Kentte asırlardır yetiştirilen, Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) nezdinde coğrafi işaretle tescilli ürünlerinden olan ve yörede "mişmiş" olarak adlandırılan Malatya kayısısı, çok sayıda ülkede damakları tatlandırırken ülke ekonomisine de büyük katkı sağlıyor.

İlk kayısı ihracat verilerinin kaydedildiği 1978'de, 893 bin 350 ağaçtan 37 bin 10 ton yaş kayısı üretilen Malatya'da geçen yıl 8 milyon 425 bin kayısı ağacından 690 bin 730 ton yaş kayısı elde edildi. Üretilen kayısıları dünyanın birçok ülkesine gönderen Malatya'dan 1978'te 6 bin 854 ton kuru kayısı ihraç edilirken bu rakam günümüzde 100 bin tonlara kadar ulaştı.

Kentte 1978'ten bu yana 3 milyon ton civarında "mişmiş" ihraç edilirken, yaklaşık 8 milyar dolar gelir elde edildi. Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, AA muhabirine, Malatya kayısısının bölge ve Türkiye ekonomisi için stratejik bir ürün olduğunu söyledi. Kayısının önemli bir başarı hikayesinin olduğunu anlatan Özcan, şöyle konuştu:

"Malatya'da yaş ve kuru kayısı üretimi 1978'de kayıt altına alınmaya başlıyor. Bu süre zarfında aslında burada hikaye yaklaşık 1 milyon kök ağaç ve ilk 1978 yılında 40 bin tona yakın bir yaş kayısı üretimi ve aynı yılda 7 bin tona yakın da bir kuru kayısı ihracatı var. Özellikle Ege Bölgesi'ne, liman kentlerine buradan bez torbalarla sevk ediliyor. Malatya'da gün geçtikçe özellikle hem ağaç dikiminde sayı gittikçe artıyor bir taraftan üretim kapasitesi artıyor, bir taraftan da ihracat gelirleri artmaya başlıyor. Tabii bu hikaye artık milyon kök ağaçlar 1-2-3-5 devam ederken, ihracatta 10, 20, 30 ve 50 bin tonlara doğru gittiği bir hikaye başlıyor."

Kentte günümüzde yaklaşık 8,5 milyon ağaç bulunduğunu hatırlatan Özcan, kayısıdan binlerce kişinin de geçimini sağladığını ifade etti. Kayısı ihracatının artan bir grafiği bulunduğuna dikkati çeken Özcan, şöyle devam etti:

"İlk verilerin kaydedildiği 1978'ten bugüne kadar Malatya'dan dünyanın dört bir yanına yaklaşık 3 milyon ton kadar bir kuru kayısı ihracatı gerçekleşti ve bununla beraber de 8 milyar dolarlık gelir elde edildi. Bu hem şehrin hem bölgenin hem de ülke ekonomisini her gün geçtikçe de büyük bir katkı sunuyor. Bölge, özellikle her hasat döneminde yaklaşık 20 bin aileyi misafir ediyor. 100 bin ton ihracatı gerçekleştirmek için işletmelerde 10 bin personel çalıştıracağı bir hikayeyle de devam ediyor. Malatya, gerçekten Türkiye'nin kuru meyve ihracatının bugün yüzde 25'ini gerçekleştirmedeki başarısını aslında hep beraber koordineli olarak bu ürüne sahip çıkarak, bugün çıkan rakamlarla da ortaya koymuştur."

Yörede "mişmiş" adıyla da tanınan kayısının 1978'ten bu yana ağaç sayısı, üretilen kayısı miktarı ve ihracat rakamları şu şekilde:

Yıl          Ağaç sayısı          Üretilen yaş kayısı (ton)          Üretilen kuru kayısı (ton)          İhraç edilen kuru kayısı (ton)          Gelir (dolar)

1978        893.350          37.010            7.915            6.854            14.998.911
1979        956.900          52.677            11.289          6.404            16.899.078
1980        1.023.500        28.892            6.624            8.265            23.567.678
1981        1.054.900        30.091            7.793            6.374            22.906.807
1982        1.152.250        60.985            14.551          10.785            26.072.501
1983        2.082.910        89.332            25.020          15.431            28.931.127
1984        2.462.285        102.711          28.105          18.864            33.918.706
1985        2.650.295        77.979            18.605          10.977            31.441.529
1986        2.766.671        137.377           35.000          16.007            38.559.983
1987        2.807.831        93.903            18.603          19.313            42.888.149
1988        2.973.740        144.280          33.545          22.012            50.135.446
1989        3.194.950        216.798          49.267          28.262            56.702.533
1990        3.326.015        91.830            21.050          32.409            71.929.072
1991        3.790.815        153.880          37.660          30.056            69.231.326
1992        3.898.015        161.468          39.474          34.477            84.601.199
1993        4.131.300        93.525            23.023          33.063            83.405.505
1994        4.405.600        263.371          66.935          46.176            39.381.293
1995        4.711.400        132.201          30.652          52.779            100.074.244
1996        4.821.400        83.847            18.343          43.370            106.784.866
1997        4.986.760        144.297          34.599          45.545            122.235.690
1998        5.106.623        296.989          73.510          50.566            119.821.425
1999        5.355.448        165.664          39.879          57.040            128.423.841
2000        5.643.558        330.724          78.212          72.991            111.992.571
2001        5.812.584        268.434          58.980          99.046            89.126.734
2002        5.962.016        125.889          26.772          70.151            122.462.402
2003        6.083.000        227.504          53.025          72.810            152.563.907
2004        6.235.500        84.706            19.014          80.214            199.427.435
2005        6.355.700        500.268          115.645          94.808            179.613.793
2006        6.674.350        243.809          55.600          110.792            194.428.529
2007        6.740.050        283.787          64.575          102.281            236.613.673
2008        6.803.250        363.607          84.100          95.768            313.059.231
2009        6.889.000        343.284          76.475          97.875            276.210.428
2010        6.912.350        226.590          51.210          89.511            347.582.887
2011        6.971.800        562.295          127.300          89.751            364.938.201
2012        7.068.500        725.544          160.000          101.540            298.301.477
2013        7.135.350        428.310          95.000          117.861            315.263.534
2014        7.287.000        33.500            7.100          79.043            348.184.876
2015        7.475.000        336.000          76.500          65.555            304.081.735
2016        7.558.000        402.000          92.500          79.172            290.672.143
2017        7.687.200        740.412          152.000          94.895            266.931.234
2018        7.626.832        402.600          80.818          93.422            253.354.555
2019        7.799.755        391.792          87.642          49.862            125.529.587
2020        7.817.251        381.737          85.275          89.909            265.019.804
2021        7.819.720        391.089          86.039          76.277            347.905.449
2022        7.952.831        336.782          75.776          76.335            401.731.771
2023        8.000.211        385.850          77.170          70.850            408.074.000

Toplam        8.427.152        11.700.852        2.635.670        2.780.941        8.153.964.318

Not: 2025 yılında zirai dondan büyük oranda etkilenen kayısıyla ilgili üretim rakamları henüz açıklanmamış, ihracat rakamlarında ise yılın 9 aylık verileri baz alınmıştır.