırsak iltihabına katkıda bulunabileceğini gösteriyor.

Nitrit ve nitratlar

Bu koruyucular özellikle şu ürünlerde bulunur:

• Sosis
• Salam
• Pastırma
• Sucuk
• İşlenmiş et ürünleri

Dünya Sağlık Örgütü, işlenmiş etleri kanserojen olarak sınıflandırmıştır. Ancak uzmanlar, ara sıra tüketimin büyük risk oluşturmadığını, asıl tehlikenin düzenli tüketim olduğunu vurguluyor.

Yapay tatlandırıcılar

Aspartam, sukraloz ve asesülfam-K gibi tatlandırıcılar şeker yerine kullanılır. En sık bulunduğu ürünler:

• Diyet içecekler
• Şekersiz yoğurtlar
• Protein barları
• Sakızlar

Araştırmalar karışık sonuçlar gösterse de bazı çalışmalar, bu maddelerin bağırsak bakterilerini etkileyebileceğini, iştah düzenini değiştirebileceğini ortaya koyuyor.

Monosodyum glutamat (MSG)

MSG gibi lezzet artırıcılar, özellikle şu ürünlerde bulunur:

• Hazır noodle
• Cips
• Paketli atıştırmalıklar

Bu maddeler beyindeki ödül merkezini uyarır. Gıdaların daha fazla tüketilmesine neden olabilir. Tek başına zararlı olmasa da, genellikle düşük besin değerine sahip ultra işlenmiş gıdalarda bulunur.