Tahran'da susuzluk: Başkentte 10 milyon kişi susuz kalabilir

Haber bilgisi
Yazan, BBC Farsça Servisi

BBC Farsça Servisi'ne konuşan bir Tahranlı, "Su kesintileri ve su basıncındaki ciddi düşüş, apartmanlarda suyun ya hızla tükenmesi ya da hiç olmaması anlamına geliyor" diyor. "Elektrikler kesilince internet de, asansörler de çalışmıyor..." diye de ekleyen Tahran sakini, sözlerini şöyle sürdürüyor: "Özellikle yaz aylarındaki sıcak havalarda ve hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde durum dayanılmaz bir hal alıyor. "Evde küçük bir çocuk veya yaşlı biri varsa durum daha da kötü, çünkü bazen bu koşullara saatlerce katlanmak zorunda kalıyorlar." Adının açıklanmasını istemeyen Tahranlı bir kadının sözleri bunlar.

İran genelinde su kıtlığı ve sık sık yaşanan elektrik kesintileri, halkın artan öfkeyi körüklüyor. Tahran'da yüksek katlı apartmanlardan Huzistan ve Sistan-Belucistan'daki köylere kadar hayat, birçok kişinin dayanılmaz bulduğu şekilde sekteye uğruyor. Beş yıl üst üste kuraklık ve rekor sıcaklıkların ardından Tahran, muslukların kuruyacağı bir noktaya gidiyor.

Tahran'da su rezervi seviyeleri tarihin en düşük düzeylerinde. Kentte elektrik kesintileri rutin hale geldi ve sinirler geriliyor. İranlı yetkililer, su tüketiminde önemli bir azalma olmazsa, birkaç hafta içinde başkentin bazı bölgelerinin susuzlukla karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarıyor. Bu noktada, evlere su tedariki sırayla kesiliyor ve su, borular veya tankerlerle dağıtılıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Müdürü Prof. Kaveh Madani, "Bu sadece bir su krizi değil, aynı zamanda bir 'su iflası'. O kadar aşırı kullanılmış bir sistem ki artık tam olarak geri döndürülemez" diyor. BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi'nden (UNCCD) Daniel Tsegai da, İran'ın su kıtlığı, arazi bozulması, iklim değişikliği ve kötü yönetim bir araya geldiğinde neler olacağını gösterdiğini söylüyor.

Uygulamada, suların kesilmesi halinde hastanelere ve temel hizmetlere öncelik verilirken, evlere karne uygulaması getirilecek. Yetkililer mahallelerin su tedarikini dönüşümlü olarak kapatabilir. Daha varlıklı haneler çatılara su depoları kurabilir; yoksul aileler ise zorlanacak. Eski İran Çevre Birimi Başkan Yardımcısı Prof. Kaveh Madani, "İnsanlar oldukça dirençlidir ve hızla uyum sağlarlar" diyor ve ekliyor: "Benim en büyük endişem... eğer gelecek yıl da kurak geçerse, gelecek yaz daha da sert geçecek."

Tahran, İran'ın en büyük şehri ve nüfusu yaklaşık 10 milyon. Kent beş ana baraja bağımlı. Bunlardan Lar Barajı, yönetici şirkete göre normal seviyesinin sadece yüzde 1'inde faaliyet gösteren baraj fiilen kuru durumda. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bölge sakinlerine su tüketimini en az yüzde 20 azaltma çağrısı yaptı. Resmi veriler temmuz ayında su talebinin geçen yıla kıyasla yüzde 13 azaldığını gösteriyor. Ancak yetkililer, Eylül ve Ekim ayları boyunca su tedariğinin devam edebilmesi için yüzde 12 oranında bir azalmanın daha gerektiğini belirtiyor.

Kuraklıktan 'su iflasına' dönüşen durum, İran'ın doğanın sağladığından daha fazla su tükettiğini ortaya koyuyor. Tarım, İran'ın suyunun yaklaşık yüzde 90'ını tüketiyor ve bunun büyük kısmı verimsiz sulamadan kaynaklanıyor. Su kıtlığı bir enerji krizini de tetikledi. Rezervuarlar boşaldığında, hidroelektrik üretimi çöktü ve gazla çalışan santraller, klima ve su pompalarının artan talebini karşılamakta zorlanıyor.

Kıtlığın en şiddetli olduğu Huzistan ve Sistan-Belucistan da dahil birçok eyalette protestolar patlak verdi. Göstericiler "su, elektrik ve yaşama" erişimin temel bir hak olduğunu söylüyor. Kuşkusuz, bu durum İran için bir uyarı niteliği taşıyor ve dünya genelinde de benzer sorunların yaşanabileceğini göstermektedir.