Sahnedekiler

Ümit GÜÇLÜ

Lacrima:

Yapım: Théâtre National de Strasbourg

Yazan/Yöneten: Caroline Guiela Nguyen

Oynayanlar: Dan Artus, Dinah Bellity, Natasha Cashman, Charles Vinoth Irudhayaraj, Anaele Jan Kerguistel, Maud Le Grevellec, Liliane Lipau (alternatif oyuncu Michèle Goddet) , Nanii, Rajarajeswari Parisot, Vasanth Selvam

İstanbul Tiyatro Festivali, 30’uncu yılında kapılarını Türkiye’den ve dünyadan 17 yapımla açıyor. Mehmet Birkiye küratörlüğünde 22 Ekim-3 Aralık arasında düzenlenen festivalin tiyatrodan çağdaş dansa uzanan programı, hafıza, dil, iletişim ve toplumsal ilişkiler etrafında farklı anlatılara alan açıyor. Festivalin açılışında, Strasbourg Ulusal Tiyatrosu (TNS) yapımı Lacrima seyirciyle buluşuyor. Fransız yazar ve yönetmen Caroline Guiela Nguyen’in eseri, bir İngiliz prensesinin düğünü için hazırlanan gelinliğin hikâyesinden hareketle güzelliğin ardındaki emeği ve küresel üretim ilişkilerini sahneye taşıyor. Oyun, 23 Ekim saat 20.00’de Zorlu PSM’de sahneleniyor.

Latince “gözyaşı” anlamına gelen Lacrima, Paris’teki bir yüksek modaevinden Alençon’daki dantel atölyelerine, oradan Hindistan’ın Mumbai kentindeki nakış ustalarına uzanan bir üretim zincirini izliyor. Birbirinden uzak coğrafyalarda çalışan terziler, nakışçılar ve zanaatkârlar, tek bir gelinliği tamamlamak için bir araya gelirken kendi hayatları da bu süreçte değişiyor. Sıkı gizlilik koşulları altında yürütülen üretim, yoğun çalışma temposu ve insan bedenini zorlayan taleplerle ilerliyor.

Caroline Guiela Nguyen, sahnede anlatılmaya alışık olmadığımız hayatların izini sürüyor. 2023’te Strasbourg Ulusal Tiyatrosu’nun direktörlüğünü üstlenen Nguyen, kurumun tarihindeki ilk kadın direktör olarak öne çıkıyor. Tiyatro çalışmalarında farklı toplumsal çevrelerden insanları ve kültürel anlatıların dışında bırakılan deneyimleri bir araya getiriyor. Kişisel hikâyeleri daha geniş toplumsal ilişkilerle buluşturan sanatçı, Lacrima’da da gündelik hayatın arka planında kalan insanları anlatının merkezine yerleştiriyor.

Fransızca, Tamilce, İngilizce ve Fransız işaret dilini buluşturan oyun, Paris, Alençon ve Mumbai arasında ilerliyor. Farklı diller, karakterlerin deneyimlerini ve birbirleriyle kurdukları ilişkileri çok katmanlı bir anlatıda bir araya getiriyor. Böylece gelinliğin üretimi, yalnızca bir zanaat süreci olmaktan çıkarak birbirinden uzak hayatların kesiştiği bir hikâyeye dönüşüyor.

2024’te Avignon Festivali’nde prömiyerini yapan ve ardından uluslararası sahnelere taşınan Lacrima, estetik ile emek arasındaki çelişkiyi görünür kılıyor. Bir gelinliğin kusursuzluğu için kimler çalışıyor, bu süreçte hangi bedeller ödeniyor? Nguyen’in oyunu, seyirciyi vitrindeki güzelliğin ardında kalan hayatlara bakmaya çağırıyor.

Gomidas:

Yazan/Yöneten: Ahmet Sami Özbudak

Oyuncular: Fehmi Karaarslan

Not: Lusavoriç Korosu performansa eşlik ediyor.

Ermeni müzikolog ve besteci Gomidas Vartabed’in yaşamını konu alan oyun, bir sanatçının hikâyesini müziğin ve belleğin izinde yeniden kuruyor.

Sanatçının çocukluğuna, müzik araştırmalarına ve 1915’te İstanbul’dan sürgün edilmesine uzanan anlatı, tarihsel bir kırılmanın bireysel yaşamda bıraktığı izleri görünür kılıyor.

Gomidas’ın derlediği ezgilerin Lusavoriç Korosu eşliğinde hayat bulduğu yapım, sanatçının müzikal mirasını sahneye taşırken onun yarım kalan hikâyesine de ses veriyor.

Birçok ödüle değer görülen yapım, 24 Ekim saat 20.30’da Alan Kadıköy’de seyirciyle buluşuyor.